Ο δρόμος της απελευθέρωσης

Το όνομα Κούρος ή Κουρός είναι ένα συνηθισμένο όνομα που δίνουν στα αγόρια στο Ιράν. Είναι, βλέπετε, το όνομα του ιδρυτή της πρώτης Περσικής Αυτοκρατορίας που στα ελληνικά τον ξέρουμε ως Κύρο Β’ της Περσίας και οι Ιρανοί τον ξεχωρίζουν από τους συνονόματούς του με τον προσδιορισμό «ο Μέγας». Η ιστορία του είναι λαμπρή. Ο Ηρόδοτος, που του έδωσε διάσταση σχεδόν μυθολογική, τον περιέγραψε ως τον αήττητο κατακτητή της Κεντρικής Ασίας.

Οι μαρτυρίες λένε πως ήταν ένας καλός ηγέτης – με τα δεδομένα της εποχής πάντα. Και όχι μόνο για τους ομοεθνείς κι ομόθρησκούς του, κι αυτή η λεπτομέρεια κάνει την περίπτωσή του αρκετά πιο ενδιαφέρουσα. Η Παλαιά Διαθήκη τον αναφέρει πάνω από 20 φορές υμνητικά, ως φίλο κι απελευθερωτή του εβραϊκού λαού που όχι μόνο τον έσωσε από την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα, αλλά του επέστρεψε και τους θησαυρούς που αφαίρεσε ο Ναβουχοδονόσορ από τον ναό του Σολομώντα. Στο κεφάλαιο 45 του «Ησαΐα» ο προφήτης βλέπει στο πρόσωπο του Κύρου ένα «όργανο του Θεού», έναν βασιλιά οπλισμένο από το αόρατο χέρι του για να σώσει τον εξόριστο λαό του: «Θα πορευθώ έμπροσθέν σου, θα εξομαλύνω τα όρη, θα συντρίψω θύρας χαλκάς και μοχλούς σιδηρούς θα σπάσω».

Οι συνειρμοί αυτοί είναι κάπως αναπόφευκτοι όταν στο εφηβικό πρόσωπο του Κούρος Ντουρμοχαμαντί Μπαϊγκί βλέπουμε
έναν κατακτητή που μοιράζει γλυκά χαμόγελα νίκης. Ο 19χρονος που βρέθηκε από το Ιράν στο έλεος των διακινητών κι από εκεί στη Μόρια διέπρεψε στις Πανελλαδικές, πήρε 20 στα Μαθηματικά, 20 στη Φυσική και 19,5 στη Χημεία και πέτυχε μέσο όρο 18,5, καθώς τον έριξε μόνο λιγάκι το μάθημα της Εκθεσης, στο οποίο πήρε 13,5, παρότι μέχρι πριν από τρία χρόνια δεν ήξερε ελληνικά.

«Υπήρχαν λέξεις που δεν ήξερα και δυσκολευόμουν να καταλάβω. Είμαι τυχερός που δεν έπεσε ποίημα, αλλιώς σας το υπογράφω ότι θα έγραφα μηδέν», λέει γελώντας και θες να τον σβερκώσεις τρυφερά και να του δώσεις να διαβάσει τους στίχους του Καβάφη για έναν άλλο διάσημο βασιλιά της πατρίδας του, τον Δαρείο, να δει πως δεν είναι δα και τόσο δύσκολη η ποίηση αν τη νιώσεις απλά, όχι όπως την κάνουν στα σχολεία. Θα καταλάβει τα πάντα, είναι βέβαιο.

Γιατί είναι προφανές ότι είναι ένα χαρισματικό παιδί. Αποφάσισε να σπουδάσει Ηλεκτρολόγος Μηχανικός στη Θεσσαλονίκη, μια πόλη που ίσως μάθει πως κάποτε χώρεσε τους πάντες και η ιστορία της είναι αυτή της συνύπαρξης φύλων, πίστεων, αλλαγών αυτοκρατοριών, προσφυγιάς, καταστροφών κι ολοκαυτώματος.

