Ο φανατισμός ως «δίκαιο»

Είναι κρίσιμο για την παγκόσμια δημοκρατία να τεθούν στις ορθές τους διαστάσεις οι συνέπειες της πρόσφατης απόφασης του Αμερικανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου σχετικά με τις αμβλώσεις.

Η απόφαση δεν κηρύσσει παράνομες τις αμβλώσεις, αλλά αίρει τη συνταγματική – δηλαδή έναντι όλων, πολιτών και δημοσίων Αρχών – προστασία τους και εναποθέτει τη ρύθμιση σε καθεμία από τις Πολιτείες μέσω νόμων που, χωρίς γενικούς περιορισμούς, μπορούν να ψηφίζουν τα τοπικά κοινοβούλια (θεωρητικά μπορεί να ψηφιστεί και ομοσπονδιακός νόμος, αλλά, και να βρισκόταν η αναγκαία πλειοψηφία, θα προσβαλλόταν και θα ακυρωνόταν από το Ανώτατο Δικαστήριο με βάση τη λογική της «τοπικής αρμοδιότητας»). Αυτή η νομική κατασκευή επιτρέπει να τεθούν σε εφαρμογή νόμοι που να περιορίζουν έως εξαφανίσεως το δικαίωμα άμβλωσης εντός συγκεκριμένων Πολιτειών (τουλάχιστον 22 Πολιτείες έχουν ή ετοιμάζονται να ψηφίσουν τέτοιους νόμους), δημιουργώντας έτσι μια κατάσταση πλήρους πανσπερμίας και ανισότητας μεταξύ των γυναικών της Αμερικής γύρω από ένα ατομικό, δηλαδή εκ φύσεως γενικού χαρακτήρα, δικαίωμα. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πρακτικό αλλά και θεσμικό: αποτελεί συρρίκνωση της ελευθερίας – και μάλιστα στην αυτοαποκαλούμενη «Γη της Ελευθερίας» – και ακύρωση του κράτους Δικαίου η αφαίρεση ενός δικαιώματος αναγνωρισμένου με απόφαση του ίδιου δικαστηρίου, απλώς σε άλλη εποχή και με άλλη σύνθεση, και η ανάμειξη των δικαστών, με στήριξη στην αρχή της πλειοψηφίας (εντός του Δικαστηρίου και σε κάθε Πολιτεία), σε ιδιωτικές «αποφάσεις ζωής», που ουδόλως αφορούν την Πολιτεία, ή τις Πολιτείες, αλλά την κάθε γυναίκα ξεχωριστά, με βάση τις δικές της αρχές, το δικό της σώμα, τη δική της ζωή.

Τέτοια διαστρέβλωση δεν μπορεί, βέβαια, να εκπλήσσει, μια και η απόφαση δεν βασίζεται σε νομική επιχειρηματολογία αλλά εξυπηρετεί μια καθαρά πολιτική στόχευση, ή μάλλον ντύνει την πολιτική στόχευση με (διάτρητο) νομικό ένδυμα. Απόδειξη περί αυτού αποτελούν η ανοιχτή διακήρυξη του πρόεδρου Τραμπ ότι θα διόριζε δικαστές που θα καταργούσαν τη «νομολογία Roe», από το 1971, για τη συνταγματική προστασία των αμβλώσεων, η επιλογή τριών συγκεκριμένων δικαστών λόγω ακριβώς της εκφρασμένης αντίθεσής τους στη νομολογία Roe, η στάση του προέδρου του Δικαστηρίου, διορισμένου από τον Μπους πατέρα, ότι η αρμοδιότητα της κάθε Πολιτείας θα μπορούσε να ασκηθεί χωρίς να «ξηλωθεί» η συνταγματική προστασία, καθώς και οι εντελώς πολιτικές δηλώσεις των, κατά τα άλλα, αδέκαστων δικαστών Alito και Thomas ότι η απόφαση Roe ήταν «επαίσχυντη» και ότι πλέον στο στόχαστρο έχουν μπει και πολλά άλλα «φιλελεύθερα» δικαιώματα: αναγνώριση ομοφυλόφιλων, διάκριση Κράτους – Εκκλησίας, προστασία περιβάλλοντος, πεδία στα οποία έχει ήδη αρχίσει το «ξήλωμα». Η ύπαρξη ανοιχτά πολιτικής ατζέντας καταρρίπτει το δήθεν νομικό επιχείρημα ότι γενικό δικαίωμα στην άμβλωση δεν μπορεί να υπάρξει, γιατί το (αρχικό) αμερικανικό Σύνταγμα δεν το προέβλεπε: την ερμηνεία του Συντάγματος, την οποία το Δικαστήριο αρνείται, την κάνει, σχετικά με την άμβλωση, και μάλιστα μέσα από το πρίσμα συγκεκριμένης πολιτικής θεώρησης.

Με την απόφαση αυτή η Αμερική αποκόπτει και αποκόπτεται. Διαχωρίζει τις γυναίκες, ευτελίζει τις πιο προσωπικές τους αποφάσεις, θέτει πολλές σε κίνδυνο υγείας και αναγκάζει άλλες να ταξιδέψουν ή να προμηθευτούν σκευάσματα για να ξαναπάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους. Και μετατρέπει τις ΗΠΑ, και επίσημα, σε ήπειρο δημοκρατικής και δικαιοκρατικής υποχώρησης. Κάνει, δηλαδή, το εντελώς αντίθετο από αυτό στο οποίο είναι ταγμένο το δίκαιο.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος