Σχολεία και δάσκαλοι

Το τραγουδούσαμε στο Δημοτικό, χτυπώντας δυνατά τα πόδια μας στο πάτωμα. Υποθέτω λόγω ρυθμού του τραγουδιού διότι οι στίχοι του μιλούσαν για μια εντελώς spooky ιστορία. Για ένα μικρό καράβι που έκανε ένα μικρό ταξίδι γύρω απ’ τη Μεσόγειο. «Μα σε πέντ’ έξι εβδομάδες τελείωσαν όλες οι τροφές / Και τότε βάλανε τον κλήρο να δούνε ποιος θα φαγωθεί / Κι ο κλήρος πέφτει στη Ρηνούλα…» που δεν θυμάμαι τι έκανε, όμως τα άλλα παιδάκια την έκαναν μια χαψιά. Και μετά έφαγαν τον Κωστάκη και το ταξίδι γύρω απ’ τη Μεσόγειο κατέληξε σε πάρτι κανιβαλισμού. Μεταξύ αστείου και σοβαρού, αυτή ήταν, νομίζω, ή πιο μαζική αναφορά βίας (όσο κι αν τη συγκάλυπτε ο χαρούμενος ρυθμός) κατά τη διάρκεια της δικής μου σχολικής ζωής. Αντε και κάποιες «ρεαλιστικές» περιγραφές από τη μάχη στο Μανιάκι – ή μήπως στα Δερβενάκια;

Ναι, μιλάω για μια εποχή (τέλειωσα το εξατάξιο Γυμνάσιο στα τέλη της δεκαετίας του 1970) που τότε δεν ξέραμε πόσο αθώα ήταν και σήμερα μας φαίνεται υποκριτική και, συγχρόνως, γλυκανάλατη μέχρι αναγούλας. Η σύγκριση μεταξύ του τότε και του τώρα – που η βία στο σχολικό περιβάλλον σκάει σαν splatter στις μετόπες της ειδησεογραφίας – είναι άκαιρη. Αλλα ήθη, άλλες συμπεριφορές, άλλα πρότυπα, άλλες αντοχές, ανοχές και ενοχές μιας κοινωνίας που έχει εθιστεί στην εκτροπή. Σε ένα πλαίσιο ηθικού κανιβαλισμού, αυτά που περιέγραφε το δικό μας παιδικό, γκραν γκινιόλ τραγούδι είναι πολύ πιθανόν τα σημερινά πιτσιρίκια να τα έχουν ακούσει το προηγούμενο βράδυ στην τηλεόραση. Θεωρητικά, ωστόσο, ένα ιδανικό σχολείο θα έπρεπε να είναι χώρος «προστατευμένος» από τις κοινωνικές εκτροπές και όχι πεδίο αντανάκλασής τους. Να προετοιμάζει τα παιδιά για το πώς θα διαχειριστούν αυτό που συμβαίνει εκεί έξω, όχι να τα εξοικειώνει ώστε να το θεωρούν κανονικότητα. Υπάρχει όμως ιδανικό σχολείο;

Μου ακούγεται ουτοπικό. Αν και είχα τη μεγάλη τύχη να φοιτήσω σε ένα σχολείο, το Αρσάκειο Ψυχικού, που ήταν, για μένα τουλάχιστον, ό,τι πιο κοντά στο ιδανικό. Το κατάλαβα στην ηλικία της ωριμότητας, όταν συνειδητοποίησα πως ακόμη και αν δεν υπήρξε το πιο σημαντικό εφόδιο στη ζωή μου, ήταν το βασικό μεταγωγικό για τα άλλα εφόδια που απέκτησα. Οσο όμως κι αν προσπαθώ να προσδιορίσω τι είναι αυτό που έκανε τόσο «καλό» το σχολείο μου, μόνο ανθρώπους μπορώ να σκεφτώ. Καθηγητές και καθηγήτριές μου. Λόγω χώρου, θα περιοριστώ στη φιλόλογό μου στις τρεις τελευταίες τάξεις. Την Κική Παπαπέτρου (αργότερα παντρεύτηκε τον Κώστα Μουρσελά). Ενα πρωτοδιορισμένο, τότε, κορίτσι που το σημαντικότερο που μου έμαθε είναι το πώς να μαθαίνω. Που με δίδαξε όχι τι αλλά πώς να σκέφτομαι. Που μου υπέβαλε την ηθική ως αποτέλεσμα γνώσης και όχι ως επιβολή δογματισμού. Και που, όσο μεγαλώνω και ξεφορτώνομαι τις συσσωρευμένες περιττές πληροφορίες, όλο και πιο συχνά ανατρέχω στην «κυρία Κική». Ναι, μπορεί να μην υπάρχουν ιδανικά σχολεία, υπάρχουν όμως ιδανικοί δάσκαλοι.