Ο σουγιάς

Ενας υψηλόβαθμος τούρκος διπλωμάτης, που ήθελε να κρατήσει την ανωνυμία του καθώς επρόκειτο για ιδιωτική συζήτηση, έλεγε πρόσφατα ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι σε πολύ καλό σημείο. Τους ενοχλεί βέβαια να τους χαρακτηρίζει ο υφυπουργός Εθνικής Αμυνας «τρομοκράτες». Και γνωρίζουν πολύ καλά ότι μέχρι να διεξαχθούν εκλογές στις δύο χώρες δεν θα πρέπει να αναμένονται θεαματικές κινήσεις, όπως προσφυγή στη Χάγη. Μετά, όμως, όλα είναι ανοιχτά. Και οι προκλητικές δηλώσεις που κάνει κάθε τόσο ο τούρκος υπουργός Αμυνας, ο Χουλουσί Ακάρ; «Μην ακούτε τον Ακάρ».

ΟΚ. Αλλά όταν τις δηλώσεις αυτές τις κάνει ο ίδιος ο Ερντογάν;

Τα τηλέφωνα στο τουρκικό προεδρικό μέγαρο των 1.100 δωματίων, έγραφε πριν από λίγες ημέρες ο Economist, χτυπούν ασταμάτητα από τότε που ο Ερντογάν εξέφρασε την αντίθεσή του στην ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ. Δυτικοί ηγέτες και αξιωματούχοι αναρωτιούνται τι θέλει. Περιορισμούς στις κουρδικές οργανώσεις και τους γκιουλενιστές που έχουν καταφύγει στο εξωτερικό; Αμερικανικά όπλα; Πολιτική προσοχή; Ή την εύνοια του Πούτιν, τον οποίο εξακολουθεί να αποκαλεί φίλο;

Το πιθανότερο είναι όλα μαζί. «Είναι σαν να κρατάει έναν ελβετικό σουγιά, ένα πολυεργαλείο δηλαδή που θα του επιτρέψει να αποσπάσει παραχωρήσεις από τους Σουηδούς, να υποθάλψει τα εθνικιστικά αισθήματα και να κερδίσει ένα τετ-α-τετ με τον Μπάιντεν», λέει ο Ερικ Εντελμαν, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου που έχει χρηματίσει πρεσβευτής και στην Τουρκία και στη Φινλανδία. «Θα διατηρήσει αυτή τη συμπεριφορά τουλάχιστον μέχρι τη σύνοδο της Μαδρίτης, έστω και για να βρίσκεται στο επίκεντρο».

Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ενταχθεί και η επίθεση του Ερντογάν στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δεν είναι η πρώτη φορά και δεν έχει μόνο σχέση με το ταξίδι του έλληνα Πρωθυπουργού στις ΗΠΑ. Και τον Φεβρουάριο του 2021 είχε ισχυριστεί ο τούρκος πρόεδρος ότι ο Μητσοτάκης τον «προκαλούσε», και του είχε πει τότε να μάθει τα «όριά» του, γιατί αλλιώς «σημαίνει πως έριξε κλωτσιά στο τραπέζι». Το τραπέζι φαίνεται πως άντεξε, αφού οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν τον περασμένο Μάρτιο στην Κωνσταντινούπολη. Και θα αντέξει και τώρα. Η ελληνική κυβέρνηση το ξέρει, γι’ αυτό και αντέδρασε συγκρατημένα. Οι Βρυξέλλες το ξέρουν, γι’ αυτό και δεν σήκωσαν ιδιαίτερα τους τόνους. Για να παραφράσουμε τον τούρκο διπλωμάτη, «μην ακούτε τον Ερντογάν».

Οχι επειδή δεν μετράει, φυσικά. Αλλά επειδή ειδικεύεται στα τούρκικα παζάρια. Γνωρίζοντας πολύ καλά, όμως, ότι η Ελλάδα δεν θα δεχθεί ποτέ να απεμπολήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, όπως η Σουηδία δεν θα δεχθεί ποτέ να εκδώσει τούρκους εξόριστους σε μια χώρα που από το 2016 έχει απαγγείλει κατηγορίες για τρομοκρατία σε 300.000 ανθρώπους. Ο ελβετικός σουγιάς είναι ένα χρήσιμο και ισχυρό εργαλείο. Είναι άχρηστος όμως απέναντι στη δημοκρατία.