Βελτίωση της καθημερινότητας και απαλλαγή από τη γραφειοκρατία

Σήμερα, προκειμένου να επεκταθεί για δύο μήνες η σύμβαση ενός εργολάβου καθαριότητας σε κάποιο πανεπιστήμιο, πρέπει να νομοθετήσει η Βουλή των Ελλήνων. Προφανώς οι 300 έλληνες βουλευτές γνωρίζουν περισσότερα από τον πρύτανη του πανεπιστημίου. Αντιστοίχως, η ίδρυση ενός νέου ακαδημαϊκού προγράμματος σπουδών έχει ως προαπαιτούμενο την προηγούμενη έγκρισή του από το υπουργείο Παιδείας. Και, εάν ένα πρόγραμμα σπουδών είναι εκ φύσεως σημαντικό, δεν ισχύει το ίδιο για εκατοντάδες καθημερινές πράξεις των πανεπιστημίων που πρέπει να έχουν την έγκριση και «κάποιου άλλου» δημόσιου φορέα, συνήθως του υπουργείου Παιδείας. Ας πάρουμε το παράδειγμα της παρατάσεως του ακαδημαϊκού εξαμήνου. Εάν ένα τμήμα έχει καθυστερήσει για διάφορους λόγους να ολοκληρώσει τις 13 εβδομάδες διδασκαλίας, οι πρυτανικές αρχές μπορούν να δώσουν παράταση μέχρι δύο ακόμη εβδομάδες. Μετά πρέπει να παρέμβει το υπουργείο Παιδείας… Στην πράξη αυτό σημαίνει χρονικές καθυστερήσεις, απώλειες προθεσμιών ή τυπικές εγκρίσεις.

Με όλα αυτά (και πολλά άλλα) θα σταθεί αντιμέτωπος ο νέος νόμος-πλαίσιο για τα ΑΕΙ που θα βγει σε δημόσια διαβούλευση το επόμενο χρονικό διάστημα. Διατάξεις που θα λύσουν θέματα όπως αυτά που προαναφέρθηκαν, δεν βγάζουν πρωτοσέλιδα. Στην πράξη, όμως, βελτιώνουν την καθημερινότητα στα πανεπιστήμια και τα απαλλάσσουν από τη γραφειοκρατία. Κυρίαρχο ρόλο στον νέο σχεδιασμό θα έχει η Εθνική Αρχή για την Ανώτατη Εκπαίδευση (ΕΘΑΑΕ), μια ανεξάρτητη αρχή. Εφεξής, ακαδημαϊκού χαρακτήρα θέματα, όπως η ίδρυση νέων προγραμμάτων σπουδών, θα περνούν από την αξιολόγηση και την πιστοποίηση της ΕΘΑΑΕ, χωρίς άλλη παρεμβολή του υπουργείου Παιδείας.

«Είναι αυτό το πρόβλημα των πανεπιστημίων μας;» θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος. Είναι κι αυτό! Δυστυχώς, από τη Μεταπολίτευση και μετά δημιουργήσαμε ένα γραφειοκρατικό τέρας που οφείλεται στην καχυποψία του υπουργείου Παιδείας απέναντι στην ελευθερία των ΑΕΙ. Ετσι, το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων περνάει εδώ και δεκαετίες υπό τα καυδιανά δίκρανα του υπουργείου Παιδείας. Εχει καταντήσει δεύτερη φύση των πανεπιστημιακών αρχών η καθημερινή επικοινωνία με το υπουργείο Παιδείας για διευθέτηση μικροζητημάτων.

Το στοίχημα του νέου νόμου-πλαισίου είναι να εισαχθούν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις οι οποίες και θα εφαρμοσθούν. Είμαστε εξαιρετικά συντηρητική κοινωνία, ασχέτως του κόμματος που ψηφίζουμε ή της ιδεολογίας που πρεσβεύουμε. Αντιπαθούμε τις αλλαγές. Η πολιτική ηγεσία πρέπει να πιέζει για αλλαγές και να βρίσκει τη λεπτή ισορροπία που θα επιτρέπει οι αλλαγές αυτές να τεθούν στην πράξη. Η ριζική βελτίωση της Παιδείας περνά υποχρεωτικά μέσα από την άρση όλων των εμποδίων που την κρατούν καθηλωμένη σε άλλες δεκαετίες.

Ο Αγγελος Μ. Συρίγος είναι υφυπουργός Παιδείας