Ενα εκλογικό άστρο και πολλά, βαριά σύννεφα

Ανακούφιση ναι, ενθουσιασμός όχι: η προαναγγελθείσα νίκη του Εμανουέλ Μακρόν στον δεύτερο γύρο της γαλλικής προεδρικής εκλογής απέτρεψε ένα μοιραίο χτύπημα, αλλά «για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή». Τα σύννεφα πάνω από τη δεύτερη θητεία του γάλλου προέδρου είναι, χωρίς να ευθύνεται για όλα ο ίδιος, μπόλικα και βαριά.

Το εκλογικό άστρο του Μακρόν ήταν συγχρόνως και πηγή κοινωνικής δυσαρέσκειας. Κέρδισε δυο φορές την ίδια αντίπαλο από την οποία αντικειμενικά – λόγω εκλογικού συστήματος και δημοκρατικών αντανακλαστικών του κοινωνικού σώματος – δεν μπορούσε να χάσει. Την πρώτη φορά ενσάρκωνε την ελπίδα, τη δεύτερη τη φθορά της. Οι ανταγωνιστές του, οι οποίοι, όπως και μεγάλο μέρος του λαού, δεν μπόρεσαν, ακόμα και το βράδυ της Κυριακής, να κρύψουν ένα αίσθημα απαξίωσης, δεν έχουν, επίσης αντικειμενικά, δίκιο: ούτε «ηθική νίκη της Ακροδεξιάς» υπήρξε (Λεπέν) ούτε ο Μακρόν είναι ο πρόεδρος «με το χειρότερο ποσοστό στην ιστορία της 5ης Δημοκρατίας» (Μελανσόν) – αντίθετα, επανεξελέγη άνετα και με ψηλό ποσοστό. Από την άλλη, αναμφισβήτητα ο Μακρόν «συνέβαλε» σε εκτόξευση του ποσοστού της Ακροδεξιάς – και, θα πρόσθετα, της αποχής και της απόρριψης – ενώ η έλλειψη χαράς, ακόμα και τη βραδιά της νίκης, είναι ιδιαίτερα εύγλωττη. Αυτό, πέρα από εμβριθείς κοινωνιολογικές αναλύσεις, είναι, κατά τη γνώμη μου, το κλειδί μιας νίκης χωρίς λάμψη: σε μια εποχή γενικευμένης δυσαρέσκειας, ο Μακρόν, παρά τα προσόντα του, δυσαρέστησε πολλούς και για πολλούς λόγους.

Για πολλούς Ευρωπαίους ο «μακρονισμός» ισοδυναμεί με τη χωρίς όρους και όρια στήριξη του ευρωπαϊκού πολιτικού σχεδίου. Για πολλούς Γάλλους, ωστόσο, σημαίνει «δεξιά πολιτική που αρνείται να πει το όνομά της», ενώ για τους Ουκρανούς «πολλά λόγια με μικρό αποτέλεσμα». Σε κάθε περίπτωση, οι εκκρεμότητες από την πρώτη θητεία και οι προκλήσεις της δεύτερης είναι πολλές και δύσκολες: μεταρρυθμίσεις ουσίας και τόλμης, κοινωνική εξισορρόπηση, μεγαλύτερος σεβασμός στον πολίτη, οικολογική πρόοδος, ηγεσία με περισσότερη ταπεινότητα και αποτελεσματικότητα.

Κι αν τελικά, για την ευρωπαϊκή δημοκρατία, οι σημαντικότερες εκλογές της Κυριακής του (δικού μας) Πάσχα δεν ήταν οι γαλλικές αλλά οι σλοβενικές; Ενώ ο Μακρόν δεν μπορούσε να χάσει, η ήττα του Γιάνσα, του αυταρχικού φίλου του Ορμπαν, δίνει μια ευκαιρία στη Σλοβενία να πάρει ανάσα και μαζί ένα ακόμα χτύπημα, μετά το περσινό στην Τσεχία, στην «αντιφιλελεύθερη δημοκρατία» στην καρδιά της Ευρώπης. Ο νικητής των εκλογών Ρόμπερτ Γκόλομπ το είπε καθαρά: «Υπάρχει μόνο μια μορφή δημοκρατίας κι αυτή σκοπεύουμε να αποκαταστήσουμε». Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά για το Μακρόν, που οφείλει, στη δεύτερη θητεία του, όχι να αποκαταστήσει τη δημοκρατία αλλά να επουλώσει πολλαπλά τραύματά της. Και στη Γαλλία και στην Ευρώπη.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος