«Παραμύθια και παραβολές»

Είναι μια εικόνα, χρόνια τώρα, μ’ ένα τεράστιο ερωτηματικό στο τέλος της που με κυνηγάει και απαιτεί σώνει και καλά να της απαντήσω. Α, είναι αδυσώπητη. Εκεί που νομίζω πως την έχω εξοστρακίσει απ’ τη μνήμη, χωρίς κανέναν λόγο φανερό ζωντανεύει ξαφνικά, πετάγεται μπροστά μου έγχρωμη και τρισδιάστατη και μου ζητάει να της δώσω μια αιτία, έναν λόγο, αλλιώς δεν ησυχάζει. Θηρίο ανήμερο. Μπορεί και να το έχω ξαναγράψει, τόσον καιρό που γράφω σ’ αυτή τη στήλη, πάνε κοντά τριάντα χρόνια, ούτε θυμάμαι πια τι έχω βγάλει απ’ το σεντούκι της μνήμης για ν’ ακουμπήσω στο χαρτί.

Ημουν πολύ μικρός, θυμάμαι, κι ήτανε νύχτα και άνοιξη, με πήρε η μητέρα απ’ το χέρι και βγήκαμε να πάμε γιατί είχε πεθάνει, λέει, η ΜπαμπΣοφή, αδελφή της γιαγιάς μου της Χρυσής. Περάσαμε από κάτι δρομάκια με αγριομολόχες κι όταν φτάσαμε είχαν την πόρτα ορθάνοιχτη, μέσα πολλά κεριά κι απάνω στο τραπέζι της σάλας ήταν η νεκρή σ’ ένα ξύλινο κρεβάτι πνιγμένο στα λουλούδια, μια μυρωδιά τα ζουμπούλια (μετά έμαθα τα λένε νάρκισσους αλλά στο χωριό ακόμα ζουμπούλια τα λένε), σου κοβόταν η ανάσα. Τον μεγάλο καθρέφτη τον είχαν τυλίξει μ’ ένα άσπρο σεντόνι, φαντάστηκα θα είχε σπάσει και τον κρύψανε κάπως, δεν ήξερα τότε ότι αυτό ήταν για το πένθος.

Οχι, δεν είχε κλάματα, δεν είχε μοιρολόγια, μόνο χαμηλές κουβέντες και βήματα αθόρυβα, σαν να πατάς βαμβάκι. Κάποια στιγμή η κόρη της η Ρήνα μού λέει «πάμε κάπου που έχω μια δουλειά να κάνω». Εμείς στο σπίτι δεν τη λέγαμε μόνο Ρήνα, τη λέγαμε η Ρήνα η «Εις καιρόν», γιατί είχε εφεύρει μια καθαρεύουσα εντελώς δικής της επινοήσεως και στις αφηγήσεις της έχωνε και κάτι ανθισμένες κοτσάνες του τύπου «Εις καιρόν που παντρεύτηκε ο Μήτσος». Ε, εις καιρόν τη μία, εις καιρόν την άλλη, της έμεινε το παρατσούκλι. Πολύ θέλει;

Περπατήσαμε ώρα πολλή, κάτι σκοτάδια είχε κι έναν φακό εκεί, που κάθε τόσο έσβηνε σαν να λιποθυμούσε, και ξαφνικά φτάνουμε σ’ ένα τσαντίρι με ένα τσούρμο Τσιγγάνους, γυναίκες, μαντίλια κόκκινα, χρώματα, μωρά στην αγκαλιά κα στη μέση ένας παλιοτενεκές με φωτιά κι από πάνω ένα τεράστιο τηγάνι να τηγανίζουνε πατάτες. Πήρε κατά μέρος η θεία μου η «εις καιρόν» την πιο ηλικιωμένη, κάτι είπανε, κάτι της έδωσε, κάτι πήρε, κι όπως ήρθαμε έτσι σηκωθήκαμε και φύγαμε.

Τι ήθελε η θεία μου τέτοια νύχτα με το σκήνωμα στο τραπέζι της σάλας και τον καθρέφτη φασκιωμένο σ’ αυτό το τσαντίρι; Τι πήρε; Τι έδωσε; Τι ανταλλάξανε με τη γυναίκα με το κόκκινο μαντίλι και τα χρυσά δόντια; Ποια χθόνια τελετή γύρευε να κάνει (μια τελετή μάλλον που έμπλεκε την Ορθοδοξία με σκοτεινό και ανείπωτο τελετουργικό) και ζήταγε βοήθεια από αυτόν τον θίασο με τα χάλκινα πρόσωπα και τα βαριά μουστάκια;

Ακόμα δεν έχω μπορέσει να βρω μιαν εξήγηση. Μπορεί ίσως και να μη θέλω, γιατί τώρα που το λέμε σαν κάτι να αχνοθυμάμαι, κάποιος, κάπου, μου είχε πει κάτι, που μου φάνηκε λογικό και για λίγο καιρό ησύχασα, αλλά την επόμενη φορά που ήρθε ακάλεστη και θρασυτάτη πάλι η εικόνα ήταν σαν τίποτα να μην έχει εξηγηθεί.

Ετσι και χθες εκεί που έβλεπα στο γυαλί μια την Ουκρανία, μια το Τέξας, ορθώθηκε μπροστά στον καναπέ φίδι αφιονισμένο με τη γλώσσα σαν δηλητήριο το ερωτηματικό. Τι ήθελε η Ρήνα η «Εις καιρόν» απ’ τους Τσιγγάνους το βράδυ του θανάτου; Ποια βλάστημα, ανίερα και πορνικά κουμάντα γίνονται πίσω απ’ την πλάτη μου; Ουδεμία απάντησης. Σιγή. Ας μην πούμε τίποτ’ άλλο κι ας αφήσουμε τον λόγο του ποιητή να κυλήσει γι’ ακόμα μια φορά στις φλέβες μας.

Αν μας έχει μείνει ακόμα λίγο αίμα ζωντανό.

Κι α σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές

είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη

δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή

γιατί είναι αμίλητη και προχωράει∙

Στάζει τη μέρα στάζει στον ύπνο

μνησιπήμων πόνος.

Καληνύχτα.

Αυτός ο κόσμος δεν θ’ αλλάξει ποτέ.