Εργαλεία αντιμετώπισης της υπερχρέωσης στην Ελλάδα

Οι διαδοχικές κρίσεις, με έναρξη τη 10ετή οικονομική κρίση, ακολούθως η πανδημία και τώρα η ενεργειακή κρίση που ενισχύθηκε από την εισβολή στην Ουκρανία, μετέβαλαν ριζικά τα οικονομικά δεδομένα και τους προϋπολογισμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ως αποτέλεσμα, πολλοί συμπολίτες μας βρέθηκαν σε μια εξαιρετικά δυσμενή θέση, η οποία καθιστούσε αδύνατο να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους. Η εφαρμογή του Νόμου για τη ρύθμιση οφειλών και την παροχή 2ης ευκαιρίας προσφέρει ένα δίκαιο και διαφανές πλαίσιο για την επίλυση των ανωτέρω ζητημάτων.

Με τον νόμο αυτόν, η Ελλάδα εναρμόνισε την Ευρωπαϊκή Οδηγία 1023/2019, από τις πρώτες χώρες στην ΕΕ και ενσωματώνει τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Περιλαμβάνει τη ρύθμιση του χρέους, με αυτόματο τρόπο μέσω του νέου εξωδικαστικού μηχανισμού, που δημιούργησε η Ειδική Γραμματεία Ιδιωτικού Χρέους (ΕΓΔΙΧ) του υπουργείου Οικονομικών. Το εργαλείο αυτό αποτελεί μια καινοτομία που έχει αναγνωριστεί από διεθνείς έγκριτους οργανισμούς (π.χ. Παγκόσμια Τράπεζα). Ηδη έχουν ρυθμίσει επιτυχώς 468 αιτήσεις οφειλετών, οι οποίοι έλαβαν ευνοϊκή ρύθμιση με μερική διαγραφή χρέους και εξόφληση του υπολοίπου των οφειλών προς Δημόσιο (ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ) σε έως 240 δόσεις και χρηματοδοτικούς φορείς (τράπεζες, διαχειριστές δανείων) σε έως 420 δόσεις. Ειδικά για τους συμβούλους των οφειλετών (π.χ. λογιστές, οικονομολόγους, δικηγόρους) λειτουργεί γραμμή υποστήριξης, έτσι ώστε να παρέχει υποστήριξη στα προβλήματα που αναφέρουν.

Επίσης έχουν απαντηθεί επιτυχώς πάνω από 3,5 χιλιάδες κλήσεις, μέχρι το τέλος Μαρτίου 2022. Σημαντικό παράπλευρο όφελος της ανωτέρω πλατφόρμας είναι ότι αποφεύγεται η προσφυγή στα δικαστήρια, όπως συνέβαινε στο παρελθόν, όπου οι υποθέσεις καθυστερούσαν για πάνω από 10 έτη. Ειδικά στον Νόμο 3869, ο οποίος αναφέρεται στα υπερχρεωμένα νοικοκυριά και θεσπίστηκε το 2010, επισημαίνεται ότι στα μέσα του 2021 εκκρεμούσαν ακόμη 48 χιλιάδες υποθέσεις προς εκδίκαση. Για να αντιμετωπιστεί αυτή η πολυετής καθυστέρηση, η ΕΓΔΙΧ, σε συνεργασία με το υπουργείο Δικαιοσύνης, δημιούργησε μια ψηφιακή πλατφόρμα, με σκοπό την επιτάχυνση της εκδίκασής τους. Παράλληλα, θεσπίστηκε πρόσφατα ειδική διάταξη που επιτρέπει τη μεταφορά δικαστών στα δικαστήρια που εκκρεμούν οι περισσότερες υποθέσεις, με στόχο να εκδικαστούν πριν από το πέρας 1½ έτους.

Είναι σημαντική η απονομή της δικαιοσύνης, τόσο για να λάβουν μια ευνοϊκή ρύθμιση οφειλών οι οφειλέτες που είναι ευάλωτοι, όσο και για να σταματήσουν να απολαμβάνουν προστασία οι στρατηγικοί κακοπληρωτές, δηλαδή όσοι συστηματικά αποφεύγουν την εξόφληση των υποχρεώσεών τους παρά το γεγονός ότι δεν στερούνται οικονομικής ευχέρειας.

Ειδικά για τις βιώσιμες επιχειρήσεις που αποτελούν και τον παραγωγικό ιστό της οικονομίας εφαρμόζεται η νέα εξυγίανση, όπου επιτυγχάνεται ρύθμιση όλων των οφειλών (συμπεριλαμβανομένων και των προμηθευτών), στη βάση ενός επιχειρηματικού σχεδίου, στο οποίο συμφωνεί η πλειοψηφία των πιστωτών. Ηδη έχουν συμφωνήσει σε εξυγίανση 38 επιχειρήσεις εκ των οποίων 7 έχουν επικυρωθεί στο Δικαστήριο. Εν κατακλείδι, όλα τα προαναφερθέντα εργαλεία έρχονται να προσφέρουν ένα πλαίσιο επιλογών για τους δανειολήπτες με στόχο να βρουν δίκαιες και βιώσιμες λύσεις με βάση τα εισοδήματα και τις περιουσίες τους.

Η Μαριαλένα Αθανασοπούλου είναι ειδική γραμματέας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Ο Φώτης Κουρμούσης είναι πρώην ειδικός γραμματέας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους

*Σημείωση: Οι συντάκτες του παρόντος συνεργάζονται στενά εδώ και δύο μήνες, με σκοπό να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση και αποτελεσματική συνέχεια της διαχείρισης ιδιωτικού χρέους.