NON PAPER

Θαυμαστός καινούργιος κόσμος
Τα θυμάμαι σαν να τα έχω τώρα μπροστά στα μάτια μου. Περιοδικά, ελληνικά και ξένα, από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 και των αρχών του 1970. Ο άνθρωπος είχε ήδη πατήσει τη Σελήνη και η κοινή πεποίθηση ήταν πως αυτή η κατάκτηση θα επηρέαζε, απολύτως και καθοριστικά, το μέλλον μας. Το πώς θα είναι η ζωή και η καθημερινότητά μας τις επόμενες δεκαετίες αποτελούσε το αγαπημένο θέμα του, περιοδικού κυρίως, Τύπου. Σκίτσα, περιγραφές, αναφορές παρουσίαζαν έναν κόσμο όπου όλα θα γίνονταν από μηχανές, με το πάτημα ενός κουμπιού. Και οι άνθρωποι θα υπήρχαμε, κυρίως, για να επιβεβαιώνουμε τη λειτουργικότητα και την αποτελεσματικότητα των μηχανών. Θα ζούσαμε σε σπίτια που θα έμοιαζαν με κάψουλες, θα φορούσαμε κάτι «άκαμπτα» ρούχα που θα έκαναν τις κινήσεις μας να μοιάζουν σαν αυτές των ρομπότ. Διότι τα «πραγματικά» ρομπότ θα ήταν οι υπηρέτες μας που θα έκαναν τα πάντα πριν από εμάς, για εμάς. Ακόμη και η φωνή μας θα είχε απανθρωποιηθεί, θα ακουγόταν σαν να έβγαινε από μηχάνημα. Για δε το εξοχικό μας, δεν το συζητώ. Οπωσδήποτε στη Σελήνη – όπως πας από τον κεντρικό, στρίβεις στον τρίτο κρατήρα αριστερά και βγαίνεις φάτσα στη Θάλασσα του Ψύχους. Με δυο λόγια, φανταζόμασταν ότι στο άμεσο μέλλον, ο παράγοντας «άνθρωπος» θα έπαιζε όλο και μικρότερο ρόλο μπροστά στην επέλαση της τεχνολογίας.

Πόσο αφελείς και αθώοι ήμασταν. Πόσο αφελείς και αθώοι είναι, γενικά, οι άνθρωποι όταν προσπαθούν να φανταστούν το μέλλον. Ιδιαίτερα, όταν απομειώνουν σε αυτό την επιδραστικότητα του ανθρώπινου παράγοντα – σαν να θέλουν να αποσείσουν τις ευθύνες από τους ώμους τους. Πώς είμαστε, πού ζούμε πενήντα χρόνια, μισό αιώνα, μετά από εκείνα τα αφιερώματα στο μέλλον που με συνάρπαζαν όταν ήμουν παιδί; Σε έναν κόσμο εντελώς διαφορετικό όπου όμως το παιχνίδι εξακολουθεί να το παίζει ο άνθρωπος. Και, αντίθετα απ’ ό,τι διαβάζαμε τότε, η τεχνολογία και οι μηχανές υπάρχουν για να επιβεβαιώνουν τη «λειτουργικότητα» και την αποτελεσματικότητα του ανθρώπου.

Ο τύπος στο τροχόσπιτο
Ο Ελον Μασκ γεννήθηκε το 1971, τότε δηλαδή που εμείς πιστεύαμε ότι στο όχι και τόσο απώτερο μέλλον, αντί για «Πάσχα στο χωριό» θα κάναμε «Πάσχα στη Σελήνη». Σήμερα είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο. Ενας τύπος που δεν έχει – τουλάχιστον έτσι ισχυρίζεται – δικό του σπίτι και μένει σε τροχόσπιτα και σε σπίτια φίλων. Που κυκλοφορεί ντυμένος σαν ιδιοκτήτης συνεργείου αυτοκινήτων σε τριήμερο. Που επένδυσε σε εκείνα για τα οποία πιστεύαμε, όταν ήμασταν παιδιά, ότι θα είναι το μέλλον μας. Αυτοκίνητα που κινούνται με ηλεκτρισμό και ταξίδια στο Διάστημα. Και που προχθές, έσκασε ένα, δύο τρία,… σαράντα και τέσσερα δισεκατομμύρια δολάρια (θα ήθελα να έβλεπα πώς είναι αυτό το ποσόν σε όγκο, σε κυβικά μέτρα) για να αγοράσει το Τwitter.

Θα γινόταν, πριν από πενήντα χρόνια, ένα επιχειρηματικό ντιλ πρώτη είδηση σε διεθνές επίπεδο; Ας πω ότι αμφιβάλλω για να μην πως ότι είμαι σίγουρη πως δεν θα γινόταν. Θα φανταζόμασταν ποτέ, τότε, δισεκατομμυριούχους – νομάδες που θα μένουν σε τροχόσπιτα και θα συμπεριφέρονται σαν έφηβοι σε πενταήμερη; Ούτε. Θα καταλαβαίναμε, με τις τότε γνώσεις μας, τι είναι το Τwitter; Σε καμιά περίπτωση.

Αλλα περιμέναμε κι άλλα μας ήρθαν. Ο κόσμος άλλαξε αλλά όχι έτσι όπως φανταζόμασταν. Και οι άνθρωποι είναι πιο «ανθρωπένιοι» από ποτέ όσον αφορά τις αδυναμίες και τα ελλείμματά τους, αυτά που δεν έχει κανένα ρομπότ. Τι θα ήταν δηλαδή τα άυλα σόσιαλ μίντια που μοσχοπουλιούνται σήμερα, χωρίς «…τους λόχους ηλιθίων» όπως τους έχει περιγράψει ο Ουμπέρτο Εκο, οι οποίοι προηγουμένως δεν μιλούσαν παρά σε μπαρ, μετά από ένα ποτήρι κρασί. «Εκεί κάποιος τους έκοβε την κουβέντα ενώ τώρα έχουν το ίδιο δικαίωμα να μιλούν όσο και ένα βραβείο Νομπέλ».