Κωδικάκηδες και δεδομενάκηδες

Πώς θα δουλεύουν οι Ελληνες σε 30 χρόνια; Δύσκολα προβλέπεις το μέλλον της εργασίας, αλλά δυο ειδών ανθρώπους θα χρειάζεται πιθανότατα κάθε επιχείρηση και οργανισμός. Ατομα που γράφουν ποιοτικό κώδικα και άτομα που καταλαβαίνουν από δεδομένα. Συχνά, αλλά όχι κατ’ ανάγκη, θα πρόκειται για το ίδιο άτομο. Δυστυχώς στην Ελλάδα, ίσως και λόγω της παραδοσιακής μας μανίας με τις «τέχνες και τα γράμματα», δεν προετοιμαζόμαστε επαρκώς για αυτό το μέλλον. Αυτό φαίνεται άλλωστε και απ’ το ότι δεν έχουμε καν καλούς μονολεκτικούς όρους για να περιγράψουμε τους κωδικάκηδες και δεδομενάκηδες (λες και πρόκειται για φατρίες Κρητικών).

Τον τελευταίο καιρό είδαμε στην Ελλάδα σειρά εξαγορών εταιρειών τεχνολογίας, με επιφανέστερο τον μονόκερο της Viva Wallet (μεταξύ τράπεζας και εταιρείας τεχνολογίας). Τέτοιες άμεσες ξένες επενδύσεις φέρνουν κεφάλαια και τεχνογνωσία στη χώρα, μας δένουν όλο και πιο στενά με το διεθνές οικονομικό σύστημα. Φέρνουν ακόμα και γεωστρατηγικό όφελος, συσφίγγοντας τις σχέσεις μας με τους πάντα χρήσιμους δυτικούς εταίρους.

Οι εξαγοραζόμενες εταιρείες δεν είναι τυχαίο ότι έχουν πολλούς εργαζομένους που γράφουν κώδικα ή χειρίζονται δεδομένα. Δεν είναι φούσκα. Ισως πρέπει να σταματήσουμε να μιλάμε για τεχνολογία, πόσω μάλλον υψηλή, και να λέμε τέτοιες επιχειρήσεις κανονικές, αποτελεσματικές επιχειρήσεις. Σε μια σύγχρονη επιχείρηση, ό,τι μπορεί να κάνει 100 φορές αποτελεσματικότερα μια μηχανή από έναν ανθρωπο αργά ή γρήγορα θα γίνεται από μηχανή. Και όταν έχεις πολλές μηχανές που βοηθάνε ανθρώπους, ειδικά στον κόσμο του Διαδικτύου, έχεις και δεδομένα. Πρέπει να έχεις λοιπόν κάποιον που τα κατανοεί.

Ηδη στα βάθη της κρίσης οι μισθοί των κωδικάκηδων είχαν αρχίσει να αυξάνονται. Τώρα, χάρη και στην πανδημία, οι έλληνες προγραμματιστές πουλάνε ένα διεθνώς εμπορεύσιμο προϊόν, είναι από τους λίγους κλάδους της ελληνικής οικονομίας που είναι ανταγωνιστικοί.

Τι χρειάζεται για να συνεχίζει να αναπτύσσεται ο ο τεχνοδεδομενικός κλάδος και να στραφούν περισσότεροι προς αυτόν; Για αρχή το προφανές, ενίσχυση των σχολών (πανεπιστήμια ή κολέγια) που διδάσκουν πληροφορική και δεδομένα. Κατά κανόνα δεν χρειάζονται τόσο θεωρητικές γνώσεις όσο βασικός προγραμματισμός και στατιστική. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να γίνει και επανεκπαίδευση για τους ήδη υπάρχοντες μηχανικούς και μαθηματικούς, αντί π.χ. να υποαπασχολούνται στην παραπαιδεία. Δεν είναι τυχαίο ότι τα μεταπτυχιακά δεδομένων στο ΟΠΑ έχουν υψηλότατη ζήτηση – χρειαζόμαστε κι άλλα!

Το δεύτερο και σημαντικότερο όμως για να πουλάμε διεθνώς τις γνώσεις μας είναι ο επαγγελματισμός. Διευθύνων το τμήμα παγκόσμιας τιμολόγησης σε κορυφαία αμερικανική εταιρεία τεχνολογίας, με μεγάλο αριθμό προγραμματιστών και αναλυτών, όταν ρωτήθηκε γιατί δεν προσλαμβάνουν περισσότερο σε αναπτυσσόμενες χώρες, με 1/20 του μισθού στην Καλιφόρνια, έθεσε την έλλειψη συνεννόησης ως βασικότερο πρόβλημα. Δεν φτάνουν οι γνώσεις, πρέπει να μπορούν και να αποδίδουν έργο, που σημαίνει σειρά απαραίτητων αρετών.

Η διαχείριση χρόνου και τήρηση προθεσμιών π.χ. δεν διδάσκεται από το κράτος (που θεσπίζει προθεσμίες για να τις καταργήσει λίγο μετά), τις οικογένειες (που έχουν υπερβολική ανοχή στις αδυναμίες των κανακάρηδων) ή τα πανεπιστήμια (στα οποία μπορεί κάποιος να δώσει εξετάσεις όσες φορές θέλει). Κι όμως τέτοια θέματα είναι ίσως τα σημαντικότερα για την επιτυχή συνεργασία σε κορυφαίο επίπεδο.

Τελικά το ίδιο συμπέρασμα είναι αναπόφευκτο όταν μιλάμε για την ανάπτυξη της χώρας: χρειάζεται συστηματική καλλιέργεια του πολυδιάστατου ανθρωπίνου κεφαλαίου μας. Οι απαιτητικοί κλάδοι εργασίας που φέρνουν υψηλούς μισθούς χρειάζονται ανθρώπους που περνάνε από απαιτητική εκπαίδευση σε κάθε έκφανση της ζωής τους, από το νηπιαγωγείο ως την οδήγηση στον δρόμο. Είναι τόσο απλό και τόσο δύσκολο να το καταφέρουμε: για να έχεις καλούς εργαζομένους πρέπει να έχεις καλά και σοβαρά σχολεία, καλή και σοβαρή κοινωνία, καλό και σοβαρό κράτος.

Ο Σωτήρης Γεωργανάς είναι αναπληρωτής καθηγητής Οικονομικών στο City University του Λονδίνου