Η «Ελίζαμπεθ Τέιλορ» στο Κιάτο

Θα το πιστέψετε ότι δεν θυμάμαι τίποτα; Ούτε σπίτια, ούτε δρόμους, ούτε εκκλησίες, ούτε τοπία. Τίποτα. …Μόνο ανθρώπους. Αλλά κι αυτούς από τις φωτογραφίες που έφτασαν στα χέρια μου τυχαία. Μόνο οι φωτογραφίες με κάνουν να πιστέψω ότι δεν ήταν της φαντασίας μου τα παιδικά μου χρόνια. Αν απορείτε γιατί, θα το εξηγήσω αμέσως. Γιατί δεν υπήρχε πόνος, ή, τουλάχιστον, εγώ δεν τον έβλεπα, δεν υπήρχαν γεγονότα συνταρακτικά ώστε να οριοθετήσουν τον χρόνο με κάποια αρχή, μέση, τέλος… Ενας άχρονος παράδεισος, ένας χυλός ευτυχίας όπου αρνιόμουν – γιατί οπωσδήποτε θα υπήρχε – να αναγνωρίσω το δυσάρεστο, το δυσοίωνο, το βάσανο, το άγχος, την πίκρα, την αγωνία, το ψέμα της ζωής.

Λένε πως ο άνθρωπος διαμορφώνεται τα πρώτα πρώτα χρόνια του και η περίπτωσή μου μπορεί να το αποδείξει γιατί μέχρι και σήμερα ισχύει αυτό που ανέφερα πιο πάνω. Ετσι, θα σας μιλήσω για τη «γειτονιά» μου μέσα από δυο τρεις φωτογραφίες που τις φυλάω σαν κόρη οφθαλμού σαν τη μόνη απόδειξη ότι έζησα και εγώ σαν παιδί. Η πρώτη είναι το σχολείο μου, το δημοτικό σχολείο Κιάτου. Μην περιμένετε περιγραφές, αίθουσες, σκάλες, προαύλια. Ολα αυτά συγκεντρώνονταν στο πρόσωπο της αγαπημένης μου δασκάλας κυρίας Λουίζας Μπάσδελη Τσουλούφα. Μόνο η μητέρα μου ήταν πιο όμορφη από αυτήν γιατί η ιεραρχία μέσα μου δεν επέτρεπε να προηγείται κάποιος, τουλάχιστον στην ομορφιά από τους γονείς μου. Αυτά τα τρία πρόσωπα, οι γονείς μου και η κυρία Λουίζα ήταν και είναι η πρώτη μου «γειτονιά», το πρώτο κι αξέχαστο ωραιότερο τοπίο.

Γύρω στα δεκαπέντε μου ρώτησα τον πατέρα μου πώς μπορεί να κάθεται με τις ώρες και να κοιτάει τους περαστικούς, για να πάρω την απάντηση: «Οταν μεγαλώσεις θα καταλάβεις πως δεν υπάρχει τίποτα πιο ενδιαφέρον από τους ανθρώπους». Δεν του είπα ποτέ ότι το γνώριζα από πέντε ετών κι ότι το μόνο τοπίο για εμένα ήταν οι άνθρωποι! Τα πράσινα μάτια της κυρίας Λουίζας, το υπέροχο πρόσωπό της, η κορμοστασιά της, η φωνή της, η υπομονή της, το πραγματικό ενδιαφέρον της για μας τους μαθητές της ήταν όλη η πλάση για μένα. Οταν πια στο σινεάκ (που μας πήγαινε κάθε Κυριακή η μητέρα μου για να μη μείνουμε «πίσω» σε ενημέρωση…) είδα την Αβα Γκάρντνερ και την Ελίζαμπεθ Τέιλορ, εκεί πίστεψα πως όλος ο κόσμος ήταν δικός μου αφού η δασκάλα μου τις έκανε σκόνη όλες αυτές τις όμορφες, κι αφού αγαπούσε και ξεχώριζε εμένα όλος ο κόσμος ήταν δικός μου και με περίμενε. Βέβαια, έπρεπε να δω τι θα έκανα με το δύσκολο όνομά μου: Αγγελος Παπαδημητρίου. Το βρήκα. Αντέστρεψα το Αγγελος και το έκανα Solega (θαύμαζα και τον Ντεγκά). Ετοιμος για διεθνή καριέρα. Πού να με χωρέσει τώρα το Κιάτο και η Ελλάδα. Η κυρία Λουίζα ήταν το διαβατήριό μου για τον κόσμο, την ανθρωπότητα.

Αυστηρώς ακατάλληλο. Προς το παρόν όμως ας προσγειωθούμε στην Ευανθία, την κοπέλα που μας πρόσεχε μια και οι γονείς μου το «γλεντούσαν». «Κυρία» λέει μια μέρα στη μητέρα μου «παίζει στο θερινό σινεμά ένα ωραίο παιδικό έργο, τη Μάμη και τη Δόνη, τα δύο αρκουδάκια, να πάρω τα παιδιά και να πάμε;». «Βεβαίως», είπε η μητέρα μου που, ο Θεός να με συγχωρέσει, ποτέ δεν ήμουν βέβαιος αν μας λάτρευε ή μας βαριόταν και λιγάκι. …Πού μείναμε; Α ναι, στη Μάμη και στη Δόνη, τα δυο αρκουδάκια. Στο σπίτι μάς έφερε το περιπολικό λίγο μετά αφού φύγαμε. Η μητέρα μου έκπληκτη άκουσε τον αστυνομικό: «Κυρία Παπαδημητρίου, πού στείλατε τα παιδιά;». «Στη Μάμη και στη Δόνη, τα δυο αρκουδάκια». «Μα τι λέτε κυρία μου, το έργο είναι αυστηρώς ακατάλληλο. Το Αίμα και Ηδονή».

Καταλάβατε ελπίζω το αιώνιο καλοκαίρι που ζούσαμε… Ούτε χούντες, ούτε «κουμμουνισμοί», ούτε φτωχοί, τίποτα. Το 1960 είχα την αίσθηση πως ο Θεός είναι Ελληνας, μένει κάπου στον Ολυμπο κι όλα γύρω δούλευαν όπως η σελήνη που γύριζε γύρω από τη Γη. Εγώ, ερωτευμένος όπως όλη η τάξη με την Καίτη, την όμορφη συμμαθήτριά μας. Εκανα όνειρα ότι θα γινόμαστε και οι δύο γιατροί με δικιά μας κλινική. Τότε ήρθε η οικονομική καταστροφή – «Τι είχαμε τι χάσαμε» που έλεγε κι ο πατέρας μου – και πρώτη φορά είδα τον κόσμο απ’ τη μεριά, ας πούμε, του «όχι πλούσιου». Αν θυμάμαι καλά, αυτή η αλλαγή μ’ έκανε αυτό που είμαι σήμερα. Αυτή η πτώση είναι η μαγική στιγμή που μπήκε στη ζωή μου το λαϊκό τραγούδι, που είδα τους «άλλους» και που συμφώνησα με τον λίγα χρόνια μικρότερό μου αδελφό όταν μου είπε: «Ελα μωρέ, ευτυχώς που φτωχύναμε. Ετσι όπως πηγαίναμε, τι θα γινόμαστε; Σαν αυτά τα κωλόπαιδα που οδηγούν σπορ αυτοκίνητα με το χέρι έξω από το παράθυρο». Αχ, τι ωραία που είναι η ζωή. Ετσι, ξεκάρφωτα…

ΥΓ. Γενικά δεν βλέπω άσχημα όνειρα. Τα περισσότερα είναι μουσικές κωμωδίες. Ενα άσχημο έχω δει και ήταν ο απόλυτος τρόμος μου που δεν θα τον ξεχάσω Ποτέ. Κρατούσα, λέει, στα χέρια μου φωτογραφίες ανθρώπων που αγαπώ και σιγά – σιγά τα αγαπημένα πρόσωπα εξαφανίζονταν, έσβηναν, χάνονταν.

Ο Αγγελος Παπαδημητρίου είναι εικαστικός και ηθοποιός