Περί δεξιοτήτων και αξιοκρατίας

Στην ομιλία του στη Βουλή προχθές (Τετάρτη 13/4) ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην ανεργία παραδεχόμενος ότι «εξακολουθούμε να έχουμε τη δεύτερη υψηλότερη ανεργία στην Ευρώπη» ενώ παράλληλα, όπως παρατήρησε, «αυτή η ανεργία συνυπάρχει με κενές θέσεις εργασίας». Σημειώνοντας δε ότι «δεν αναφέρομαι μόνο σε εξειδικευμένες δουλειές αλλά σε αρκετές δουλειές οι οποίες θα μπορούσαν να καλυφθούν εάν οι υποψήφιοι διέθεταν βασικές δεξιότητες». Το πρόβλημα δηλαδή είναι η απουσία δεξιοτήτων, βασικών δεξιοτήτων, γι’ αυτό και ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση θα επιδοτήσει την επιμόρφωση των ανέργων έτσι «ώστε να έχουν πραγματική προοπτική επιστροφής στην αγορά εργασίας». Αυτή είναι μια, επί της αρχής τουλάχιστον, χρήσιμη ιδέα. Αλλά δεν αρκεί. Οταν, παράλληλα, λέει ο ίδιος ο Πρωθυπουργός ότι ακόμη και θέσεις βασικών δεξιοτήτων μένουν κενές τότε κάπου αλλού είναι το πρόβλημα. Και το έχει εντοπίσει με εξαιρετική ακρίβεια ο οικονομικός σύμβουλός του. Ο Αλέξης Πατέλης, σε παραπάνω από μια συνεντεύξεις του, έχει παρατηρήσει ότι όταν υπάρχει ένα σχεδόν σταθερό ποσοστό ανθρώπων που βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας «κάτι δεν πάει καλά» και έχει δηλώσει ότι για την ενίσχυση του εργατικού δυναμικού πρέπει να γίνουν οπωσδήποτε δύο πράγματα. Το πρώτο είναι να αυξηθούν οι μισθοί. Το δεύτερο είναι να μπουν στην αγορά εργασίας άνθρωποι που σήμερα υποεκπροσωπούνται. Περισσότεροι νέοι, περισσότερες γυναίκες, άνθρωποι με αναπηρία, «Ελληνες χωρίς μέσο, Ελληνες που προέρχονται από μη προνομιούχα περιβάλλοντα», για να χρησιμοποιήσουμε τα δικά του λόγια. Διότι το μεγάλο πρόβλημα με θέσεις που μένουν κενές σε κλάδους όπως ο τουρισμός, ο πρωτογενής τομέας κ.λπ., συνδέεται άμεσα με τους μισθούς πείνας, την εκμετάλλευση και την απουσία στοιχειωδών δικαιωμάτων, τον αποκλεισμό κοινωνικά ευάλωτων ομάδων. Επίσης είναι σημαντικό να μιλήσουμε κάποτε για την ενσωμάτωση των μεταναστών και προσφύγων που βρίσκονται ευάλωτοι στην εκμετάλλευση εργοδοτών και υφίστανται παράλογες ταλαιπωρίες από κρατικές αρχές ακόμη κι όταν ζουν χρόνια στη χώρα μας. Αυτά δεν είναι πρόβλημα δεξιοτήτων.

Υπάρχει, όμως, πρόβλημα με την έννοια της αξιοκρατίας (που πολλοί κοινωνικοί επιστήμονες πλέον την απορρίπτουν). Οτι γνήσια αξιοκρατία θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο σε μια ιδεατή κοινωνία απόλυτης ισότητας ευκαιριών, που κάθε άτομο θα εκκινούσε με τα ίδια εφόδια στη ζωή. Στην πράξη, ξέρετε, αυτό κάπου χωλαίνει.