Ανακαλύπτοντας ξανά το Παρίσι

Οταν συνάντησα για πρώτη φορά τον Ζαν Λουί Μισικά (Jean-Louis Missika), το 2014, τον τότε αντιδήμαρχο του Παρισιού αρμόδιο για την αρχιτεκτονική και τον πολεοδομικό σχεδιασμό, το 2014, με καλωσόρισε με μια επείγουσα ερώτηση: Πώς μπορούμε να επιταχύνουμε την αστική καινοτομία; Χρόνια μετά, οι απαντήσεις του γίνονται εμφανείς.

«Το Παρίσι δεν καινοτομεί πλέον στην αρχιτεκτονική και στον πολεοδομικό σχεδιασμό» μου είπε κατά τη διάρκεια της συνάντησής μας. Στη συνέχεια ο Μισικά περιέγραψε την πρωτοβουλία του. Η πόλη έμελλε να απολλοτριώσει ακίνητη περιουσία πολλών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, εξήγησε. Αλλά αντί να το πουλήσει σε εταιρείες ακινήτων που θα είχαν τον πλήρη έλεγχο για το πώς να τη χρησιμοποιήσουν, ο Μισικά σχεδίαζε ανοιχτή πρόσκληση για ιδέες και προτάσεις έργων που θα υποβληθούν διαδικτυακά από επαγγελματίες και απλούς πολίτες.

Το έργο ονομάστηκε «Réinventer Paris» («Ανακαλύπτοντας Ξανά το Παρίσι») – ένας εύστοχος τίτλος όχι μόνο επειδή επιδίωκε να εφεύρει εκ νέου την πόλη, αλλά και επειδή ισοδυναμούσε με επανεφεύρεση της διαδικασίας σχεδιασμού. Και η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερη: η τότε νεοεκλεγείσα δήμαρχος Αν Χιλντανγκό, η οποία ήταν υπεύθυνη για τον διορισμό του Μισικά, είχε δεσμευτεί να εντείνει τον αγώνα της πόλης κατά της κλιματικής αλλαγής.

Το «Réinventer Paris» έχει εμπνεύσει πλέον κύμα άλλων πολεοδομικών προγραμμάτων. Το κόνσεπτ του Μισικά έχει πλέον φτάσει στη διεθνή σκηνή. Το C40 Cities, ένα παγκόσμιο δίκτυο δημάρχων αφιερωμένο στη δράση για το κλίμα, στο οποίο συμμετέχει η Χινταλγκό, ξεκίνησε το «Reinventing Cities», ίσως τον μεγαλύτερο διεθνή διαγωνισμό αστικού σχεδιασμού και καινοτομίας που διοργανώθηκε ποτέ, τώρα στον τρίτο γύρο του. Ηδη το «Reinventing Cities» έχει επιλέξει δεκάδες έργα προς υποστήριξη, από το Οκλαντ έως το Κέιπ Τάουν και από το Ντουμπάι έως το Βανκούβερ.

Δεν ξέρω αν ο Μισικά θα είχε προβλέψει, όταν συναντηθήκαμε για πρώτη φορά στο Hôtel de Ville, ότι το «Réinventer Paris» θα είχε τόσο βαθύ παγκόσμιο αντίκτυπο. Νομίζω ότι η δυναμική που έχει αποκτήσει είναι σημάδι των καιρών. Το Διαδίκτυο έχει διευκολύνει την άνευ προηγουμένου αλληλεπίδραση μεταξύ σχεδιαστών και πολιτών, επιτρέποντας στις καινοτόμες ιδέες να αναδυθούν και να διαδοθούν πιο γρήγορα από ποτέ. Η αλληλεπίδραση μεταξύ του εικονικού και του φυσικού κόσμου που αποτελεί τη βάση της επιτυχίας της προσέγγισης του  Μισικά μπορεί να είναι το αληθινό κλειδί για την ταχεία αστική καινοτομία. Πόλεις σε όλον τον κόσμο: Πρέπει να δράσουμε!

Ο Κάρλο Ράτι είναι διευθυντής στο Senseable City Lab στο MIT και συνιδρυτής στο γραφείο σχεδιασμού και καινοτομίας Carlo Ratti Associati