Πώς μαζεύεται{CR} ο πληθωρισμός

Ο πληθωρισμός είναι νομισματικό φαινόμενο. Ξετυλίγεται όταν περισσότερο χρήμα κυνηγά λιγότερα εμπορεύματα ή υπηρεσίες. Οι τιμές ανεβαίνουν μέχρις ότου βρεθεί ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, λέει η θεωρία. Στην καθημερινότητα του πολίτη όμως, οι ανατιμήσεις πληγώνουν το εισόδημα, χαμηλώνουν το βιοτικό επίπεδο και περιορίζουν την ικανότητά μας να παίρνουμε ορθολογικές αποφάσεις. Πολιτικές, μεταξύ άλλων.

Ζήσαμε τα τελευταία 25 χρόνια χωρίς πληθωρισμό, πλην κάποιων σύντομων ανωμαλιών. H σταθερότητα ήρθε με το ευρώ και την ανεξάρτητη νομισματική πολιτική που επιδιώκει, αποκλειστικά, τη συγκράτηση του πληθωρισμού μακριά από πολιτικές προτεραιότητες. Σωστό; Οχι εντελώς. Η επιρροή της Γερμανίας σε όλα αυτά, με τρόπο δογματικό, υπήρξε καθοριστική. Η μεγάλη χρηματοοικονομική κρίση αποκάλυψε τις αδυναμίες του ευρωσυστήματος, αφού τα μεγαλύτερα «θύματα» εκείνης της μεγάλης αναταραχής, οι χώρες του Νότου, δεν είχαν την υποστήριξη όταν τη χρειάστηκαν παρά με  προϋπόθεση την εφαρμογή τυφλής λιτότητας στο δημοσιονομικό τους σύστημα. Κάποιοι, μεταξύ των Νοτίων, προσαρμόστηκαν έξυπνα και, το σπουδαιότερο, με ευελιξία και ταχύτητα. Ισπανία και Πορτογαλία τα κατάφεραν καλύτερα. Η Ιταλία, λόγω μεγέθους και ιστορικού ρεαλισμού, ισορρόπησε. Η Ελλάδα «αντιστάθηκε» και το πλήρωσε: με την εξαίρεση της διετίας 2012-2014, όταν τα δύο ιστορικά κόμματα της Μεταπολίτευσης σήκωσαν τα μανίκια με αποτέλεσμα να πετύχουμε ταχύτατη και εντυπωσιακή ανάκαμψη σε όλους τους τομείς. Μέχρις ότου επιστρέψει η αυτοκαταστροφική μανία, μια σταθερά στη μακρά ιστορία του τόπου, δυστυχώς. Πριν πάρουμε στα χέρια μας το ευρώ είχαμε τη δραχμή. Στην πράξη βεβαίως είχαμε κάθε χρόνο και λιγότερη δραχμή, αφού το «εθνικό νόμισμα» αγόραζε συνεχώς λιγότερα διεθνή αγαθά και υπηρεσίες. Λογικό, αφού όταν δεν την υποτιμούσαμε (1983, 1985 και 1998) τη σπρώχναμε να «διολισθαίνει». Αυτή ήταν η νομισματική πολιτική της Μεταπολίτευσης και αυτός ήταν ο λόγος που είχαμε, κάθε μήνα, διψήφια αύξηση των τιμών, δηλαδή τον πιο επιθετικό πληθωρισμό που γνώρισε η ελληνική οικονομία. Μεταξύ 1980 και 1997, ο πληθωρισμός έτρεχε 6 χρόνια με ρυθμό υψηλότερο από 20%, 9 χρόνια με πάνω από 10% και τα υπόλοιπα εκεί περίπου που κινείται τους δύο τελευταίους μήνες.

Η επιστροφή της ανατιμητικής ψυχολογίας εξηγείται από τρεις λόγους. Απότομη ανάκαμψη της ζήτησης μετά τα lockdowns της πανδημίας. Ανωμαλίες στην παγκόσμια αγορά βασικών αγαθών και ενέργειας, ειδικά λόγω της προβληματικής εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία. Αλλά και τεράστια χρηματοδότηση των οικονομιών με κρατικό χρήμα. Μόνο στην Ελλάδα, το κράτος «πλήρωσε» 43 δισ. (το τρίτο μεγαλύτερο πακέτο στην Ευρώπη και τέταρτο παγκοσμίως) και ήδη συνεχίζει με ποσό που μάλλον θα ξεπεράσει τα 5 δισεκατομμύρια. Νομισματική χρηματοδότηση 50 δισ. μέσα σε δύο χρόνια ήταν αναπόφευκτο να φέρει πληθωρισμό. Ο μόνος τρόπος για να τον «μαζέψουμε» χωρίς να πληγώσουμε τον ήδη στριμωγμένο οικογενειακό προϋπολογισμό είναι να αυξήσουμε την παραγωγή, να δουλέψουμε περισσότερο και να αποφύγουμε τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό που επιθυμεί η αξιωματική αντιπολίτευση.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος και βουλευτής