Πώς το PSI ωφέλησε τη χώρα

Η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους υπήρξε ένα από τα πολυσυζητημένα ζητήματα κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα και την ευρωζώνη. Εχει φαντάζομαι καταστεί σαφές πλέον πως η λέξη «αναδιάρθρωση», ακόμη και με παράταση των λήξεων των ελληνικών ομολόγων, ήταν απαγορευμένη στα όργανα της ευρωζώνης και ιδιαίτερα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ακόμα και το ΔΝΤ, το οποίο ξεκινάει τα δικά του προγράμματα στήριξης με κάποια αναδιάρθρωση, αναγκάστηκε, ύστερα από ευρωπαϊκές πιέσεις, να αλλάξει τον κανονισμό του και να την παραβλέψει στην περίπτωση της Ελλάδας.

Το κλίμα για μια τέτοια ενέργεια άρχισε να αλλάζει έναν χρόνο μετά το ξεκίνημα του πρώτου προγράμματος, όταν διαπιστώθηκε πως η επάνοδος της Ελληνικής Δημοκρατίας στις αγορές θα καθυστερούσε. Διευκολύνθηκε δε από την αποχώρηση του τότε προέδρου της ΕΚΤ Ζαν Κλοντ Τρισέ, σθεναρού πολεμίου των αναδιαρθρώσεων εντός της ευρωζώνης. Η πρώτη και πιο σημαντική χώρα που αποδέχτηκε μια τέτοια ενέργεια ήταν η Γερμανία, προκειμένου, πέραν των άλλων, να προκληθεί κάποια ζημία στον ιδιωτικό τομέα ώστε εφεξής, και σε αντίθεση με το παρελθόν, να λαμβάνει υπόψη το ρίσκο της κάθε χώρας όταν δανείζει στην ευρωζώνη. Αυτό οδήγησε σε συνεργασία Ελλάδας και Γερμανίας στην προώθηση αυτού του στόχου, ενώ χρησιμοποιήθηκε και το ΔΝΤ για να δείξει πως χωρίς αναδιάρθρωση το ελληνικό χρέος δεν ήταν βιώσιμο.

Το PSI αποφασίστηκε στη Σύνοδο Κορυφής του Οκτωβρίου 2011, μαζί με το δεύτερο πρόγραμμα. Μετά την προσπάθεια για δημοψήφισμα, η επιτυχία του PSI έγινε προαπαιτούμενο για το δεύτερο πρόγραμμα. Ως επιτυχία ορίστηκε η συμμετοχή του 95% των ελληνικών ομολόγων που κατείχε ο ιδιωτικός τομέας στο PSI, το οποίο περιλάμβανε «κούρεμα» κατά 53%, μείωση των επιτοκίων και μεγάλη παράταση στις λήξεις του εναπομείναντος ποσού. Αυτός ήταν ένας πολύ φιλόδοξος στόχος, δεδομένου πως μόνο το 90% των ομολόγων υπαγόταν στο ελληνικό δίκαιο, και έτσι με νόμο μπορούσε να διευκολυνθεί η συμμετοχή τους στο PSI.

Η συμπερίληψη στον στόχο και ομολόγων κυρίως αγγλικού δικαίου, που θεωρούνταν προστατευμένα, υπέκρυπτε άλλη μια προσπάθεια εξόδου της χώρας μας από το ευρώ, εφόσον ο στόχος του 95% πολύ δύσκολα μπορούσε να επιτευχθεί. Η εκτέλεση όμως του PSI ήταν τόσο υποδειγματική και τόσο καλά οργανωμένη που ο στόχος υπερκαλύφτηκε και έφτασε το 97%.

Ετσι έγινε η μεγαλύτερη αναδιάρθρωση χρέους στην οικονομική ιστορία. Τα οφέλη όμως για τη χώρα δεν περιορίστηκαν στο PSI, αλλά και στο ότι αυτό αποτέλεσε προαπαιτούμενο για την αναδιάρθρωση του χρέους του «επίσημου» τομέα (EFSF κ.λπ.) μέσω παράτασης λήξεων και μείωσης επιτοκίων. Αυτό, το αποκαλούμενο και OSI, δημιούργησε όφελος για τη χώρα που αντιστοιχούσε, σε όρους παρούσας αξίας, στο 50% του ελληνικού ΑΕΠ.

Ο Γιώργος Π. Ζανιάς είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρόεδρος της Eurobank, πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων 2009-2012 και υπουργός Οικονομικών 2012.