Απαγόρευση πυρηνικών όπλων τώρα

Τα γεγονότα των τελευταίων τριών μηνών στην Ουκρανία – όπως στο παρελθόν η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία και η εισβολή στην Ανατολική Ουκρανία το 2014, η εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003 και ο μακρύς πόλεμος δι’ αντιπροσώπων στη Συρία – αποδεικνύουν ότι τα πυρηνικά όπλα εμποδίζουν τους πολέμους. Η πυρηνική αποτροπή μπορεί να εμποδίσει τις χώρες που διαθέτουν πυρηνικά όπλα να εμπλέκονται άμεσα σε πόλεμο μεταξύ τους, όπως θα μπορούσε να εμποδίσει την κλιμάκωση και την εξάπλωση πολέμων δι’ αντιπροσώπων στον Βόρειο Ατλαντικό ή τον Ειρηνικό. Αλλά είναι εξίσου πιθανό η πυρηνική αποτροπή να προκαλέσει πόλεμο και να επιτρέψει στους εθνικούς ηγέτες να ενεργούν ατιμώρητα.

Τα πυρηνικά όπλα σίγουρα δεν εμπόδισαν τη Ρωσία να διεξαγάγει επιθετικό πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Αντίθετα, ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν χρησιμοποιεί τις πυρηνικές απειλές ως ασπίδα πίσω από την οποία διαπράττει κατάφωρα, σοβαρά και συστηματικά εγκλήματα πολέμου – και πιθανώς εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Τα κράτη που διαθέτουν πυρηνικά όπλα έχουν συχνά πολεμήσει με κράτη που δεν τα διαθέτουν. Η εσφαλμένη πεποίθηση ότι το Ιράκ είχε αναπτύξει πυρηνικά, χημικά και βιολογικά όπλα οδήγησε τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους να εισβάλουν στη χώρα παρά τη θέληση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, προκαλώντας ανθρωπιστική καταστροφή και δύο δεκαετίες ανασφάλειας στην περιοχή και πέρα από αυτήν. Η Συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (NPT), προτείνοντας ότι το status quo εκείνων που έχουν ή δεν έχουν πυρηνικά θα πρέπει να διατηρηθεί πάση θυσία, παρείχε κάποια κάλυψη για αυτές τις ενέργειες, καθώς και για επιθέσεις σε ύποπτες πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράκ, το Ιράν και τη Συρία.

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η ύπαρξη πυρηνικών όπλων έχει αποτρέψει τη σύγκρουση μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, αποτρέποντας έτσι τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά αυτό αγνοεί τους αμέτρητους πολέμους δι’ αντιπροσώπων που διεξήχθησαν στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και έκτοτε, όταν η Σοβιετική Ενωση (και αργότερα η Ρωσία) ή η Κίνα όπλισε τη μια πλευρά και οι ΗΠΑ ή οι σύμμαχοί τους την άλλη.

Ο ορισμός της μεγάλης δύναμης είναι ασαφής. Οι ειδικοί της εξωτερικής πολιτικής συζητούν εδώ και καιρό τα καλύτερα μέτρα εθνικής ισχύος. Σύμφωνα με το US News & World Report, οι πιο ισχυρές χώρες του κόσμου «είναι εκείνες που κυριαρχούν σταθερά στους τίτλους των ειδήσεων, απασχολούν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και διαμορφώνουν τα παγκόσμια οικονομικά πρότυπα». Χρησιμοποιώντας αυτήν τη μέτρηση, οι δέκα κορυφαίες δυνάμεις της δημοσίευσης είναι: ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιαπωνία, Γαλλία, Νότια Κορέα, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένας συνασπισμός υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ (υποστηριζόμενος από τις ΗΠΑ) πολεμά ενεργά τις δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ιράν στην Υεμένη αυτή τη στιγμή.

Αν και η NPT τέθηκε σε ισχύ το 1970, τέσσερις ακόμη χώρες – η Ινδία, το Πακιστάν, η Βόρεια Κορέα και το Ισραήλ – κατάφεραν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα και άλλες συνέχισαν να προσπαθούν. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, το 2007, οι πρώην υπουργοί Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ και Τζορτζ Σουλτς, ο πρώην υπουργός Αμυνας Γουίλιαμ Πέρι και ο πρώην γερουσιαστής των ΗΠΑ Σαμ Νουν έγραψαν ένα σχόλιο στη «Wall Street Journal» καλώντας για «έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά όπλα». Σχεδόν δύο δεκαετίες μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, προειδοποίησαν για έναν κόσμο 30 ή περισσότερων πυρηνικών δυνάμεων και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η στήριξη στα πυρηνικά όπλα για την αποτροπή του πολέμου γινόταν «ολοένα και πιο επικίνδυνη και ολοένα και πιο αναποτελεσματική».

Δεν μπορούμε πια να βασιζόμαστε σε όπλα που έχουν σχεδιαστεί για να δολοφονούν μαζικά αμάχους και να τρομοκρατούν τον κόσμο για την «αποτροπή πολέμου». Μια άλλη κληρονομιά της επιθετικότητας του Πούτιν στην Ουκρανία και της προθυμίας του να κρύψει την απειλή των πυρηνικών όπλων θα είναι μια ανανεωμένη προσπάθεια απαλλαγής του κόσμου από αυτά.

Η Αν-Μαρί Σλότερ, πρώην διευθύντρια σχεδιασμού πολιτικής στο υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, είναι επίτιμη καθηγήτρια Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον. Η Σούζι Σνάιντερ είναι συντονίστρια Οικονομικού Τομέα της Διεθνούς Εκστρατείας για την Κατάργηση των Πυρηνικών Οπλων