Πολεμώντας {LF}τα μεγάλα ψέματα

Από τα Πρωτόκολλα των Πρεσβυτέρων της Σιών μέχρι τους παράλογους ισχυρισμούς του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν ότι η Ουκρανία διοικείται από ναζί που επιδιώκουν γενοκτονία κατά των ρωσόφωνων της χώρας, το Κρεμλίνο είναι εδώ και καιρό ειδικός στη σκοτεινή τέχνη της παραπληροφόρησης.

Οι δυτικές δημοκρατίες είχαν μια κλήση αφύπνισης το 2016, όταν η Ρωσία παρενέβη στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ για λογαριασμό του Ντόναλντ Τραμπ και στο δημοψήφισμα του Ηνωμένου Βασιλείου για το Brexit για υποστήριξη της αποχώρησης. Αυτά τα δύο σοκ προειδοποίησαν τις δημοκρατίες του κόσμου για το γεγονός ότι τα αυταρχικά κράτη εξαπολύουν ένα νέο είδος πολέμου πληροφοριών εναντίον τους. Ο στόχος είναι η αποσταθεροποίηση, η διαίρεση και η αποδυνάμωση των δημοκρατικών κοινωνιών, της πολιτικής και των θεσμών – ξεκινώντας από την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Μέχρι πρόσφατα, εμείς στη Γαλλία δεν είχαμε σχεδόν σκεφτεί την απειλή ξένης παρέμβασης στην πολιτική μας. Αλλά αυτό άλλαξε με τις προεδρικές εκλογές του 2017, όταν τα email που είχαν κλαπεί από την εκστρατεία του Εμανουέλ Μακρόν βρέθηκαν στο Διαδίκτυο λίγες μέρες πριν οι ψηφοφόροι ψηφίσουν.

Η ΕΕ έχει κάνει πολύ περισσότερα από τις ΗΠΑ για τη ρύθμιση των ψηφιακών πλατφορμών, οι οποίες αναμένεται όλο και περισσότερο να λειτουργούν ως εγγυητές της ακεραιότητας των πληροφοριών. Σύμφωνα με τον νόμο της ΕΕ για τις ψηφιακές υπηρεσίες, ο οποίος θα τεθεί σε ισχύ το 2023, οι διαδικτυακές πλατφόρμες θα πρέπει να πληρούν νέες απαιτήσεις διαφάνειας, εξηγώντας πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοί τους και δημοσιεύοντας ετήσιες εκθέσεις για το παράνομο περιεχόμενο (όπως ρητορική μίσους) που έχουν αφαιρέσει.

Αλλά το κείμενο του νόμου δεν ρυθμίζει πραγματικά την «παραπληροφόρηση», που είναι ένας όρος που επινοήθηκε από τους Σοβιετικούς τη δεκαετία του 1920 για να περιγράψει το μέσο προπαγάνδας και αποσταθεροποίησης που προτιμούσαν. Αντίθετα, η ΕΕ ενδιαφέρεται για «επαληθεύσιμα ψευδείς ή παραπλανητικές πληροφορίες που δημιουργούνται, παρουσιάζονται και διαδίδονται για οικονομικό όφελος ή για σκόπιμη εξαπάτηση του κοινού».

Στην πράξη, το κείμενο του DSA αφήνει την παραπληροφόρηση να αντιμετωπίζεται μέσω των κωδίκων συμπεριφοράς των διαδικτυακών πλατφορμών. Τα τελευταία χρόνια έχουν δείξει ότι αυτή η προσέγγιση δεν είναι καθόλου ικανοποιητική. Οι νομοθέτες πρέπει να είναι πιο δημιουργικοί και άμεσοι. Αν και δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε κάτι σαν αστυνομία σκέψης, θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα μεγάλα ψέματα όπως είναι: σκόπιμες επιθέσεις στις κοινωνίες μας. Για να παραφράσουμε τον Clausewitz, οι δημοκρατίες του κόσμου πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η παραπληροφόρηση δεν είναι παρά η συνέχιση του πολέμου με άλλα μέσα. Η άμυνα έναντι τέτοιων απειλών θα απαιτήσει όχι μόνο ισχυρότερα υλικοτεχνικά μέσα, αλλά και ισχυρότερα νομικά εργαλεία.

Η Νοέλ Λενουάρ είναι πρώην μέλος του Conseil Constitutionnel
της Γαλλίας, Conseil d’ Etat και πρώην υπουργός Ευρώπης