Τα δικαιώματα {LF}στη δίνη πολιτικής {LF}και προκατάληψης{CR}

Η απόφαση του Αμερικανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου με την οποία δεν προστατεύεται από το αμερικανικό σύνταγμα το δικαίωμα στην άμβλωση είναι θλιβερή. Παραγνωρίζει ότι το σχετικό δικαίωμα δεν προστατεύει απλώς μία ιδιωτική επιλογή, αλλά διασφαλίζει την ικανότητα των γυναικών να εξουσιάζουν το σώμα τους και να καθορίζουν θεμελιώδεις πτυχές του βίου τους υπό όρους ελευθερίας και ισότητας. Οταν το ίδιο Δικαστήριο, πριν από 49 χρόνια, κατοχύρωσε το δικαίωμα, μειώθηκαν δραματικά οι γάμοι ανήλικων ζευγαριών, οι αποχωρήσεις χιλιάδων κοριτσιών από σχολεία και πανεπιστήμια και ο εγκλωβισμός τους σε καταπιεστικές σχέσεις, προάγγελος βίου υπό εξάρτηση. Τώρα, πολλές Πολιτείες του Νότου επαναφέρουν απαγορεύσεις οι οποίες πρωτίστως θα εγκλωβίσουν φτωχές γυναίκες που δεν έχουν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν στον Βορρά για την επέμβαση. Αντίστοιχα, θα επανέλθουν πρακτικές παράνομων αμβλώσεων, απειλώντας υγεία και αξιοπρέπεια.

Η απόφαση είναι προϊόν του πολιτισμικού διχασμού μεταξύ συντηρητικών και φιλελεύθερων Πολιτειών που υποδαυλίζει την πρωτοφανή πολιτική πόλωση μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών. Παράλληλα, είναι και αντίδωρο του Τραμπ ο οποίος, για να εξασφαλίσει την υποστήριξη παραδοσιακών στρωμάτων, υποσχέθηκε ότι θα διόριζε δικαστές που θα ανέτρεπαν το δικαίωμα. Η συγκυρία και ατυχείς επιλογές επέτρεψαν να το πετύχει. Σήμερα, οι Δημοκρατικοί ελάχιστα μπορούν να πράξουν σε ομοσπονδιακό επίπεδο, κυρίως να διασφαλίσουν την ελεύθερη πρόσβαση στις Πολιτείες του Βορρά. Αυτό που θα επιδιώξουν είναι να ευαισθητοποιήσουν τους ψηφοφόρους τους για τις εκλογές του Νοεμβρίου, καθώς κινδυνεύουν να χάσουν την πλειοψηφία στο Κογκρέσο λόγω της οικονομικής κατάστασης.

Στην Ευρώπη οι αντιδράσεις περί αμερικανικού μεσαίωνα είναι υποκριτικές και έχουν κύρια στόχευση να αλλάξουν την πολιτική ατζέντα (π.χ. στη Γαλλία). Αν διαβάσει κανείς την αντίστοιχη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (ΕΔΔΑ) θα δει ότι το βασικό σκεπτικό είναι παρεμφερές (τα ζητήματα είναι ηθικά, τα κράτη δικαιούνται ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως και η Ιρλανδία δικαιούται να απαγορεύει ακόμη και αμβλώσεις αναγκαίες για προστασία της υγείας της γυναίκας διότι εκείνη… μπορεί να ταξιδέψει στην Αγγλία). Εξαίρεση αναγνωρίστηκε όταν απειλείται η ζωή, πράγμα που δεν αμφισβητείται στις ΗΠΑ. Εξάλλου, πολλές αμερικανικές Πολιτείες (Καλιφόρνια, Νέα Υόρκη, Μασαχουσέτη κ.λπ.) παρέχουν προστασία ευρύτερη (δικαίωμα άμβλωσης έως την 24η εβδομάδα) από αυτήν που παρέχεται σε αντίστοιχες χώρες στην Ευρώπη. Ακόμη και ο νόμος του Μισισιπή που κρίθηκε συνταγματικός (15 εβδομάδες) είναι πιο επιεικής από τον γαλλικό! Αντίστοιχα ισχύουν για πλείστα άλλα δικαιώματα, από το δικαίωμα στον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών (που δεν προστατεύει το ΕΔΔΑ) έως την ελευθερία της έκφρασης.

Ο μεταπολεμικός κόσμος υπήρξε για τη Δύση μια εποχή ευημερίας, σταθερότητας και ελευθερίας. Αυτοί οι παράγοντες συνέδραμαν ο ένας τον άλλον. Ωστόσο, πολιτισμικές προκαταλήψεις υπάρχουν. Το σημερινό τοπίο και επιτήδειοι πολιτικοί τις αναδεικνύουν. Η οικονομική ευημερία κλονίζεται, και αυτό επιτείνεται από τα γεωστρατηγικά λάθη και τις θυσίες που απαιτεί η κλιματική κρίση. Τα κράτη απλώνουν ένα ολοένα και πυκνότερο ρυθμιστικό δίχτυ στη ζωή μας για τη διαχείριση μιας ρευστής αβεβαιότητας. Η διασφάλιση της ελευθερίας, του πλέον εύθραυστου των δημόσιων αγαθών, είναι καθήκον.

Ο Νίκος Παπασπύρου, διδάκτωρ νομικών του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, είναι επίκουρος καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