Χρηματιστήριο και κλιματική αλλαγή

Η σημερινή αστάθεια της αγοράς μετοχών και η πτώση των χρηματιστηριακών δεικτών θα μπορούσαν να ωθήσουν τους ανήσυχους πολιτικούς και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού να στρέψουν την προσοχή τους στην εμμονή των επικεφαλής επιχειρήσεων με την τιμή της μετοχής των εταιρειών τους.

Ο βραχυπρόθεσμος χαρακτήρας του χρηματιστηρίου πιστεύεται από καιρό ότι προκαλεί δύο μεγάλα προβλήματα, τα οποία συχνά αναμειγνύονται μεταξύ τους. Πρώτον, πολλοί υποθέτουν ότι τα χρηματιστήρια πιέζουν τις εταιρείες να επικεντρωθούν υπερβολικά στα τριμηνιαία κέρδη εις βάρος των πελατών τους, των εργαζομένων τους και του περιβάλλοντος.

Δεύτερον, ο βραχυπρόθεσμος χαρακτήρας του χρηματιστηρίου θεωρείται ευρέως ότι παρακινεί τις εταιρείες να κάνουν βραχυπρόθεσμες αλλαγές. Επειδή χρησιμοποιούν τα μετρητά τους για να εξαγοράσουν τις δικές τους μετοχές, θεωρείται ότι επενδύουν λιγότερα σε νέα εργοστάσια και κάνουν λιγότερη έρευνα και ανάπτυξη.

Ας δούμε πιο προσεκτικά καθένα από αυτά τα ζητήματα. Σύμφωνα με τη συμβατική σοφία, ο βραχυπρόθεσμος χαρακτήρας του χρηματιστηρίου βρίσκεται πίσω από πολλά από αυτά τα προβλήματα. Βρίσκεται όμως;

Σκεφτείτε την πρώτη ιδέα. Είναι αλήθεια ότι οι παίκτες μετοχών δεν θα σκέφτονται μια κλιματική καταστροφή το 2050. Για αυτούς όμως το τι θα γίνει στο μέλλον μετράει ως μακροπρόθεσμη απόφαση.

Στη δεύτερη κατηγορία, μια εταιρεία ρίχνει λύματα σε ένα ποτάμι σήμερα επειδή πιστεύει ότι δεν θα πιαστούν ή επειδή γνωρίζει ότι οι αρχές δεν ρυθμίζουν αυτά τα λύματα. Η εταιρεία αναμένει να μην πληρώσει ποτέ πλήρως τη ρύπανση. Αυτό είναι ένα πρόβλημα «ποιος πληρώνει», όχι ένα βραχυπρόθεσμο πρόβλημα «πότε», επειδή το μακροπρόθεσμο κέρδος της εταιρείας δεν επηρεάζεται αρνητικά. Είναι η ευημερία κάποιου άλλου που βλάπτεται.

Ο δημόσιος λόγος για τη βραχυπρόθεσμη χρηματιστηριακή αγορά περιλαμβάνει πάρα πολλά ζητήματα (κλιματική αλλαγή, βιοποικιλότητα, εργασιακές σχέσεις) που ελάχιστη σχέση έχουν με τον χρονικό ορίζοντα του χρηματιστηρίου. Εάν συνεχίσουμε να αποδίδουμε προβλήματα όπως η εταιρική ρύπανση σε λάθος αιτία, θα συνεχίσουμε να εφαρμόζουμε τις λάθος λύσεις. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα ήθελαν να είναι βέβαιοι ότι τα στελέχη θα σέβονταν το περιβάλλον και τον πλανήτη ακόμα κι αν είναι ασύμφορο να το πράξουν. Και, εάν οι ΗΠΑ θέλουν να διατηρήσουν την οικονομική τους ισχύ, θα πρέπει πρώτα να αποκαταστήσουν τις δημόσιες επενδύσεις που κάποτε πυροδότησαν την οικονομική μηχανή των ΗΠΑ. Συνολικά, τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα της βραχυπρόθεσμης σχέσης είναι υπερβολικό και μπορεί να μην είναι καθόλου σημαντικό πρόβλημα.

Ο Μαρκ Ρόου είναι καθηγητής στο Harvard Law School