Η απάντηση

Είναι αλήθεια ότι οι ξένοι σύμβουλοι δεν της πήγαν καλά αυτής της χώρας. Ο Τζόζεφ Στίγκλιτς, παλιός σύμβουλος του Γιώργου Παπανδρέου και στη συνέχεια του Αλέξη Τσίπρα, έγραφε στις 29 Ιουνίου του 2015 στην Guardian ότι αν ήταν Ελληνας φυσικά και θα ψήφιζε ΟΧΙ στο δημοψήφισμα, διότι μόνο έτσι θα έπαιρνε η Ελλάδα την τύχη της στα χέρια της. Ο Τζέιμς Γκαλμπρέιθ, συχνός θαμώνας των συμποσίων της Σύμης και στη συνέχεια στενός συνεργάτης του Γιάνη Βαρουφάκη, είχε εκπονήσει το Σχέδιο Β για ένα παράλληλο νόμισμα. Και τώρα μαθαίνουμε ότι ο Πολ Μέισον «χαρτογραφούσε» στο Φόρεϊν Οφις διάφορους δημοσιογράφους, καθηγητές και πολιτικούς, μεταξύ των οποίων και τον φίλο του τον Βαρουφάκη.

To κακό αυτό προηγούμενο δεν θα πρέπει να καταδικάζει στο πυρ το εξώτερον όποιον έχει συνεργαστεί κατά καιρούς με τον πρώην υπουργό Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Γκάι Στάντινγκ είναι ένας πολύ σοβαρός οικονομολόγος. Γι’ αυτό και η  κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ ζήτησε τη βοήθειά του προκειμένου να μελετήσει την κατάσταση του ισπανικού «πρεκαριάτου». Μια τέτοια έρευνα θα ήταν χρήσιμη και σε άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, όπου ένα μέρος αυτών των στρωμάτων ψηφίζει τη Λεπέν, αλλά και η Ελλάδα, όπου η κοινωνική αυτή ομάδα έδειξε την αξία της στη διάρκεια της πανδημίας και τώρα κινδυνεύει να ξεχαστεί.

Η λέξη «πρεκαριάτο» προέρχεται από το αγγλικό precarious, δηλαδή «επισφαλής», πρωτοεμφανίστηκε το 2011 σε ένα βιβλίο του Στάντινγκ και περιγράφει εκατομμύρια νέους ανθρώπους με υψηλή μόρφωση που έχουν ασταθή, και συχνά ανασφάλιστη, δουλειά. Τον ένα μήνα μπορεί να δουλεύουν σε ένα μπαρ, τον άλλο να καθαρίζουν σπίτια και τον τρίτο να ασχολούνται με τη δημοσιογραφία. Δεν έχουν σύνταξη και άλλα κοινωνικά δικαιώματα, όπως το παλιό προλεταριάτο. Και τα εισοδήματά τους μειώνονται διαρκώς. Είναι θυμωμένοι. Και απαιτούν νέες ιδέες, νέες απαντήσεις, ένα νέο είδος προοδευτικής πολιτικής.

Η απάντηση του Στάντινγκ είναι το Βασικό Εισόδημα, ένα χρηματικό ποσό που λαμβάνουν κάθε μήνα όλοι οι πολίτες, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια και όρους για τη χρησιμοποίησή του. Εγγυάται διατροφή, στέγη και ένα βασικό επίπεδο διαβίωσης. Δεν συνοδεύεται από την κατάργηση άλλων επιδομάτων. Αποτελεί ένα παράδειγμα κοινής δικαιοσύνης. Και έχει χαρακτήρα πρωτίστως ηθικό, λέει ο 74χρονος βρετανός οικονομολόγος στην El Pais, καθώς συμβάλλει στην αύξηση της ελευθερίας. Επιτρέπει, ας πούμε, σε μια γυναίκα, να πει όχι σε μια κακοποιητική σχέση ή σε έναν προϊστάμενο που την εκμεταλλεύεται. Με άλλα λόγια, παρέχει μια ελάχιστη ασφάλεια. Οπως έχουν δείξει μάλιστα πιλοτικές μελέτες, κάνει τον άνθρωπο που εισπράττει αυτό το ποσό να δουλεύει περισσότερο, όχι λιγότερο.

Το Βασικό Εισόδημα είναι «αριστερό»; Οχι. Για την επίλυση των σύγχρονων προβλημάτων δεν απαιτείται συγκεκριμένη ιδεολογία, αλλά φαντασία, ευφυΐα, εντιμότητα και κοινωνική ευαισθησία. Ο προοδευτισμός, το ξέρουμε καλά πια, δοκιμάζεται στην πράξη.