Παρασκήνιο με υψηλούς τόνους στο Νταβός για την αναδίπλωση της ΕΕ

Σε ένα ακραίο σκηνικό δείχνουν να έχουν εγκλωβιστεί εκ νέου οι ελληνοτουρκικές σχέσεις. Οποιος ερμήνευσε το «Μητσοτάκης γιοκ» του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως ένα μήνυμα με αποκλειστικό αποδέκτη την Αθήνα κάνει λάθος. Ηταν ένα μήνυμα με πρώτο αποδέκτη την Ουάσιγκτον, εν συνεχεία τις Βρυξέλλες και το ΝΑΤΟ, αλλά και το εσωτερικό ακροατήριο του τούρκου προέδρου. Μία δήλωση που πυροδότησε έναν διπλωματικό μαραθώνιο με έντονο παρασκήνιο. Για την ελληνική διπλωματία στόχος είναι να δείξει σε συμμάχους και εταίρους ότι η όποια απειλή και αναθεωρητική πολιτική σε συνθήκες πολέμου, όπως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, υπονομεύει την ενότητα της Συμμαχίας, με ενδεχόμενο μία επικίνδυνη αποσταθεροποίηση.

Στη βάση αυτή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης – σε μια νέα απάντηση στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν – κατέστησε σαφές στο χθεσινό Υπουργικό Συμβούλιο ότι «δεν έχουμε λόγο να ανοίξουμε διάλογο με το παράνομο, με το ανιστόρητο και τελικά με το αδιέξοδο. Αντίθετα, μένουμε πάντα ανοιχτοί σε κάθε προσέγγιση που εδράζεται στη διεθνή νομιμότητα, αλλά και στις σχέσεις καλής γειτονίας».

ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΣΤΟ ΝΤΑΒΟΣ. Αυτό εξήγησε την περασμένη Τρίτη ο Πρωθυπουργός και στην πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Νταβός, καταφεύγοντας σε υψηλούς τόνους για την αντίδραση των Βρυξελλών απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις. Είχε προηγηθεί η, επιεικώς χλιαρή, δήλωση της αναπληρώτριας εκπροσώπου της Επιτροπής Ντάνα Σπινάντ, για τις προσβλητικές δηλώσεις Ερντογάν, που περιορίστηκε σε ένα «ουδέν σχόλιο» και την ευχή να επανέλθει το θετικό κλίμα. Το φορτισμένο τετ α τετ Μητσοτάκη – Φον ντερ Λάιεν ακολούθησε δεύτερη δήλωση της Σπινάντ, που προσπαθούσε να «μαζέψει» το ατόπημα και να αποκαταστήσει την τάξη, λέγοντας σε δεύτερο χρόνο ότι αναμένεται από την Τουρκία «να κάνει βήματα αποκλιμάκωσης», υπενθυμίζοντας – έστω και καθυστερημένα – στην Αγκυρα ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι πρωθυπουργός κράτους-μέλους της ΕΕ.

Το θέμα Τουρκία και πού οδηγεί – αυτή την περίοδο – ένα ψυχροπολεμικό κλίμα με την Ελλάδα, στους κόλπους του ΝΑΤΟ, δεν συζητήθηκε μόνο με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αλλά και ευρύτερα, στις επαφές του Πρωθυπουργού στο Νταβός. Οι θέσεις της Ελλάδας απέναντι στη ρητορική Ερντογάν εκφράστηκαν και στη συζήτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, Μπέργκε Μπρέντε, ο οποίος θεώρησε σκόπιμο να θέσει σχετική ερώτηση για τα ελληνοτουρκικά και τη στάση της Αγκυρας, προκειμένου να ακουστούν οι θέσεις της Ελλάδας στο πλαίσιο του δημόσιου διαλόγου του φόρουμ.

Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΗΠΑ. Το τι ήθελε να πει ο Ερντογάν έδειξε να αντιλαμβάνεται το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Κράτησε μεν ισορροπίες, καλώντας Αθήνα και Αγκυρα «να αποφύγουν τη ρητορική που θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω την ένταση», επέλεξε ωστόσο να χαρακτηρίσει την Ελλάδα «αναντικατάστατο σύμμαχο και σύμμαχο-κλειδί των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ» και την Τουρκία «σημαντικό εταίρο των ΗΠΑ και σημαντικό σύμμαχο του ΝΑΤΟ». Η διαφοροποίηση ίσως να αφήνει ένα μικρό προβάδισμα στην Αθήνα, πίσω από τις λέξεις, δείχνοντας ότι λειτούργησαν οι δίαυλοι Αθήνας – Ουάσιγκτον. Ενώ θα μπορούσε να είναι και ένα καμπανάκι δυσαρέσκειας από τις ΗΠΑ στο ίδιο το παιχνίδι της Αγκυρας, που ξεκίνησε ως επιτήδειος ουδέτερος, μην εφαρμόζοντας τις κυρώσεις απέναντι στη Μόσχα, συνέχισε ως εκβιαστής στη συζήτηση για την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ και τώρα επιβεβαιώνει μια αναθεωρητική στάση με απειλές.

ΚΡΙΣΙΜΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΝΑΤΟ. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα διασταυρωθεί αναγκαστικά με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 29-30 Ιουνίου στη Μαδρίτη. Και το ερώτημα είναι αν θα επιμείνει στο «γιοκ» ή θα αναδιπλωθεί αναζητώντας μία συνάντηση που θα μπορούσε να σπάσει τον πάγο. Θα φανεί αν οι «σύμμαχοι» έστειλαν τα μηνύματα που έπρεπε και αν ήταν ικανά να φέρουν αποτελέσματα, αλλά και αν λειτούργησαν και αν μένουν ανοιχτά τα κανάλια επικοινωνίας που είχαν ανοίξει επί Ελένης Σουρανή και Ιμπραχίμ Καλίν, τα οποία έδιναν λύσεις ακόμα και στις χειρότερες στιγμές. Πληροφορίες των «ΝΕΩΝ» αναφέρουν ότι υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να σηκώσουν το τηλέφωνο και να συνδέσουν Αθήνα και Αγκυρα, με την προϋπόθεση ότι ο Ερντογάν δεν θα πνίξει κάθε πρωτοβουλία.

Ακόμα και αν Μητσοτάκης – Ερντογάν δεν συναντηθούν, η εκτόνωση θα μπορούσε να έρθει και μέσα από την πρόσκληση για διερευνητικές και πολιτικές διαβουλεύσεις στην Αγκυρα ή τις συνομιλίες για τη θετική ατζέντα στην περίπτωση που ο τούρκος πρόεδρος δεν επιθυμεί να φτάσει στα άκρα.