Φράουλες και αίμα

Η ταινία «Φράουλες και αίμα» (1970) του Στιούαρτ Χάγκμαν έχει εντυπωθεί όσο λίγες στο συλλογικό υποσυνείδητο όσων ενηλικιώθηκαν κατά τα seventies. Στην Ελλάδα προβλήθηκε αρχικά μόνο για λίγες ημέρες, τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς, και παρότι η χούντα των συνταγματαρχών έσπευσε να την αποσύρει από τις κινηματογραφικές αίθουσες, πρόλαβε να κόψει γύρω στα 33.000 εισιτήρια, νούμερο που δεν ηχεί συγκλονιστικό σήμερα – πόσω μάλλον τότε, με σχεδόν ανύπαρκτο τον (κρατικό) τηλεοπτικό ανταγωνισμό – αλλά, δεδομένων των συνθηκών τρομοκρατίας και καταστολής, ισοδυναμούσε με έναν μικρό άθλο νεανικής ανυπακοής· αναμφίβολα, έκοψε πολλαπλάσια εισιτήρια μετά τη μεταπολίτευση και συνδέθηκε ετεροχρονισμένα με την εξέγερση του Πολυτεχνείου (1973). Δεν ήταν μάλιστα λίγοι εκείνοι που την εξέλαβαν ως προπομπό της δικής μας φοιτητικής αφύπνισης.

Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας είναι «The strawberry statement» (Η δήλωση της φράουλας) και υποδηλώνει έναν συμβολικό χλευασμό. Αναφέρεται σ’ ένα ειρωνικό σχόλιο του τότε πρύτανη, στο πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ του Σαν Φρανσίσκο, σύμφωνα με το οποίο οι φοιτητές είναι «ανώριμοι» για να αναλάβουν οιαδήποτε διοικητικά καθήκοντα στην ακαδημαϊκή κοινότητα και ουσιαστικά δεν είναι ικανοί παρά μονάχα για να αποφανθούν γύρω από εντελώς ασήμαντα ζητήματα, όπως η «γεύση της φράουλας». Η ίδια η ταινία βασίζεται στο ομότιτλο βιβλίο του νεαρού φοιτητή Τζέιμς Σάιμον Κούνεν. Αποτελεί ελεύθερη απόδοση (και συγκερασμό) δύο φοιτητικών αντιπολεμικών εξεγέρσεων το 1968, στο Κολούμπια της ανατολικής ακτής και στο Μπέρκλεϊ της δυτικής, με κεντρικό ήρωα έναν επινοημένο φοιτητή που οδηγείται από την πολιτική αδιαφορία στην πολιτική στράτευση. Είναι η εποχή που εκατοντάδες χιλιάδες Αμερικανοί λαμβάνουν φύλλο πορείας κατόπιν κλήρωσης (τη σκαπουλάρουν μονάχα όσοι έχουν «βύσμα» σε υψηλά στρατιωτικά ή/και πολιτικά κλιμάκια) και αποστέλλονται στο σφαγείο του Βιετνάμ. Περισσότεροι από εξήντα χιλιάδες δεν πρόκειται να γυρίσουν ζωντανοί, χώρια από όσους θα επιστρέψουν σωματικά ή/και ψυχικά ανάπηροι. Τα θύματα από την άλλη πλευρά του Ειρηνικού -Νοτιοβιετναμέζοι, Βορειοβιετναμέζοι και Καμποτζιανοί, πρωτίστως άμαχοι, καρβουνιασμένοι από τις ναπάλμ – ανέρχονται σε εκατομμύρια.

Μια από τις πιο συνταρακτικές σκηνές της ταινίας ουδέποτε συνέβη στην πραγματικότητα· οι φοιτητές καθισμένοι ανακούρκουδα, χτυπούν ρυθμικά παλαμάκια, αναμένουν από στιγμή σε στιγμή την εισβολή των δυνάμεων ασφαλείας και τραγουδούν τους θρυλικούς στίχους του Τζον Λένον: «All we are saying is give peace a chance» (Το μόνο που λέμε είναι να δώσετε στην ειρήνη μια ευκαιρία). Αποκλείεται οι φοιτητές να τραγουδούσαν στίχους που γράφτηκαν ένα χρόνο μετά τις εξεγέρσεις τους (1969), αλλά ποιητική αδεία αυτός ο αθώος ετεροχρονισμός καθόλου δεν ενοχλεί.

Απεναντίας, μας μεταφέρει σε αληθινά ενοχλητικούς -απωθητικούς, θα έλεγα – συνειρμούς με την επικαιρότητα των ημερών μας. Πάρετε για παράδειγμα το βιντεάκι που ανέβασε προχθές με καμάρι η Μαρία Ζαχάροβα, εκπρόσωπος Τύπου του  ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, γυρισμένο εξ ολοκλήρου στον κήπο του σπιτιού της.

Εχουμε κι εδώ φράουλες, έχουμε κι εδώ μουσική (την κεφάτη «Καλίνκα» που σε προηγούμενο βίντεο η Ζαχάροβα μας έχει επιδείξει και πώς χορεύεται) αλλά τίποτε άλλο, τίποτε και πουθενά, που να υπαινίσσεται ότι κάπου εδώ τριγύρω μπορεί να καραδοκεί ο τρόμος. Η Ζαχάροβα αδράχνει (ή και δημιουργεί μόνη της) κάθε αφορμή για να μας υπενθυμίσει ότι ξεχειλίζει από αισθησιασμό, είτε μασουλάει φράουλες και μας καρφώνει με το λάγνο βλέμμα της είτε δηλώνει νέα ψέματα για να καλύψει τα παλιά της. Ούτε στο βλέμμα της ούτε στις δηλώσεις της θα εντοπίσετε κάτι από τη φρίκη του πολέμου. Υπό αυτό το πρίσμα είναι το πιο πορνό βίντεο που θα δείτε ποτέ, δίχως καν έναν γυμνό αστράγαλο.