Οι κρίσεις ως παράθυρο ευκαιρίας

Το μήνυμα για επιστροφή στην κανονικότητα αποτέλεσε το κεντρικό πρόταγμα της κυβέρνησης Μητσοτάκη από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας. Στα δυόμισι χρόνια που έχουν μεσολαβήσει έχουν συμβεί τόσο πολλά, με αποτέλεσμα αυτή η περιβόητη επιστροφή να αναβάλλεται συνεχώς και να μοιάζει με μια ουτοπία που δεν πρόκειται να ανακτήσουμε ξανά. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η έκρηξη των τιμών στην ενέργεια και οι γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν ένα ρευστό περιβάλλον αβεβαιότητας και διάχυτης ανησυχίας, την έκβαση του οποίου κανείς δεν είναι σε θέση να προβλέψει και να προσδιορίσει.

Οι συνεχιζόμενες και πολυεπίπεδες κρίσεις που ζει ο πλανήτης συνολικά δεν έχουν επιτρέψει στην κυβέρνηση – ή τουλάχιστον είναι ένα καλό άλλοθι – να ξεδιπλώσει τη μεταρρυθμιστική πολιτική που ευαγγελίζεται. Την ίδια στιγμή ωστόσο έχουν δώσει την ευκαιρία στον κ. Μητσοτάκη να παρουσιαστεί ως ένας ικανός διαχειριστής κρίσεων προτάσσοντας την τεχνοκρατική του επάρκεια. Στη δεδομένη χρονική στιγμή με την ουκρανική κρίση ο Πρωθυπουργός μπορεί να αισθάνεται δικαιωμένος για μια σειρά πρόσφατων επιλογών του:

Η πολιτική απόφαση για σύναψη αμυντικών συμφωνιών με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία καθώς και η προμήθεια μαχητικών αεροσκαφών και φρεγατών δικαιώνεται απόλυτα και ενισχύει το πολιτικό αφήγημα περί στρατιωτικής ενίσχυσης της χώρας απέναντι στη διεθνιστική προσέγγιση της αξιωματικής αντιπολίτευσης

Τη στιγμή που η κυβέρνηση πιεζόταν σε μεγάλο βαθμό από το ράλι των ανατιμήσεων στους λογαριασμούς ενέργειας και των βασικών αγαθών, ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος προσφέρει μια πειστική δικαιολογία στην κυβερνητική ρητορική της εισαγόμενης ενεργειακής κρίσης. Η κοινή γνώμη δέχεται έως έναν βαθμό πλέον τις αυξήσεις και αναγνωρίζει τις περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης της κυβέρνησης.

Ούτως ή άλλως είναι ιστορικά αποδεδειγμένο ότι οι κρίσεις ενισχύουν τις κυβερνητικές πλειοψηφίες – τουλάχιστον για κάποιο διάστημα – και συσπειρώνουν τους πολίτες γύρω από την εκάστοτε ηγεσία.

Στην προκειμένη περίπτωση το πολιτικό πεδίο στο οποίο διαδραματίζεται η κρίση – εξωτερική πολιτική, άμυνα – είναι επίσης προνομιακό για μια συντηρητική κυβέρνηση έναντι μιας πιο προοδευτικής. Και παρόλο που η πρόσφατη στάση του κ. Τσίπρα υπήρξε ξεκάθαρη και καταδικαστική, είναι γνωστό ότι στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν διαφορετικές φωνές που προσεγγίζουν τη ρωσική εισβολή από μια διαφορετική σκοπιά.

ΠΡΟΒΑΔΙΣΜΑ. Επιπλέον η ΝΔ είναι αυτή που ως παράταξη έχει τη σαφέστερη βορειοατλαντική και ευρωπαϊκή κατεύθυνση, γεγονός που επίσης της δίνει ένα σημαντικό προβάδισμα στους μετριοπαθείς και κεντρώους ψηφοφόρους, στη δεξαμενή των οποίων φαινόταν να έχει προβλήματα το τελευταίο διάστημα με την εμφάνιση του κ. Ανδρουλάκη και τη δημοσκοπική ισχυροποίηση του ΚΙΝΑΛ. Από τη συγκεκριμένη κρίση φαίνεται ότι μεταξύ των δύο αυτών κομμάτων οι διαφορές στα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής είναι μάλλον δυσδιάκριτες και οι στόχοι κοινοί. Το πρόβλημα με τις κρίσεις ωστόσο έχει να κάνει με τη διάρκειά τους. Οπως έχει δείξει και η πανδημική κρίση, η παρατεταμένη διάρκεια προκαλεί κόπωση και είναι πολύ εύκολο τον αρχικό ενθουσιασμό για την ικανοποιητική διαχείριση της πρώτης φάσης να τον διαδεχθεί η απογοήτευση που στρέφεται πάντοτε και εξ ολοκλήρου στην κυβέρνηση.

Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής
ερευνών της GPO