«Ο ρόλος των πανεπιστημίων είναι να δημιουργούν επιχειρηματίες»

«Τα ελληνικά πανεπιστήμια θα μπορούσαν να συνεργαστούν με κυβερνητικούς οργανισμούς στη δημιουργία ενός Εθνικού Διαγωνισμού Επιχειρηματικότητας και ενός αντίστοιχου μεγάλης κλίμακας προγράμματος υποστήριξής του», προτείνει ο Bill Aulet, καθηγητής Τεχνολογικής Καινοτομίας, Επιχειρηματικότητας και Στρατηγικής Διοίκησης και διευθύνων σύμβουλος του Martin Trust Center του ΜΙΤ των ΗΠΑ. Ο «γκουρού του μάρκετινγκ» επισκέφθηκε πρόσφατα τη χώρα μας για την παρουσίαση του τελευταίου βιβλίου του (το οποίο επιμελήθηκε ο καθηγητής Διοίκησης Αθλητισμού του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νίκος Θεοδωράκης) και μιλάει στα «ΝΕΑ» για τις προοπτικές ανάπτυξης και εξωστρέφειας των ελληνικών ΑΕΙ.

Στην Ευρώπη έχουμε μια περίπλοκη σχέση «αγάπης – μίσους» μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Οπως όλες οι αντίστοιχες σχέσεις, χρειάζονται έναν… σύμβουλο γάμου. Ποιες είναι οι συμβουλές σας;

Η πολύπλοκη αυτή σχέση δεν υφίσταται μόνο στην Ευρώπη, αλλά σε όλον τον κόσμο. Δυστυχώς, η επιχειρηματικότητα δεν έχει λάβει τη σημασία που της αξίζει ως χώρος έρευνας, με αποτέλεσμα η γνώση για αυτή να είναι ανεπαρκής σε σχέση με τη ζήτηση που υπάρχει στα πανεπιστήμια για τη διδασκαλία της. Ενας βασικός λόγος για αυτό είναι ότι η έρευνα βασίζεται σε πληθώρα δεδομένων, τα οποία είναι δύσκολο να συλλεχθούν στη διάρκεια ενός νέου επιχειρηματικού εγχειρήματος. Ρωτήστε για αυτό έναν επιχειρηματία!

Η μελέτη των επιχειρήσεων ξεκίνησε πριν από 150 χρόνια, παράλληλα με τη Βιομηχανική Επανάσταση, επικεντρώνοντας στη διαχείριση και παραγωγή αποτελεσμάτων με τον βέλτιστο τρόπο και με τους λιγότερους κινδύνους. Αυτό, εξάλλου, είναι και το μάνατζμεντ, που περιλαμβάνει έννοιες και λειτουργίες όπως σχεδιασμός, προϋπολογισμός, διοίκηση προσωπικού, βελτιστοποίηση γραμμής παραγωγής, διασφάλιση ποιότητας προϊόντων κ.ο.κ. Βασική προϋπόθεση του μάνατζμεντ είναι η ύπαρξη ενός οργανισμού. Η επιχειρηματικότητα, όμως, έχει να κάνει με τη δημιουργία, όχι με τη βελτιστοποίηση και τη μείωση των κινδύνων. Τα πράγματα έχουν αλλάξει.

Τα πανεπιστημιακά ιδρύματα συχνά εμφανίζουν χαρακτηριστικά συστημάτων σε αδράνεια. Η αδράνεια αυτή τα κάνει να είναι σχετικά καθυστερημένα στην αλλαγή. Αυτό είναι που συμβαίνει σήμερα.

Οι εταιρείες που ιδρύθηκαν τα τελευταία χρόνια από αποφοίτους του ΜΙΤ έφεραν στην οικονομία των ΗΠΑ 4,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και σχεδόν 2 τρισ. δολάρια σε ετήσια έσοδα…

Στο μότο του ΜΙΤ αναφέρεται το «mens et manus» («μυαλό και χέρια»). Ενώ άλλα πανεπιστήμια παράγουν γνώση για τη γνώση, το όραμά μας είναι διαφορετικό. Εμείς θέλουμε να δημιουργήσουμε γνώση που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις μεγαλύτερες προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου. Ετσι, αναπτύσσουμε μια κουλτούρα επικεντρωμένη στη λύση προβλημάτων. Η γνώση από μόνη της είναι ανεπαρκής. Θα πρέπει να μπορεί να εφαρμοστεί.

