Ενας λεκές στη σχέση μας με την πολιτεία

Αν παρομοιάζαμε την οργανωμένη κοινωνία, από τα μέλη της ως τους ισχυρότερους θεσμούς της, με μια εύθραυστη σφαίρα, τότε μπορούμε να εικονογραφήσουμε κάθε έγκλημα που μένει ατιμώρητο ως ένα θραύσμα, ένα κομματάκι που φεύγει από τα υλικά που μας κρατούν ενωμένους. Κι αυτό γιατί δεν υπάρχει κοινωνικό συμβόλαιο χωρίς δικαιοσύνη, χωρίς αυτή υπάρχει μόνο μια κοινωνία αβίωτη, διασπασμένη σε διάφορα αντίπαλα στρατόπεδα μικροσυμφερόντων, οριακά πρωτόγονη.

Η Παρασκευή Ζούλια, η Αγγελική Παπαθανασοπούλου κι ο Επαμεινώνδας Τσάκαλης μας το θυμίζουν αυτό με τον πιο τραγικό τρόπο. Δώδεκα χρόνια μετά δεν έχουν δικαιωθεί, η ιστορία δεν έχει γράψει τα ονόματα και τις ιστορίες όλων των υπευθύνων για τον θάνατό τους, η κοινωνία δεν έχει ακούσει τους αυτουργούς, με ονοματεπώνυμο, να λένε ποιοι είναι και τι έκαναν και γιατί. Είναι τρία θύματα που δεν έχουν δικαιωθεί και έτσι έχουμε μείνει πίσω οι ζωντανοί να λέμε ο καθένας τη δική του εκδοχή της τραγωδίας τους, χωρίς, φυσικά, να έχουμε συμφωνήσει μεταξύ μας πώς να αναφερόμαστε σε αυτούς. Για κάποιους ήταν θύματα μιας άγριας δολοφονίας, ήταν θύματα μιας ομάδας ανθρώπων που ήθελε να τους κάψει ζωντανούς ή θύματα του καπιταλισμού που τους έβαλε σε κίνδυνο. Για κάποιους άλλους ήταν θύματα ενός φοβερού ατυχήματος, μιας «κακιάς στιγμής» ή τρεις παράπλευρες απώλειες. Κάποιοι θα τους θυμούνται ως δυσφήμηση των κοινωνικών αγώνων, ενώ άλλοι τους επικαλούνται ως απόδειξη ότι δεν πρέπει να υπάρχουν κοινωνικοί αγώνες γενικώς και αδιακρίτως. Κι είναι σίγουρα πολλοί εκείνοι που δεν διστάζουν να τους βάζουν συνεχώς στο ζύγι σε δικούς τους συμψηφισμούς.

Ετσι, όσο περνούν τα χρόνια, οι ζωντανοί ξεχνάμε τα περασμένα και τα φιλτράρουμε μέσα από τις δικές μας έγνοιες, τη δική μας ύπαρξη, πολιτικοποιούμε και στερούμε από νεκρούς την ανθρώπινη υπόστασή τους, ξεχνώντας ότι κάθε θύμα είναι μοναδικό, όπως μόνος και μόνη βίωσε τη δολοφονική βιαιότητα. Ξεχνώντας ότι ήταν πάνω από όλα τρεις άνθρωποι σαν εμάς, τρεις καθημερινοί άνθρωποι, με οικογένειες, φίλους κι αγαπημένους. Ηταν τρεις εργαζόμενοι που ξύπνησαν το πρωί όπως κι εμείς, ήπιαν τον καφέ τους όπως κι εμείς, φίλησαν τους δικούς τους όπως κι εμείς και πήγαν στη δουλειά όπως πάμε κι εμείς, μια ακόμη μέρα της ρουτίνας. Και βρέθηκαν τελικά κλειδαμπαρωμένοι χωρίς τρόπο διαφυγής μέσα στον χώρο εργασίας τους την ημέρα μιας πανελλαδικής απεργίας και βίαιων διαδηλώσεων. Και πέθαναν από ασφυξία, από εμπρησμό, από τις φλόγες που άναψαν οι μολότοφ που πέταξε μια ομάδα δραστών, που ένας Θεός ξέρει τι διάολο είχαν μέσα στο κεφάλι τους. Κι από την αμέλεια των εργοδοτών και προϊσταμένων τους που «φρόντισαν» το κτίριο να έχει ανύπαρκτα μέτρα πυρασφάλειας.

Οι δεύτεροι, τα στελέχη της τράπεζας, ήταν κι οι μόνοι που καταδικάστηκαν. Είναι ένα έγκλημα στο οποίο η πολιτεία απέτυχε να κάνει τη δουλειά της. Και δώδεκα χρόνια μετά η αποτυχία αυτή έχει ακόμη κόστος, παραμένει ένας λεκές στην ύπαρξή της, στην εικόνα της και στη σχέση μας μαζί της.