Η αυταπάτη του μεγέθους

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει αναταράξει τη φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη πραγμάτων, αναγκάζοντας την Ινδία να επανεκτιμήσει τις στρατηγικές της σε επίπεδο ασφάλειας και οικονομίας. Οι αποφάσεις της κυβέρνησης θα διαμορφωθούν από τις εκτιμήσεις της για την οικονομική και στρατιωτική ισχύ της χώρας, όμως θα πρέπει να αντισταθεί στον πειρασμό να εξισώσει αυτή την ισχύ με το μέγεθος της Ινδίας.

Αναμφίβολα, η οικονομία της Ινδίας είναι μεγάλη. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, με βάση την αγοραστική δύναμη είναι η τρίτη μεγαλύτερη παγκοσμίως, με ΑΕΠ της τάξης των 10 τρισ. δολαρίων – πίσω από την Κίνα (27 τρισ.) και τις ΗΠΑ (23 τρισ.). Ονομαστικά δε, είναι η έκτη μεγαλύτερη, με το ΑΕΠ της να φτάνει τα 3 τρισ. δολάρια, πίσω από ΗΠΑ, Κίνα, Ιαπωνία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο.

Ομως, το οικονομικό μέγεθος της Ινδίας δεν συνοδεύεται από ανάλογη στρατιωτική ισχύ, με ένα μέρος του προβλήματος να προκύπτει από τη γεωγραφική της θέση. Βεβαίως, η Ινδία έχει προσπαθήσει πολύ να βρει τους αναγκαίους πόρους. Παρ’ όλα αυτά, το άθροισμα των ετήσιων στρατιωτικών δαπανών των δύο ανταγωνιστών της, Κίνας και Πακιστάν, φαίνεται πως είναι περίπου τριπλάσιο από τα 70-75 δισ. δολάρια που διαθέτει η ίδια.

Στη συνέχεια, υπάρχει ένα ερώτημα που έχει να κάνει με το μέγεθος της αγοράς της. Η έκταση της αγοράς που αντιπροσωπεύει η μεσαία τάξη της είναι πολύ μικρότερη από ό,τι αναλογεί σε μια οικονομία των 3 τρισ., επειδή πολλοί άνθρωποι έχουν περιορισμένη αγοραστική δύναμη, ενώ ένας μικρότερος αριθμός εύπορων τείνει να αποταμιεύει πολλά.

Η Ινδία, μάλιστα, έχει κάνει στροφή προς το εσωτερικό της τα τελευταία χρόνια, αυξάνοντας τους δασμούς, επιδοτώντας ευνοημένες επιχειρήσεις και μένοντας εκτός των περιφερειακών ολοκληρώσεων στην Ασία, που αντιπροσωπεύουν το πιο δυναμικό τμήμα της παγκόσμιας οικονομίας.

Αυτό δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιας οικονομικής αποτυχίας. Μετά τη δεκαετία του ’90, όταν απελευθερώθηκε το εμπόριο, η οικονομία της αναπτυσσόταν με ρυθμό 6,5% ετησίως κατά μέσο όρο, ωθούμενη από μια αύξηση της τάξης του 13% στις εξαγωγές προϊόντων και αγαθών. Ομως, αυτή η επιτυχία αποδείχθηκε ένα ορφανό, καθώς εγκαταλείφθηκε προς χάρη μιας δοκιμασμένης πολιτικής η οποία (σε πιο ακραία μορφή) είχε αποτύχει παταγωδώς τις τρεις δεκαετίες μετά το 1950. Μια πιθανή εξήγηση γι’ αυτό είναι ότι η κυβέρνησή της υποτάχθηκε στην αυταπάτη του μεγέθους. Είναι κάτι εμφανές, άλλωστε, και στα ζητήματα ασφαλείας, όπου η Ινδία έχει αρνηθεί να καταδικάσει κατηγορηματικά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Κι αυτό, με τη σειρά του, έχει γεννήσει μια παράδοξη ειρωνεία: η δημοκρατική Ινδία έχει ευθυγραμμιστεί με έναν αυταρχικό άξονα, δύο από τα μέλη του οποίου, Κίνα και Πακιστάν, είναι οι εχθροί στη γειτονιά της.

Στην πραγματικότητα, η στάση της Ινδίας απέναντι στη ρωσική εισβολή αποτελεί περισσότερο ένδειξη αδυναμίας παρά μια έκφραση ανεξαρτησίας. Εάν η Ινδία ήταν πραγματικά ελεύθερη να επιλέξει, θα υποστήριζε το απαραβίαστο της εδαφικής κυριαρχίας, ειδικά των πιο αδύναμων χωρών. Η εξεύρεση ενός δρόμου που θα τη βγάλει από αυτή τη μη βιώσιμη κατάσταση θα απαιτήσει σημαντικές προσπάθειες. Στο πιο προφανές επίπεδο, η Ινδία θα πρέπει να εξαρτάται λιγότερο από τη Ρωσία για τους εξοπλισμούς της. Η ίδια η Ρωσία, εξάλλου, θα έχει υποστεί πολλές καταστροφές και θα είναι τόσο εξαρτημένη από την Κίνα που δεν θα έχει πρόθεση να παραμείνει ένας αξιόπιστος προμηθευτής.

Η Ινδία πρέπει να αποδεχθεί – και να συμπεριφέρεται αναλόγως – τη θέση της ως μεσαίας δύναμης. Με τον καιρό, με την ταχεία και βιώσιμη οικονομική της ανάπτυξη, θα μπορούσε να γίνει η μεγάλη δύναμη που φιλοδοξεί. Μέχρι τότε, οφείλει να κοιτάξει πέρα από την αυταπάτη του μεγέθους και να συμβιβαστεί με τη στρατηγική πραγματικότητα.

Ο Arvind Subramanian είναι συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο Brown και το Center of Global Development. Ο Josh Felman είναι διευθυντής της JH Consulting