Ο Φύρερ του Κρεμλίνου

Οταν ένας ηγέτης αντιγράφει κανονικότατα τον Χίτλερ, γιατί να μας καταπλήσσει που οι στρατιώτες του, καθώς υποχωρούν, αντιγράφουν τη Βέρμαχτ; Επίσης, αν ρίχνεις πυραύλους σε πολυκατοικίες, θέατρα και κινηματογράφους, τι σε εμποδίζει να ρίξεις μια σφαίρα στο κεφάλι ενός αμάχου; Και μάλιστα από πίσω, χωρίς να βλέπεις το πρόσωπό του;

Νομίζω ότι κάθε άνθρωπος στοιχειωδώς λογικός, που έχει μια ιδέα (μέσα από βιβλία, ευτυχώς) για το τι είναι πόλεμος και τι είδους θηριωδία απελευθερώνει στον άνθρωπο, δεν πρέπει να εκπλήσσεται ιδιαιτέρως από τη σφαγή αμάχων στην Ουκρανική πόλη Boucha, που καταλογίζεται στους υποχωρούντες Ρώσους. Ωμότητες και φρικαλεότητες εις βάρος αμάχων ή αιχμαλώτων πάντα θα υπάρχουν, γιατί αυτή είναι η φύση του ανθρώπου και η φύση του πολέμου. Συμφέρον, τιμή και φόβος, για να χρησιμοποιήσω τους όρους του Θουκυδίδη, περιπλέκονται μέσα στον ανθρώπινο νου και έπειτα όλα τα δεινά μπορείς να τα περιμένεις.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, το ότι η απεχθέστερη μορφή βίας είναι κάτι φυσικό στον πόλεμο δεν μπορεί ποτέ να σημαίνει ότι εμείς οι τρίτοι πρέπει να την αντιμετωπίζουμε με φυσικότητα. Γιατί, αν αντιμετωπίζαμε με φυσικότητα καθετί το φυσικό, τότε οποιαδήποτε κουβέντα περί πολιτισμού θα έχανε το νόημά της και θα βάζαμε πλώρη για έναν κόσμο όπως τον φαντάστηκε ο Τόμας Χομπς πριν από την εμφάνιση του κράτους. Ζούμε σε πολιτισμένες κοινωνίες, με αρχές και κανόνες, προκειμένου ακριβώς να έχουμε υπό έλεγχο αυτή την όψη της ανθρώπινης φύσης, που βλέπουμε τώρα στους δρόμους της Boucha (βλ. φωτογραφία στήλης). Μπροστά στο θέαμα αυτό, οφείλουμε λοιπόν κάθε φορά να εκπλησσόμαστε και να αγανακτούμε το ίδιο. Δεν είναι μια αόριστη ηθική υποχρέωση αυτό. Είναι μια υποχρέωση που την υπαγορεύει το στενό συμφέρον του καθενός μας. Διότι υποθέτω ότι το συμφέρον μας είναι να ζούμε σε κράτη και κοινωνίες, όπως αυτά της Ευρωπαϊκής Ενωσης και όχι σε χώρες με Φύρερ, όπως η Ρωσία, σωστά;

Καταλαβαίνω πάρα πολύ καλά και συμμερίζομαι την αγωνία για την ενεργειακή κρίση, γιατί είμαι ένας από τους πολλούς, τους αναρίθμητους σαν κι εμένα, που θα πληρώσουν τον λογαριασμό. Αυτό που διακυβεύεται, όμως, αν αφήσουμε τέτοιου είδους εγκλήματα ατιμώρητα, είναι μεγαλύτερο από το αν εγώ θα έχω μια άνετη διαβίωση τα επόμενα χρόνια. Η ενεργειακή κρίση ανατρέπει τους προγραμματισμούς στην ιδιωτική ζωή μας και μας πηγαίνει πίσω. Πολύ πιο πίσω, όμως, θα μας πάει η ανοχή σε τέτοιους είδους εγκλήματα. Γι’ αυτό και πρέπει ο Φύρερ του Κρεμλίνου να λογοδοτήσει για τα εγκλήματά του. Ειδάλλως, η τιμωρία των εγκληματιών πολέμου στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας θα πάψει να έχει την ίδια αξία, ως μια πράξη που υπερασπίζεται τις αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού και τον κάνει ισχυρότερο. Η κάθε μαζορέτα του Πούτιν, το κάθε πουτινάκι του στη Δύση, θα μπορεί να υποστηρίξει ότι η ισχύς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι θέμα ισχύος και μεγέθους ―και, δυστυχώς, σε μεγάλο βαθμό θα έχει δίκιο.

Στους μεταμεσονύκτιους παραληρηματικούς μονολόγους του με τους οποίους ο Χίτλερ τιμωρούσε τους συνδαιτυμόνες τους, όταν τα πράγματα ακόμη πήγαιναν καλά γι’ αυτόν και τη συμμορία του, είχε πει ότι αφού κατακτούσε τη Μόσχα, θα την ισοπέδωνε και στη θέση της πόλης θα έβαζε να φτιάξουν μια λίμνη. Ευτυχώς, χάρη και στις τεράστιες θυσίες του ρωσικού λαού, το όνειρο του Χίτλερ δεν έγινε ποτέ πραγματικότητα. Ποιος να το έλεγε, όμως, ότι το πνεύμα του κατοικεί στο Κρεμλίνο! Ισως το πνεύμα του να ξέφυγε από εκείνο το μισοκαμένο υπόλειμμα οδοντοστοιχίας του Χίτλερ, το οποίο οι Σοβιετικοί διατηρούσαν κρυμμένο επί δεκαετίες σε μια κρύπτη στο Κρεμλίνο, προτού αποφασίσουν να το καταστρέψουν τη δεκαετία του 1990, αν θυμάμαι καλά. Μπορεί να ξέφυγε από εκεί και να τους μόλυνε…

ΕΘΕΑΘΗ

Μου τηλεφώνησε θαυμάστριά του, χθες πρωινιάτικα, για να μου πει ότι ο Πωλ Τζερούλανος και ο πρίγκιψ Παύλος παίρνουν μαζί το πρόγευμά τους στη «Μεγάλη Βρεταννία». Υποθέτω ότι ο Πωλ θα του μιλούσε για τον σοσιαλισμό. Ξέρει αυτός πώς να μιλάει σε πρίγκιπες…