Το όνομα της πόλης

Είναι δυνατόν να φοβόμαστε τόσο πολύ μια λέξη; «Μπούχα» τη λέγαμε στην αρχή, «Μπούκα» αργότερα, αλλά μη τυχόν και την πούμε «Μπούτσα», όπως τη λένε οι Ουκρανοί! Δηλαδή, αν είχαμε κάτι εξίσου σπουδαίο ειδησεογραφικά, το οποίο να συνέβαινε στο Στενό της Μαλάκκα (Malacca), μεταξύ Μαλαισίας και Σουμάτρας, πώς θα ευπρεπίζαμε τον ήχο της λέξης; (Παρεμπιπτόντως, δεν ξέρω αν τα στενά είναι του Μαλάκκα ή της Μαλάκκα. Προληπτικά επέλεξα το θηλυκό γένος, για ξεκάρφωμα…)

Ο καθηγητής Γεώργιος Μπαμπινιώτης έσπευσε να μας βγάλει από το αδιέξοδο, υποδεικνύοντας την παραδοσιακή οδό του γλωσσικού καθωσπρεπισμού. Να τη λέμε «Μπούκα», μας συμβουλεύει ο καλός καθηγητής, «για να αποφεύγουμε το κακόηχο» της άλλης λέξης. Αυτής που, όχι απλώς δεν πρέπει να λέμε, αλλά ούτε να τη σκεφτόμαστε, γι’ αυτό και την κάνουμε να ηχεί πιο αθώα. Παλιά μας τέχνη κόσκινο. Τον Τσάρλτον Χέστον, δεν τον κάναμε Ηστον; Με το ήτα, παρακαλώ, δασυνόμενο. Αυτό βέβαια είχε κάποια λογική. Πώς να έκοβαν εισιτήρια οι ταινίες του στην Ελλάδα με τέτοιο όνομα; «Πάμε να δούμε την ταινία με τον Χέστον;», σε ρωτούσε ο άλλος καλοπροαίρετα, αλλά μέσα στην ερώτηση είχε ήδη δώσει την απάντηση.

Η μιξοπάρθενη σεμνοτυφία γύρω από το όνομα της μαρτυρικής πόλης στην Ουκρανία είναι υποτιμητική για εμάς τους ίδιους. Γιατί είναι βαθιά υποτιμητικό για τη νοημοσύνη κάποιου να φοβάται τον ήχο μιας λέξης περισσότερο από το φοβερό νόημά της. Δεν θα τρωθεί η αξιοπρέπειά μας ούτε θα μειωθεί ο σεβασμός μας για τη μαρτυρική πόλη Μπούτσα, αν την πούμε κι εμείς με τον τρόπο που την έλεγε, λ.χ., εκείνος ο σκοτωμένος με το ποδήλατο στη μέση του δρόμου.

Και κάτι ακόμη, για να δείτε ότι πάντα υπάρχουν χειρότερα. Θα ήθελα πραγματικά να ξέρω, οι φίλοι και γείτονές μας στην Αλβανία πώς τη λένε την πόλη Μπούτσα; Διερωτώμαι, επειδή, αν κοιτάξετε το Ετυμολογικό Λεξικό της Κοινής Ελληνικής, του Ν. Ανδριώτη, θα δείτε ότι τη λέξη που τόσο φοβάται ο κ. Μπαμπινιώτης την υιοθετήσαμε σχεδόν αυτούσια από την αλβανική γλώσσα. Σχεδόν, γιατί το αρχικό μι εξέπεσε και έμεινε μόνο του το πι. Εξού η ανησυχία μου για το πώς χειρίζονται το λεπτό αυτό θέμα οι γείτονες…

ΣΤΟ ΚΑΛΟ!

Παρότι κάποιοι δικοί μας θα στενοχωρήθηκαν πολύ, η Αθήνα, ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών, απελαύνει δώδεκα ρώσους διπλωμάτες. Πολύ καλά κάνει, εγείρεται όμως ένα ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπισθεί: Τι θα γίνει με την ενημέρωσή μας; Θέλω να πω, από πού θα μαθαίνουμε τι πρέπει να διαβάζουμε και ποιους να ακούμε, αν μειωθεί το προσωπικό της ρωσικής πρεσβείας; Προφανώς, θα αυξηθεί ο φόρτος εργασίας στο γραφείο που επιδίδεται σε ασκήσεις προσομοίωσης προληπτικής λογοκρισίας του ελληνικού Τύπου.

Από την άλλη πλευρά, βέβαια, δεν νομίζω ότι, εξαιτίας της απέλασης των δώδεκα, θα πληγεί η ποιότητα της δουλειάς που γίνεται από την πρεσβεία. Ούτως ή άλλως, η προπαγάνδα που εξέπεμπε ήταν χονδροειδέστατη και κατάλληλη μόνο για πουτινάκια και κουτορνίθια. Το μόνο που πέτυχε η πρεσβεία με τις εμπνευσμένες παρεμβάσεις της ήταν να αποξενώσει το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινής γνώμης. Συνεπώς, δεν θα τους λείψουν οι δώδεκα υπάλληλοι. Εκεί που θα προκύψει πρόβλημα, φαντάζομαι, είναι με τα πελατάκια ή πουτινάκια. Υποθέτω, όμως, ότι οι υπό αναχώρηση διπλωμάτες θα παραδώσουν τα πελατολόγιά τους στους συναδέλφους τους που μένουν πίσω…

ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Οι μουσικοί της ΚΟΑ και της Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ, πληροφορούμεθα, αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τον Λεωνίδα Καβάκο σε μουσική εκδήλωση για την Ουκρανία, όπως ακριβώς είχαν κάνει, πρώτοι αυτοί, οι σύντροφοί τους της Λυρικής. Προφανώς, για τους ανθρώπους αυτούς, η έμμεση στήριξη στον σκληρά δοκιμαζόμενο ρωσικό στρατό έχει μεγαλύτερη αξία από την εμπειρία να παίξουν με έναν από τους μεγαλύτερους σολίστ του βιολιού στον κόσμο. Είναι σαφές, δηλαδή, τι έχει για αυτούς την προτεραιότητα. Και μόνο αυτό, κατά την κρίση μου, αρκεί για να καταλάβουμε τι είδους μουσικοί είναι. Υπάρχει και το άλλο, όμως, που οι σχολιαστές του γεγονότος δεν το έλαβαν υπόψη. Κι αν αυτοί οι μουσικοί – για ευνόητους λόγους, που από λεπτότητα θα παραλείψω – φοβούνται ή ντρέπονται να παίξουν με τον Καβάκο, αυτό πού το βάζετε; Νομίζετε ότι είναι εύκολο να σταθείς δίπλα στην αριστεία, όταν όλη τη ζωή σου την αποφεύγεις και ψάχνεις το βόλεμα; Καταλαβαίνετε, φαντάζομαι, γιατί η Αριστερά έχει τέτοια πέραση στον χώρο των Μουσών…