Χωρίς καμιά αμφιβολία

«Χωρίς καμία αμφιβολία, οδεύουμε γρήγορα προς μια ευρωπαϊκή ταυτότητα άμυνας και ασφάλειας. Νομίζω ότι το επόμενο βήμα θα είναι η δημιουργία δύναμης ταχείας επέμβασης 5.000 ανθρώπων, στρατιωτών, που θα δρουν όπου τα στρατηγικά συμφέροντα της Ευρώπης βρίσκονται σε κίνδυνο και δεν έχω καμία αμφιβολία ότι η γενιά μου θα δει κάποια στιγμή και τον ευρωπαϊκό στρατό».

Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μαργαρίτης Σχοινάς, είναι αισιόδοξος άνθρωπος: δεν έχει καμία αμφιβολία και το λέει δύο φορές. Η αισιοδοξία είναι γνήσιο στοιχείο της προσωπικότητας του έλληνα επιτρόπου και το έχω διαπιστώσει παρακολουθώντας τις κατά καιρούς δηλώσεις του. Πάντοτε βλέπει τη θετική πλευρά των πραγμάτων και προσηλώνεται σε αυτή, όπως στην πρόβλεψή του για τον Ευρωπαϊκό Στρατό, την οποία διατύπωσε από το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. Προσωπικώς, ως φύσει και θέσει απαισιόδοξος, παραδέχομαι ότι τον θαυμάζω ή, τέλος πάντων, για να μη θεωρηθεί ότι τον ειρωνεύομαι, να πω ότι η έμφυτη αισιοδοξία του μού προκαλεί ένα κάποιο δέος. Ωστόσο, η αισιοδοξία χρειάζεται στην πολιτική ζωή – πάντα με μέτρο, εννοείται.

Με αυτά ως υπόβαθρο, να επισημάνω τη διατύπωση «ευρωπαϊκή ταυτότητα άμυνας και ασφάλειας», που ίσως ξενίζει. Είναι μια διατύπωση, η οποία μεταφέρει το γραφειοκρατικό και τεχνοκρατικό ταρατατζούμ των Βρυξελλών, αλλά δεν σημαίνει και πολλά πράγματα. Κατ’ αρχάς, είναι ένα σχήμα πρωθύστερο, αν δεχθούμε ότι η κοινή ταυτότητα (εθνική, πολιτισμική κ.λπ.) μάλλον προηγείται της δημιουργίας στρατού. Η ορολογία των Βρυξελλών, όμως, τα στριμώχνει και τα δύο μαζί, στο ίδιο πακέτο. Να προσδοκά η όποια ηγεσία στις Βρυξέλλες, υπαρκτή ή ανύπαρκτη, ορατή ή αόρατη, ότι η Ευρώπη θα πετύχει το ανάποδο; Οτι, δηλαδή, μέσω της προάσπισης κοινών συμφερόντων θα χτίσει την κοινή ταυτότητα; Μακάρι! Και το λέω με όλη μου την καρδιά. Στο κάτω κάτω, αυτό ακριβώς είναι και η ουσία του ευρωπαϊκού πειράματος: η ενοποίηση από κάτω προς τα επάνω και όχι αντιστρόφως, όπως έχει επιχειρηθεί αμέτρητες φορές στο παρελθόν μέσω του πολέμου και της στρατιωτικής κατάκτησης. Αυτός είναι ο σοβαρότερος λόγος για τον οποίο υπερασπιζόμαστε την ΕΕ οι ευρωπαϊστές.

Αλλά επειδή ελπίζουμε στο καλύτερο, αυτός δεν είναι λόγος για να αυταπατώμεθα κιόλας. Οσο και αν πιέζει η ανάγκη, από την άλλη πλευρά πιέζουν ο διασπαστικός λαϊκισμός και ευρωσκεπτικισμός, που σαρώνουν την Ευρώπη και, φυσικά, η απρόθυμη Γερμανία, που είχε βολευτεί μια χαρά τόσα χρόνια στον ρόλο του εκπροσώπου των ρωσικών συμφερόντων στην Ευρώπη. Πώς ένα σύστημα τόσο απλωμένο και πλαδαρό θα μπορέσει να ξεπεράσει τέτοιες αντιξοότητες για να κάνει το άλμα δεν ξέρω. Να βγάζεις το κοστούμι κι από μέσα να ξεπροβάλλει ο Σούπερμαν είναι κάτι που μόνον στα κόμικς συμβαίνει, από όσο ξέρω – δεν αποκλείεται βέβαια να κάνω λάθος.

Επειτα, ακόμη για τη συμβολική δύναμη των 5.000 «ανθρώπων, στρατιωτών», όπως διευκρίνισε ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής (και ευτυχώς, γιατί η διευκρίνιση ήταν απαραίτητη), σε ποια γλώσσα θα συνεννοούνται; Για να υπάρξει «command-control-communication» και να λειτουργήσει η δύναμη, θα πρέπει να επιλεγεί κοινή γλώσσα, φαντάζομαι. Ποια θα είναι αυτή; Η γερμανική αποκλείεται για λόγους που περιττεύει να αναφέρουμε. Μήπως η γαλλική, που επίσης μεταφέρει μια ένδοξη στρατιωτική παράδοση (la Gloire και τα τοιαύτα); Ή υπάρχει κίνδυνος να παρεξηγηθούν οι Γερμανοί, επειδή θα θεωρήσουν ότι ξύνουμε την παλιά πληγή του γαλλογερμανικού ανταγωνισμού; Μήπως τότε την ισπανική, που είναι ουδέτερη, ή θα διαμαρτυρηθούν Βέλγοι και Ολλανδοί, που έχουν μαζί τους κάτι προηγούμενα από τον 16ο αιώνα; Γιατί όχι, στο κάτω κάτω, τα ελληνικά; Θα είναι δύσκολο (λίγο, ας μην υπερβάλλουμε), αλλά για φαντασθείτε την ηθική και πνευματική ανταμοιβή για τους ευρωπαίους στρατιωτικούς! Θα αποκτήσουν τις βάσεις, ώστε μια μέρα να διαβάζουν Θουκυδίδη στο πρωτότυπο – λίγο είναι;

Για να τελειώνω με τα αστεία, η κοινή γλώσσα θα είναι ασφαλώς η αγγλική, γιατί αυτή είναι η σωστή επιλογή, εφόσον η αγγλική είναι σήμερα ό,τι τα λατινικά τον Μεσαίωνα. Τώρα, το ότι συμβαίνει να είναι η γλώσσα της χώρας εκείνης που ακολούθησε το ρεύμα του λαϊκισμού και επέλεξε να φύγει από την ΕΕ είναι μια ιστορική ειρωνεία και τίποτε περισσότερο. Πιο σοβαρή, νομίζω, είναι η απουσία από το πείραμα της ίδιας της Βρετανίας και της τεχνογνωσίας των ενόπλων δυνάμεών της. Αλλά, είπαμε, διάλεξαν τον δικό τους δρόμο. Για όλους αυτούς τους λόγους, δεν συμμερίζομαι την αισιοδοξία του κ. Σχοινά. Στη δική μου γενιά, δεν νομίζω ότι θα προλάβουμε το θαύμα. Αλλά επειδή δεν βλέπω άσπρη τρίχα στο μαλλί του, υποθέτω ότι ανήκουμε σε διαφορετικές γενιές. Η δική του, λοιπόν, μπορεί. Το εύχομαι.