Οσο περισσότερη επιτυχία έχουν οι απόφοιτοί μας, τόσο περισσότεροι νέοι που τους ενδιέφερε η επιχειρηματικότητα επιλέγουν να σπουδάσουν στο ΜΙΤ. Θα έλεγα ότι η επιχειρηματικότητα είναι στο DNA του πανεπιστημίου και αντανακλάται στο όραμά του. Το πανεπιστήμιο μας παρέχει σημαντική υποστήριξη για να αναπτύξουμε τα προγράμματα σπουδών καθώς και μια σειρά δράσεων εκτός τάξης ώστε να ενισχύσουμε το ενδιαφέρον και τη δυνατότητα των φοιτητών να γίνουν επιτυχημένοι επιχειρηματίες. Προσελκύει και υποστηρίζει, έτσι, στο MIT Sloan School of Management κορυφαίους καθηγητές που ερευνούν στον χώρο της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας.

Σε θέματα επιχειρηματικότητας, μπορούν τα ελληνικά πανεπιστήμια να ακολουθήσουν τα ίδια βήματα;

Αρχικά, πιστεύω ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια χρειάζονται υποστήριξη στην προσφορά προγραμμάτων επιχειρηματικότητας, αφού η ζήτηση υπερβαίνει την προσφορά. Πρέπει, όμως, να σημειωθεί ότι ο ρόλος των πανεπιστημίων δεν είναι να δημιουργούν επιχειρήσεις, αλλά επιχειρηματίες. Θα πρέπει να δημιουργήσουν περισσότερους καινοτόμους επιχειρηματίες υψηλού επιπέδου.

H επιχειρηματικότητα που βασίζεται στην καινοτομία είναι σημαντική μόνο για τις νεοφυείς επιχειρήσεις; Πώς μπορούν οι μεγάλες εταιρείες να επωφεληθούν από την καλλιέργεια του επιχειρηματικού πνεύματος των εργαζομένων τους;

Κατηγορηματικά όχι! Η καινοτόμος επιχειρηματική νοοτροπία και οι απαραίτητες δεξιότητες δεν βρίσκουν εφαρμογή μόνο στον χώρο των νεοφυών επιχειρήσεων. Ισως φαίνεται παράδοξο, αλλά οι μεγάλοι οργανισμοί χρειάζονται καινοτόμους επιχειρηματίες στους κόλπους τους περισσότερο από ποτέ. Εταιρείες, κυβερνητικοί οργανισμοί, πανεπιστήμια και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί πρέπει να καινοτομούν διαρκώς, αλλιώς είναι αναγκασμένοι να αποδίδουν σε κατώτερο επίπεδο. Ως κοινωνία, χρειαζόμαστε αυτού του είδους την επιχειρηματικότητα για να αντεπεξέλθουμε σε μεγάλες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η παροχή υπηρεσιών υγείας, η εκπαίδευση.

Ποια είναι η συμβουλή σας στα ελληνικά πανεπιστήμια; Πρέπει να διοικούνται από ακαδημαϊκούς ή από επαγγελματίες της αγοράς προκειμένου να επιτύχουν στο ανταγωνιστικό παγκόσμιο περιβάλλον;

Τα πανεπιστήμια χρειάζονται και τους δύο. Πανεπιστημιακοί και στελέχη της αγοράς πρέπει να δουλεύουν αρμονικά μπροστά στην πρόκληση της δημιουργίας και ανάπτυξης καινοτόμου επιχειρηματικότητας. Σε αυτό το σημείο θα μου επιτρέψετε να ενθαρρύνω μια εθνική πρωτοβουλία που αφορά την εκπαίδευση σε θέματα επιχειρηματικότητας, έξω από την τυπική πανεπιστημιακή αίθουσα. Τα πανεπιστήμια θα μπορούσαν να συνεργαστούν με κυβερνητικούς οργανισμούς αλλά και οργανισμούς του σχετικού οικοσυστήματος (όπως το MIT EF Greece) στη δημιουργία ενός Εθνικού Διαγωνισμού Επιχειρηματικότητας και ενός αντίστοιχης κλίμακας προγράμματος υποστήριξής του. Η μαζική παρακολούθηση ενός τέτοιου προγράμματος είναι σήμερα εφικτή χάρη στην τεχνολογία και υπάρχουν οργανισμοί στην Ελλάδα που θα μπορούσαν, σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια, να το προγραμματίσουν. Η κυβέρνηση θα μπορούσε να παίξει σημαντικό ρόλο στην επικοινωνία, στη χρηματοδότηση και στον συντονισμό ενός τέτοιου μεγάλου εγχειρήματος. Θα ενθάρρυνα όλους να σκεφτούν τη μεγάλη εικόνα: χρειαζόμαστε χιλιάδες καινοτόμους επιχειρηματίες για να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που έρχονται και δυνητικά όλοι οι Ελληνες θα μπορούσαν να εκπαιδευθούν για έναν τέτοιο σκοπό. Θεωρώ ότι αυτό το φιλόδοξο πλάνο είναι εφικτό και η Ελλάδα θα ήταν ιδανικό μέρος για να εφαρμοστεί.