Φτιάχνοντας «νικητές» και «χαμένους»

O όρος «ελληνική PISA» από μόνος του μοιάζει να υπηρετεί μια πολιτική εντυπώσεων: πλησιάζουμε τον διεθνή διαγωνισμό PISA (Programme for International Student Assessment – Διεθνές Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Μαθητών) του ΟΟΣΑ. Στοχεύουμε στα αποτελέσματά του. Εκσυγχρονιζόμαστε! Είναι όμως έτσι;

Πρέπει να γίνει αντιληπτό στην κοινωνία ότι τα ελληνικά σχολεία δεν χρειάζονται εντυπώσεις, αλλά ουσία. Ουσιαστικές εκπαιδευτικές παρεμβάσεις, μελετημένη διδακτέα ύλη, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, καινούργια σύγχρονα προγράμματα σπουδών (που δεν θα συνταχθούν για μία ακόμη φορά από τις ίδιες εκπαιδευτικές «παρέες» που το έκαναν στο παρελθόν). Και πάνω από όλα, να επικεντρώσουμε στον μαθητή και τη μαθήτρια. Οχι σε εξετάσεις, βαθμούς, νούμερα, ανταγωνισμό. Το πρόγραμμα PISA χρησιμοποιείται για να κατατάσσει εκπαιδευτικά συστήματα στη βάση επιδόσεων μαθητών και εμμέσως να επιβάλλει «συστάσεις βελτίωσης» και να προτείνει «εκπαιδευτικές πολιτικές» στις χώρες του ΟΟΣΑ. Ενστάσεις για αυτό έχουν κατά καιρούς εκφράσει πανεπιστημιακοί, ερευνητές, παιδαγωγοί και σύγχρονοι διανοητές. Ενδεικτικά αναφέρουμε την επιστολή 80 και πλέον ακαδημαϊκών με τίτλο «OECD and Pisa tests are damaging education worldwide» με την οποία καλείται ο ΟΟΣΑ να τερματίσει αυτού του είδους την αξιολόγηση και κατάταξη.

Ποιοι είναι λοιπόν οι στόχοι των εξετάσεων αυτών στην Ελλάδα; Το είπε καθαρά ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής Γιάννης Αντωνίου πρόσφατα «…ο εθνικός διαγωνισμός θα προσφέρει αξιόπιστη διάγνωση των γνώσεων και δεξιοτήτων των μαθητών και μαθητριών σε βασικά γνωστικά αντικείμενα».

Μήπως όμως πίσω από όλα αυτά, κρύβεται «στήριξη» των νέων αναλυτικών προγραμμάτων που φτιάχνει αυτή την περίοδο το ΙΕΠ χωρίς διάλογο και με όλες σχεδόν τις επιστημονικές Ενώσεις της χώρας να έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για το περιεχόμενό τους: φυσικοί, βιολόγοι, μαθηματικοί, φιλόλογοι… Ολοι έχουν διαφωνήσει με το περιεχόμενο των νέων αναλυτικών προγραμμάτων με συγκεκριμένα επιστημονικά επιχειρήματα, ζητώντας μάλιστα να εισακουστούν από την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, κάτι που βέβαια δεν έγινε. Ακόμα και αν δεχόμασταν όμως ότι οι εξετάσεις τύπου PISA μπορούν να αποτυπώσουν, έστω και φωτογραφικά, ένα μικρό μέρος ενός εκπαιδευτικού συστήματος, η επόμενη ερώτησή μας είναι απλή: ποια συγκεκριμένα μέτρα έχει σχεδιάσει, ανακοινώσει και ολοκληρώσει το υπουργείο Παιδείας, με βάση την εικοσαετή συμμετοχή των μαθητών στους διαγωνισμούς αυτούς και πώς αξιολογήθηκε η «αποτυχία» του ελληνικού κράτους στο συγκεκριμένο θέμα και βέβαια, στο να εφαρμόσει τις παρεμβάσεις εκείνες που θα βελτίωναν την κατάταξη της χώρας;

Για να ολοκληρώσω, η διεξαγωγή εθνικών διαγνωστικών εξετάσεων εντάσσεται στην αντίληψη, που προέρχεται απο εθνικούς και υπερεθνικούς οργανισμούς, φόρα και «ανεξάρτητες ερευνητικές ομάδες» (ΣΕΒ, ΟΟΣΑ, Παγκόσμια Τράπεζα, Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ κ.ά.) που επικεντρώνουν στην οικονομική διάσταση της εκπαίδευσης. Ρίχνουν το βάρος της ανάλυσης ενός πολυπαραγοντικού κοινωνικού φαινομένου, που είναι η εκπαιδευτική διαδικασία και πράξη, σε παραμέτρους όπως η ανταγωνιστικότητα, η ποσοτική μέτρηση της αποτελεσματικότητας, η παραγωγικότητα, η λογοδοσία, η επιχειρηματικότητα. Και φτιάχνει «νικητές» και «χαμένους»…

Η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας όμως κοιτάζει και προς τους αδύναμους μαθητές, τα χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα, τη συνεργατική μάθηση, την αποδοχή. Και αυτό θα συνεχίσει να κάνει.

Ο Θανάσης Κικινής είναι πρόεδρος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας