Κόπωση

Ο Εμανουέλ Μακρόν με το casual chic ντύσιμό του στο «δωμάτιο πολέμου» του προεδρικού Μεγάρου των Ηλυσίων υιοθετεί την εμφάνιση του ουκρανού ομολόγου του Βλαντιμίρ Ζελένσκι για να τον τιμήσει; Ρηχή ερμηνεία, αλλά αντιπροσωπευτική μιας βρετανικής ταμπλόιντ που κάνει πολιτική ανάλυση της επικαιρότητας συγκρίνοντας τα χακί T-shirts του Ζελένσκι και τα μπλε ραμμένα κοστούμια του Μακρόν.

«Θέλω να μιλήσω για τις διάφορες εικόνες του κόσμου που δίνουν οι διαφορετικές κοπώσεις» έγραψε στο δοκίμιό του «Περί κοπώσεως» ο Πέτερ Χάντκε και μας έμαθε να καθόμαστε μέσα στην εικόνα μιας κόπωσης και περιμετρικά να την επεξεργαζόμαστε. Ο καταπονημένος λοιπόν ηγέτης φορά μαύρο τζιν παντελόνι, μαύρο φούτερ με κουκούλα και με το μαχητικό λογότυπο CPA 10 (παραπέμπει στις ειδικές δυνάμεις αλεξιπτωτιστών της γαλλικής πολεμικής αεροπορίας). Στο αξύριστο πρόσωπό του το ανασηκωμένο φρύδι δίνει αινιγματικό τόνο στο λοξό βλέμμα του προκαλώντας τον θεατή του να λύσει τον γρίφο: τι βλέπει ο Μακρόν;

Απάντηση θα λάβουμε ανακαλώντας τον μυστηριώδη πίνακα του Ντιέγκο Βελάσκεθ «Las Meninas» που βρίσκεται στο μουσείο του Πράδο. Ο θεατής του σε πρώτο επίπεδο βλέπει μια ρεαλιστική απεικόνιση της ισπανικής αυλικής ζωής του 17ου αιώνα, με τον καλλιτέχνη να ζωγραφίζει στο ατελιέ του και μια νεαρή πριγκίπισσα να τον επισκέπτεται εκεί με τη συνοδεία της. Σε ένα δεύτερο, η προσοχή πέφτει στις μορφές των μοναρχών που φαίνονται μέσα από τον καθρέφτη. Η συζήτηση για το τι προοριζόταν να δείξει ο καθρέφτης του Βελάσκεθ προώθησε τις «Las Meninas» του προς τη σύγχρονη εποχή: οι μονάρχες, αν βρίσκονται πραγματικά στο στούντιο του καλλιτέχνη, θα βρίσκονταν στο ίδιο σημείο, αν όχι δίπλα, με οποιονδήποτε έβλεπε το έργο στη διαδικασία δημιουργίας του.

Ετσι και ο κουρασμένος ηγέτης ξαφνικά γίνεται προσιτός στην προσπάθειά του να αγγίξει τους άλλους. Μέσα από την κόπωσή του, την αξύριστη επιδερμίδα του, το άυπνο βλέμμα του, αφήνει τους άλλους να τον «αγγίξουν». Είναι η στιγμή της έκτακτης ανάγκης, του πολέμου, που θα τον οδηγήσει κοντά στους μονίμως εξαντλημένους ανθρώπους της πραγματικότητας. Οι φωτογραφίες του αυτές ίσως και να ήταν μία αληθινή στιγμή. Αν δεν είχαν κυκλοφορήσει στο Instagram από την προσωπική φωτογράφο ενός προέδρου. Ο οποίος σύντομα κατεβαίνει σε εκλογές για να αναμετρηθεί με τη μοίρα του και την Ιστορία.