Το παιδί μίλησε

Υπάρχουν δύο βασικά πράγματα που οφείλουμε να τα παραδεχθούμε, προτού ανοίξουμε τη συζήτηση για το τι έγινε και τι δεν έγινε στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ.

Το πρώτο από αυτά είναι ότι όσοι ζητούν από τον Νίκο Ανδρουλάκη να προϊδεάσει από τώρα με ποιον θα συνεργαστεί μετεκλογικά χάνουν τον χρόνο τους. Περισσότερες πιθανότητες θα είχαν αν προσπαθούσαν να τον πείσουν ότι, αν βουτήξει στο κενό από τον πέμπτο όροφο της Χαριλάου Τρικούπη και κουνάει γρήγορα τα χεράκια του πάνω-κάτω, θα πετάξει. Υπάρχουν πολύ απλούστεροι τρόποι για να αυτοκτονήσει πολιτικά ο Ανδρουλάκης, αν το θέλει. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, ούτε εκείνοι που του ζητούν να πάρει θέση (δηλαδή ο ΣΥΡΙΖΑ) περιμένουν ότι ο Ανδρουλάκης θα υποχωρήσει στις πιέσεις τους. Ξέρουν ότι τέτοιες πιέσεις δεν φέρνουν κανένα αποτέλεσμα, τις ασκούν όμως για να περιχαρακώσουν τους ψηφοφόρους τους, στους οποίους λένε εμμέσως ότι, αν πάνε στο ΠΑΣΟΚ, ψηφίζουν συνεργασία με τη ΝΔ.

Το δεύτερο που πρέπει να παραδεχθούμε, αν θέλουμε η συζήτηση να γίνεται στη βάση της λογικής, είναι ότι το δίλημμα για το ΠΑΣΟΚ μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ είναι αληθινό και τίθεται εκ των πραγμάτων. (Οσο για την επιλογή «ούτε με τον έναν ούτε με τον άλλον», αυτό δεν είναι απάντηση, διότι βρίσκεται εκτός πραγματικότητας· είναι υπεκφυγή…) Αν όχι τώρα, είναι βέβαιο ότι το δίλημμα θα τεθεί μετεκλογικά για το ΠΑΣΟΚ, διότι, όσο και αν έχει πάρει πάνω του με τον Ανδρουλάκη και τη νέα αρχή που επιχειρεί, δεν περιμένει κανένας ότι θα εκτοξευθεί διαμιάς στην πρώτη θέση των προτιμήσεων των ψηφοφόρων. Συνεπώς, τουλάχιστον η προεργασία για την απάντηση πρέπει να γίνεται από τώρα.

Καλύτερα από όλους, νομίζω, την ανάγκη εξισορρόπησης της βραχυπρόθεσμης με τη μακροπρόθεσμη προοπτική ανέλυσε στην ομιλία του ο Ευάγγελος Βενιζέλος, για τον οποίον το ευκταίο είναι «να κερδίσει η παράταξη και τη μάχη της συγκυρίας και τον πόλεμο της Ιστορίας». Τους προέτρεψε, δηλαδή, να διευρύνουν την εικόνα που έχουν στον νου τους, την αντίληψή τους για την κατάσταση των πραγμάτων, ώστε να περιλαμβάνει και το περιβάλλον που επηρεάζει τη δράση και τους στόχους τους. Γι’ αυτό και έδωσε τόση έμφαση στην ανάλυση του Ουκρανικού και στις δραματικές επιπτώσεις του για τη διεθνή τάξη πραγμάτων. Ουσιαστικά, τους μίλησε υπό το πρίσμα της δικής του κυβερνητικής εμπειρίας, τότε που ο «πόλεμος της Ιστορίας» αφορούσε το αν η Ελλάδα θα παρέμενε ευρωπαϊκή ή όχι. Ο ίδιος είναι γνωστό ότι έδωσε την προτεραιότητα στην Ιστορία και το πλήρωσε πανάκριβα. Τέτοια είναι όμως η μοίρα των πραγματικών διανοουμένων στην πολιτική: βλέπουν λίγο πιο μακριά από τους υπόλοιπους και αυτό πάντα συνεπάγεται ένα τίμημα.

Στο ερώτημα που κανείς από το ΠΑΣΟΚ δεν θέτει δημοσίως, όλοι τους όμως ξέρουν ότι υφίσταται, ο Ανδρουλάκης έδωσε συγκεκριμένη απάντηση με την ομιλία του. Θέλει, είπε, το ΠΑΣΟΚ να γίνει «πόλος διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ». Εχει σημασία ότι δεν λέει «κυβέρνηση», αλλά «πόλος διακυβέρνησης», διότι έτσι αναγνωρίζει την ανάγκη συνεργασίας εναντίον της σημερινής κυβέρνησης. Συνεργασία, όμως, «που δεν θα θυμίζει σε τίποτα τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ». Με άλλα λόγια, ευχαρίστως συνεργάζεται με τον ΣΥΡΙΖΑ ή άλλες δυνάμεις της Αριστεράς, αλλά με τους δικούς του όρους, δηλαδή με όρους ΠΑΣΟΚ. Αυτό, φυσικά, ακούγεται αστείο και, εδώ που τα λέμε, είναι. Ωστόσο, εμμέσως είναι εφικτό, με τον τρόπο που ανέπτυξε η Αννα Διαμαντοπούλου στη δική της ομιλία: με σοβαρές και επεξεργασμένες προτάσεις πολιτικής. Προτάσεις, οι οποίες θα προσελκύσουν τους σημερινούς ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και κεντροαριστερούς που έχουν ψηφίσει τη σημερινή κυβέρνηση, προτάσεις που θα τους επαναπατρίσουν στο ΠΑΣΟΚ.

Η τελική αποτίμηση, κατά τη γνώμη μου, είναι ότι ο Ανδρουλάκης κατάφερε αυτό που ήθελε στο συνέδριο, με την έννοια ότι πήγε την όλη συζήτηση περί ΠΑΣΟΚ πέρα από το δίλημμα ΣΥΡΙΖΑ ή ΝΔ. Το γεγονός ότι ξεκίνησε την ομιλία του με ένα σαρδάμ («φίλες και φίλες») είναι δευτερεύον και μπορεί να θεωρηθεί και ως φόρος τιμής προς τις ηγεσίες του παρελθόντος…