Σαουδική Αραβία: o παρ’ ολίγον παρίας επιβραβεύεται

Θεωρούνταν σχεδόν βέβαιο ότι με την ανάδειξη του Τζο Μπάιντεν στην προεδρία οι σχέσεις ΗΠΑ – Σαουδικής Αραβίας θα περνούσαν κρίση. Οι αδιευκρίνιστες συνθήκες θανάτου του σαουδάραβα αντικαθεστωτικού δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι μέσα στο κτίριο του προξενείου της χώρας του στην Κωνσταντινούπολη εμφάνιζαν τον ισχυρό άνδρα του Ριάντ και διάδοχο του θρόνου, σεΐχη Μοχάμαντ μπιν Σαλμάν, ως αυτουργό μιας απίστευτα στυγερής δολοφονίας που δεν είχε προηγούμενο. Επί θητείας Μπάιντεν, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν έδειχνε να πείθεται από τις αποφάσεις της σαουδαραβικής Δικαιοσύνης ή τα δημόσια συλλυπητήρια του Μπιν Σαλμάν προς τον γιο του εκλιπόντος. Η Σαουδική Αραβία βρισκόταν στο στόχαστρο των δυτικών ΜΜΕ, παρά τα εκσυγχρονιστικά ανοίγματα που το Ριάντ φρόντιζε να τονίζει, προβάλλοντάς τα ως πρωτοβουλίες του πεφωτισμένου διαδόχου.

Αφότου παρήλθε ο απόηχος της υπόθεσης Κασόγκι, οι σχέσεις της Σαουδικής Αραβίας με την Αίγυπτο και την Ιορδανία αποδεικνύονται αλώβητες. Το ίδιο συμβαίνει με τους παραδοσιακούς δορυφόρους του Ριάντ, Μπαχρέιν και ΗΑΕ, που δεν χάνουν ευκαιρία να καταδικάζουν τους φιλοϊρανούς αντάρτες Χούθι της Υεμένης, οποτεδήποτε εξαπολύουν πυραύλους κατά σαουδαραβικών πόλεων. Ελιωσε και ο πάγος μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Κατάρ, ενώ αποτελεί κοινό μυστικό ότι ο Μπιν Σαλμάν ενθαρρύνει την περαιτέρω ενσωμάτωση του Ισραήλ στην περιοχή στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ, φτάνοντας στο σημείο να διοργανώνονται στη Σαουδική Αραβία συνέδρια διαθρησκευτικού διαλόγου με τη συμμετοχή ραβίνων από την Ευρώπη (σε ένα από τα οποία συμμετείχε και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος). Ωστόσο, οι σχέσεις Μπάιντεν και Μπιν Σαλμάν παρέμεναν ψυχρές.

Η αυστηρότητα του Λευκού Οίκου έναντι των Σαουδαράβων εξηγούνταν από την ανάγκη του να τηρήσει «ίσες αποστάσεις» έναντι της Τεχεράνης, για να «διασωθούν» τρόπον τινά οι διαπραγματεύσεις στη Βιέννη για τον έλεγχο του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Προέκυψε όμως η ουκρανική κρίση, που επέφερε άνοδο στην τιμή του πετρελαίου, και, παράλληλα, πλησιάζει η «επόμενη μέρα» της αποτυχίας των διαπραγματεύσεων με το Ιράν, καθιστώντας αναγκαίο ένα αρραγές φιλοδυτικό μέτωπο εναντίον του.

Οι ΗΠΑ συνειδητοποιούν ξανά τη σημασία της Σαουδικής Αραβίας, η οποία παραμένει απρόθυμη να βοηθήσει στη μείωση της τιμής του πετρελαίου, ούτε λαμβάνει ξεκάθαρη θέση στο Ουκρανικό. Η Ουάσιγκτον δεν μπορεί άλλο να αγνοήσει ότι ο ισχυρός άνδρας του Ριάντ, Μοχάμαντ μπιν Σαλμάν, απαιτεί πως έφτασε επιτέλους η ώρα να ξεχαστεί η πολύκροτη υπόθεση Κασόγκι. Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους: Η επίσκεψη Μπάιντεν στο Ριάντ στις 15 και 16 Ιουλίου αποτελεί μια ξεκάθαρη σαουδαραβική διπλωματική επιτυχία.

Η μεταβολή της αμερικανικής στάσης διαγράφει ουσιαστικά τις προεκλογικές απειλές και από «παρ’ ολίγον παρία» αποκαθιστά εκ νέου τη Σαουδική Αραβία ως πολύτιμο εταίρο που βρίσκεται στο επίκεντρο ως απαραίτητος ρυθμιστής των περιφερειακών ισορροπιών. Η πρόσφατη συνάντηση Μπιν Σαλμάν – Ερντογάν στην Αγκυρα έθεσε στο αρχείο την υπόθεση Κασόγκι. Ξαφνικά το Ριάντ επικροτεί την αμερικανική διαμεσολάβηση στις διαπραγματεύσεις Ισραήλ – Λιβάνου για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών τους. Είναι εντυπωσιακό ότι ο άραβας υπουργός της απερχόμενης ισραηλινής κυβέρνησης, Ισάουι Φρεζ, μιλώντας στη φιλοκυβερνητική σαουδαραβική εφημερίδα «Arab Times», «προσκάλεσε» το Ριάντ να αναλάβει πρωτοβουλίες για την μείωση των εντάσεων στο Τέμενος Αλ Ακσα, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ προλέγει ότι η επικείμενη περιοδεία Μπάιντεν θα φέρει πιο κοντά Ισραηλινούς και Σαουδάραβες. Και κανείς αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να γνωρίζει πόσα ακόμα δώρα περιμένουν τον Μπιν Σαλμάν για να ξεχάσει (εκείνος πια) τις προεκλογικές αμερικανικές επιπλήξεις, που κάποτε εκλαμβάνονταν ως εξαιρετικά αυστηρές.

Ο δρ Γαβριήλ Χαρίτος διδάσκει Ιστορία των Πολιτικών Σχέσεων Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και στο ισραηλινό Πανεπιστήμιο Μπεν-Γκουριόν