Αυτές τις μέρες όμως δεν πρέπει να του πάρει τη χαρά κανείς. Ας κρατήσουμε εμείς, μεταξύ μας μόνο, αυστηρά, την πικρή παρατήρηση ότι αρκετοί από αυτούς που τον συνεχάρησαν δημοσίως είναι αυτοί που ταυτοχρόνως μας λένε ότι δεν θέλουν παιδιά κι ανθρώπους σαν τον Κούρος να έρχονται στην πατρίδα μας.

«Μα αυτός δεν είναι ίδιος», θα πουν, «αρίστευσε, τέτοιους θέλουμε, με την παιδεία γίνονται χρήσιμοι στη χώρα μας». Κι ας είναι η χώρα μας αυτή που στον πολιτισμό της, που τους αρέσει να επικαλούνται, ανέδειξε την παιδεία όχι ως «χρησιμότητα» προς κάποιον τρίτο, αλλά ως αξία για την ανάπτυξη της προσωπικότητας του ανθρώπου πρώτα και πάνω από οτιδήποτε άλλο. Δεν λαμβάνουμε παιδεία για να αναγνωριστούμε ως «χρήσιμοι». Αλλά για να γίνουμε ολοκληρωμένες προσωπικότητες που η καθεμιά θα αποτελέσει, τελικά, μία ακόμη ψηφίδα της κοινωνίας, ένα ρουλεμάν στη μηχανή θα το έλεγε, ίσως, κάποιος λιγότερο ποιητικά.

Ο Κούρος ο ίδιος εξήγησε τι πρέπει να γίνει με απλά λόγια. «Ολοι οι πρόσφυγες μπορούμε να μάθουμε ελληνικά και να ενταχθούμε στις τοπικές κοινωνίες», είπε. «Φτάνει να μας δοθεί η ευκαιρία». Σύμφωνα με μια περσινή αποκαρδιωτική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, στο σύνολο των Δομών Υποδοχής κι Εκπαίδευσης Προσφύγων, από τα 10.431 παιδιά σχολικής ηλικίας είχε εγγραφεί ποσοστό 62%, αλλά έως τις αρχές Ιανουαρίου του 2021 φοιτούσε μόλις το 14,2%, κι όχι επειδή δεν ήθελαν, αλλά επειδή οι δομές δεν είχαν ξεκινήσει εγκαίρως να λειτουργούν, δεν είχαν στελεχωθεί πλήρως, δεν είχε διασφαλιστεί από τις δημόσιες υπηρεσίες η μεταφορά των προσφυγόπουλων στα σχολεία ή η μεταφορά περιοριζόταν από κανόνες κλειστής λειτουργίας, ενώ κάποια παιδιά δεν είχαν πάρει δελτίο υγείας και ζητούσαν από τις οικογένειες να το πληρώσουν αυτές.

Για τηλεκπαίδευση δεν το συζητάμε καν, πού να βρουν το Ιντερνετ και το λάπτοπ μέσα στο καμπ; Δεν χρειάζεται να πούμε κάτι άλλο. Ο Κούρος, μέσα σε όλες αυτές τις δυσκολίες, τα κατάφερε. Αλλά το ζήτημα είναι η υποχρέωση η δική μας να δώσουμε την ευκαιρία σε όλα τα παιδιά, χαρισματικά και μη, να βρουν τον δρόμο τους.

Κι αν τους το επιτρέψουμε, μπορεί να γίνουν σαν τον Κούρος και τον συνονόματό του βασιλιά. Γιατί, ακόμη κι αν δεν συνέτριψε ο ίδιος θύρες από χαλκό και μοχλούς από σίδερο, αυτό το παιδί μάς δείχνει τον δρόμο της απελευθέρωσης των εξορίστων του σύγχρονου κόσμου μας. Είναι, δυστυχώς, ένα μεγάλο βάρος στις μικρές του πλάτες, όπως μεγάλο είναι και για τον Σαϊντού, τον Σισέ, τον Γιάννη. Γι’ αυτό θα πρέπει να σοβαρευτούμε και να το κουβαλήσουμε κι εμείς, όλοι μαζί.