Μάθε, παιδί μου, γράμματα;

Τα βλέπω να βγαίνουν από τα εξεταστικά κέντρα των Πανελλαδικών με αυτό το βλέμμα το μετέωρο ανάμεσα στην αγωνία και την προσδοκία. Αγουρο, διότι άγουρος είσαι στα 17-18 σου. Και το ξέρεις, όσο κι αν καμώνεσαι τον μεγάλο. Τα ακούω να μιλάνε, κοριτσίστικες και αγορίστικες φωνούλες με εκείνο το γρέζι της μεταιχμιακής ηλικίας. Προσπαθώ να βάλω αφτί σαν λαθρόβιος μεσήλικος στον κόσμο των εφήβων. Δεν καταλαβαίνω αυτά που λένε. Τα νέα παιδιά μιλάνε κωδικοποιημένα ακόμη και για τα αυτονόητα. Τα νιώθω όμως. Τα βλέμματά τους, τα αμήχανα ακόμη σώματά τους «λένε» περισσότερα από τα λόγια τους.

Ακούω και τις μανάδες τους. Τις φίλες μου. Γυναίκες «νέας κοπής» που στα νιάτα τους έκαναν την επανάστασή τους, έφτιαξαν νέου, μη παραδοσιακού τύπου οικογένειες, διεκδίκησαν δικαιώματα και τα πέτυχαν, ορκίστηκαν ότι αυτές δεν θα γίνουν σαν τους δικούς τους γονείς. Κι έγιναν ολόιδιες. Με άλλα ρούχα, άλλο χρώμα και κουπ μαλλιών, άλλο λανγκάζ, άλλες συνήθειες. Αλλά ολόιδιες. Και το ξέρουν. Προσπαθούν, απλά, να μην το δείξουν. Να προσποιηθούν τις άνετες, τις αποστασιοποιημένες. «Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι θα γίνω τάλε κουάλε με την κυρία Σοφία» μου έλεγε προχθές, αναφερόμενη στη μάνα της, η φίλη που αγωνιούσε για το πώς έγραψε ο γιος της στις Πανελλαδικές. Της είχε απαγορέψει να τον περιμένει έξω από την αίθουσα («Δεν θα με κάνεις εσύ ρεζίλι, να με περάσουν για καμιά φλωρούμπα») όπως κι εκείνη της μάνας της πριν από καμιά 35αριά χρόνια. Μόνο που η κυρία Σοφία ήταν πιο τσαούσα. Ασε που δεν ήξερε και από πολιτικές κορεκτίλες. Η φίλη μου ακόμη έχει να διηγείται τι έπαθε όταν την είδε, μόλις βγήκε από το εξεταστικό, να κάθεται στο πεζούλι με την κολλητή της. Είχαν τσακωθεί τότε, ένα ακόμη επεισόδιο σε μια αλυσίδα τσακωμών. Βασική αιτία, η επαγγελματική αποκατάσταση. Οι γονείς της την ήθελαν στο Πανεπιστήμιο, η φίλη ήθελε καλλιτεχνική σχολή, έδωσε εξετάσεις για να μην την πρήζουν, λίγο πριν από το πτυχίο τα παράτησε, έκανε, τελικά, τη δουλειά που ονειρευόταν.

Τώρα, τα ίδια με τον γιο της. «Να σπουδάσει, να κάνει και μεταπτυχιακό και, μετά, αν μπορεί, ας ζήσει από το χόμπι του». Και όταν της θυμίζω τον εαυτό της, απαντά το κλασικό: «Αλλο εγώ». Αλλο αλλά ίδιο. Ετσι είναι τα παιδιά. Ετσι είναι οι γονείς. Ετσι είναι η ζωή.

Η πιο μεγάλη μέρα της ζωής τους

Τα βλέπω λοιπόν τα πουλάκια μου έξω από τα εξεταστικά. Και θυμάμαι τα δικά μου. Για πλάκα είχα δώσει κι εγώ εξετάσεις, ήμουν αποφασισμένη να μην πάω στο πανεπιστήμιο. Εκεί έξω ήταν μια ζωή που με περίμενε να την αρπάξω από τα μαλλιά κι εγώ θα έπεφτα πάλι στις μελέτες; Εντάξει, άλλες εποχές, πιο εύκολες. Ενα σωρό νέες δουλειές που περίμεναν νέους ανθρώπους αναδύονταν τότε.

Υπάρχει όμως κάτι κοινό που συνδέει τις γενιές, ανεξαρτήτως εποχών. Η σχέση με το τέλος του σχολείου. Η πιο μεγάλη μέρα της ζωής μας μετά τη γέννησή μας. Πώς; Και η μέρα του γάμου; Ποτέ δεν ξέρεις πώς θα εξελιχθεί ένας γάμος ώστε να αποτιμήσεις το «μέγεθος» της μέρας τέλεσής του. Η μέρα της γέννησης των παιδιών μας; Αυτή είναι η δική τους πιο μεγάλη μέρα.

Οταν τη ζούμε, δεν το συνειδητοποιούμε. Ενα «άντε, να τελειώνουμε» μας διακατέχει τότε. Κοιτάζοντας όμως προς τα πίσω, με την απόσταση των χρόνων, συνειδητοποιούμε ότι είναι η μέρα που συμβολίζει τη μεγάλη μας έξοδο στον κόσμο. Το ξεκίνημα ενός ταξιδιού χωρίς, επί της ουσίας, πυξίδα. Η αρχή της συνειδητοποίησης ότι δεν ξέρουμε τα πάντα. Διότι αν, τελειώνοντας το σχολείο, εξακολουθούμε να πιστεύουμε, όπως όλοι οι έφηβοι, ότι έχουμε απάντηση για όλα, θα πρέπει να καθίσουμε ακόμη λίγο στα θρανία.