Η συνήθης τακτική

Δεν ήταν μόνο ο ζόφος, ένα μείγμα δηλαδή οργής, θλίψης και ανημπόριας. Δεν ήταν μόνο το ανακατεμένο στομάχι από τις φρικιαστικές φωτογραφίες. Ηταν και κάτι άλλο, απροσδιόριστο, που μου πήρε ώρα να το ταυτοποιήσω: η απουσία έκπληξης. Την ώρα που πολλαπλασιάζονταν σε όλη την Ευρώπη οι θυμωμένες αντιδράσεις και οι καταδικαστικές δηλώσεις για τους μαζικούς τάφους στην Μπούτσα και το Ιρπίν, εγώ αναρωτιόμουν, μα τι τους κάνει εντύπωση; Δεν θυμούνται τι έγινε στο Γκρόζνι; Δεν έμαθαν τίποτα από αυτό που έγινε στο Χαλέπι;

Η πρώτη σκέψη ενός καλόπιστου παρατηρητή αυτού του μακελειού είναι πως όταν βομβαρδίζεται ένα νοσοκομείο από τις ρωσικές δυνάμεις πρόκειται για λάθος, πως και τα «έξυπνα όπλα» μερικές φορές χαζεύουν. Η δεύτερη σκέψη του είναι πως τα πτώματα στους δρόμους των πόλεων είναι προϊόν πανικού, οι ρώσοι στρατιώτες έφευγαν τρομαγμένοι και πυροβολούσαν ό,τι κινούνταν. Κι ύστερα βλέπει πως τα πτώματα αυτά είναι δεμένα πισθάγκωνα. Κι ύστερα διαβάζει πως στο έδαφος έξω από το βομβαρδισμένο θέατρο της Μαριούπολης ήταν γραμμένη με τεράστια λευκά γράμματα στα ρωσικά η λέξη «ΠΑΙΔΙA». Κι έτσι συνειδητοποιεί σιγά σιγά πως, όχι, δεν κάνει τέτοια λάθη ο Πούτιν. Μπορεί να υποτίμησε το αξιόμαχο των δυνάμεών του, μπορεί να πίστευε ότι θα πάρει το Κίεβο με περίπατο, όταν όμως διέκρινε την πραγματική εικόνα κατέφυγε στη συνήθη τακτική του: τρομοκράτηση με στόχο την υποταγή.

Οπως υπενθυμίζει η Guardian, 5.000 ως 8.000 άμαχοι έχασαν τη ζωή τους στη δεύτερη πολιορκία του Γκρόζνι, το οποίο χαρακτηρίστηκε το 2003 από τα Ηνωμένα Εθνη «η πιο κατεστραμμένη πόλη στη Γη». Το 2016, ο ρωσικός στρατός βομβάρδιζε για έναν μήνα το Χαλέπι για λογαριασμό του Ασαντ, σκοτώνοντας αδιακρίτως άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Ο υπολογισμός είναι πάντα πως απέναντι σε αυτή τη φρίκη, κάποια στιγμή ο αντίπαλος θα υποκύψει και θα δεχθεί οποιαδήποτε κυβέρνηση, αρκεί να μη σκοτώνει.

Στην Τσετσενία και τη Συρία, το κόλπο έπιασε και επιβλήθηκε η σιγή των νεκροταφείων. Στην Ουκρανία συμβαίνει προς το παρόν το αντίθετο: οι πόλεις υποδέχονται ως ελευθερωτές όχι τους ρώσους στρατιώτες που υποτίθεται ότι θα τους απάλλασσαν από τους Ναζί με εισαγωγικά, αλλά τους ουκρανούς στρατιώτες που ανακαταλαμβάνουν τις πόλεις από τους Ναζί χωρίς εισαγωγικά. Τα εγκλήματα πολέμου πείθουν καθημερινά τους Ουκρανούς ότι δεν μάχονται μόνο για την ελευθερία τους, όπως έλεγαν στην αρχή, ή για το μέλλον της Ευρώπης, όπως λένε διάφοροι διανοούμενοι, αλλά για την ίδια τους την επιβίωση.

Κι εδώ δεν χωρούν πολλές αλήθειες. Ούτε μπορεί να σταθεί κανείς στη μέση, επικαλούμενος άγνοια, πιθανή παραπληροφόρηση ή το γνωστό κλισέ «έτσι είναι ο πόλεμος». Οι ουδέτεροι είναι πλέον συνένοχοι.