Πολιτισμός

Ενώ μιλούσε, σχολίαζε, χειρονομούσε, απαντούσε στις ερωτήσεις, σκεφτόμουν τι ήταν αυτό που με έκανε να αισθάνομαι καλά. Τι υπήρχε σε αυτά που έλεγε, στα ρεύματα που προκαλούσε η φωνή της, στα βάιμπς που κυκλοφορούσαν στην αίθουσα, που με έκανε να χαλαρώσω εν μέσω όλου αυτού του ζόφου που προκαλεί ο πόλεμος.

Το ότι συμφωνούσα μαζί της; Οχι, με πολλά από αυτά που έλεγε διαφωνούσα. Δεν συμμερίζομαι, ας πούμε, την αντίθεσή της στο να κυβερνούν άνθρωποι πάνω από κάποια ηλικία, μια χαρά τα πάει ο Μπάιντεν (με εξαίρεση το Αφγανιστάν) κι ήταν ανακουφιστική η εικόνα της Νάνσι Πελόζι να καλωσορίζει τον Ζελένσκι στη συγκλονιστική χθεσινή του ομιλία στο Κογκρέσο. Ούτε συμφωνώ ότι η Χίλαρι Κλίντον έχασε την προεδρία επειδή ήταν γυναίκα, υπήρχαν σοβαρότεροι λόγοι. Ακούγοντας όμως τη Φραν Λίμποβιτς προχθές στη Στέγη, χαιρόμουν να διαφωνώ μαζί της.

Αισθανόμουν καλά επειδή κάποιος μιλούσε χωρίς περιστροφές για τον Πούτιν, μη διστάζοντας να πει ότι αν είχε ένα όπλο θα τον πυροβολούσε; Προφανώς, αλλά δεν είχα καμιά αμφιβολία ότι αυτή η δαιμόνια Νεοϋορκέζα θα είχε μια πεντακάθαρη άποψη γι’ αυτά που συμβαίνουν. Ομως αυτό που με καθησύχασε, αυτό που με γαλήνεψε, ήταν πως όταν μίλησε για τα εγκλήματα του Πούτιν δεν πετάχτηκε κάποιος από το κοινό να πει το γνωστό «γιατί δεν μιλάς για τον βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας», αλλά αντιθέτως η ομήγυρη χειροκρότησε θερμά, για ώρα πολλή.

Τη βρήκα απλή, ευχάριστη, προσηνή; Οχι ακριβώς. Εδώ τη ρώτησε η Αφροδίτη Παναγιωτάκου τι θα της έδινε 100% απόλαυση και απάντησε πως θα ήθελε να είναι σπίτι της για περισσότερο από 24 ώρες ώστε να προλάβει να βάλει κανένα πλυντήριο. Ομως ήταν ειλικρινής. Δεν ήθελε να κολακέψει το κοινό, ούτε καν να επικοινωνήσει μαζί του, δεν την ενδιέφερε αν συμφωνούσαμε ή διαφωνούσαμε μαζί της, απολάμβανε να μιλάει και να την ακούνε. Δεν ήταν όμως σνομπ. Οταν τη ρώτησε κάποιος από το κοινό «τι είναι τέχνη», δεν του απάντησε «άσε μας παιδάκι μου», αλλά εξήγησε δια μακρόν γιατί, αντίθετα με τα ρούχα, τα κοσμήματα και τα έπιπλα που είναι λειτουργικά και εξυπηρετούν κάποιον σκοπό, η τέχνη είναι άχρηστη.

Αρα, ποιο από τα γνωρίσματά της βρήκα πιο πολύτιμο; Την παιδεία της; Την αμεσότητά της; Την ευαισθησία της; Ναι, εντάξει, αλλά πάνω απ’ όλα αυτό το σπάνιο προτέρημα που λέγεται χιούμορ, και δη το εβραϊκό, ανατρεπτικό, ιερόσυλο χιούμορ.

Τελικά η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι, όπως μου είπε κάποιος αργότερα, ο κοσμοπολιτισμός; Οχι, είναι ο πολιτισμός σκέτο. Αυτό ακριβώς δηλαδή που προσπαθεί να στερήσει με τις βόμβες του ο ηγέτης του Κρεμλίνου τόσο από τους Ουκρανούς όσο και από τους Ρώσους. Είναι δυνατόν να τα καταφέρει; Είναι δυνατόν ο Βλαντίμιρ να νικήσει τη Φραν;