Οι βεβαιότητες που κατέρριψε ο πόλεμος

Κοσμογονία. Αυτή η λέξη συνοψίζει τις περισσότερες αναλύσεις που κάνουν ιστορικοί, κοινωνιολόγοι, διεθνολόγοι ή πολιτικοί με εμπειρία στις διεθνείς σχέσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι αλλαγές που επιδιώκει ο εισβολέας στο μεταπολεμικό σύστημα ασφαλείας, οι ιστορικές αποφάσεις που λαμβάνουν η Ευρωπαϊκή Ενωση αλλά και αρκετά κράτη-μέλη της μεμονωμένα, οι ρωγμές στις παγιωμένες απόψεις που κυριαρχούσαν στην κοινή γνώμη για τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα, προμηνύουν μια πραγματικότητα που δεν θα μοιάζει σε πολλά μ’ εκείνη που η Δύση είχε συνηθίσει να ζει τις τελευταίες δεκαετίες. Εναν καινούργιο κόσμο ψήγματα του οποίου θα μπορούσε να βρει κανείς μέσα στις βεβαιότητες που καταρρίφθηκαν τις πρώτες μέρες των μαχών στα ουκρανικά εδάφη. Ποιες είναι, όμως, αυτές με μια γρήγορη ματιά;

Οι Ευρωπαίοι αργούν πάντα να απαντήσουν

Για όποιους παρακολουθούν στενά τις μεγάλες κρίσεις που χτύπησαν την Ευρώπη την τελευταία δεκαετία, ο κανόνας ήταν σχεδόν αυταπόδεικτος: οι ευρωπαίοι ηγέτες περνούν πολλές λευκές νύχτες στις Βρυξέλλες έως ότου καταλήξουν να βγάλουν το μπαζούκας που θα σώσει τη Γηραιά Ηπειρο. Το συγκεκριμένο συμπεριφορικό μοτίβο φάνηκε να επαναλαμβάνεται τις πρώτες ώρες της εισβολής. Ωστόσο, μέσα στα πρώτα εικοσιτετράωρα είχε γκρεμιστεί. Η ΕΕ συμφώνησε στον αποκλεισμό ρωσικών τραπεζών από το SWIFT, και για πρώτη φορά στην ιστορία της θα χρηματοδοτήσει την αγορά και παράδοση όπλων σε μια χώρα που δέχεται επίθεση – με 450 δισ. ευρώ. Ο ιός του πουτινικού αυταρχισμού ήρθε να ολοκληρώσει τις μεταβολές που είχε προκαλέσει η πανδημία στα ευρωπαϊκά κύτταρα.

Οι Γερμανοί  δεν εξοπλίζονται

Η είδηση σχολιάστηκε στα ευρωπαϊκά μίντια ως μια ριζική ανατροπή στις γερμανικές θέσεις για τις αμυντικές δαπάνες. Ο Ολαφ Σολτς ανακοίνωσε από το βήμα της Μπούντεσταγκ ένα ταμείο ύψους 100 δισ. ευρώ προορισμένο για επενδύσεις στην Μπούντεσβερ, τον ομοσπονδιακό στρατό δηλαδή. Και είχε γι’ αυτό τη στήριξη όλων των πολιτικών δυνάμεων εκτός της Ακροδεξιάς. «Το “δόγμα” ότι η γερμανική εξωτερική πολιτική εστιάζει αποκλειστικά στη διπλωματία και αφήνει τη στρατιωτική δράση σε χώρες με λιγότερο βεβαρημένο ιστορικό παρελθόν, δεν ισχύει πλέον», έγραφε η «Deutsche Welle».

…και λαμβάνουν αποφάσεις με γνώμονα πάντα το οικονομικό τους συμφέρον

Πολλοί στην ΕΕ κατηγορούσαν, ανοιχτά ή οφ δε ρέκορντ, τη Γερμανία πως δείχνει μεγάλη ανοχή στην προκλητική ρητορική και συμπεριφορά του ισχυρού άνδρα του Κρεμλίνου προκειμένου να μη διαταραχθεί η ομαλή μεταφορά του ρωσικού αερίου προς τις γερμανικές επιχειρήσεις, και πληγεί έτσι η ισχυρότερη οικονομία της Ενωσης. Κι όμως, το Βερολίνο παραμέρισε όλες του τις επιφυλάξεις. Πάγωσε τον Nord Stream 2, συμφώνησε σε σκληρές οικονομικές κυρώσεις στη Μόσχα, κι έστειλε όπλα στους Ουκρανούς – παρότι για μήνες η κυβέρνηση αγνοούσε τις σχετικές οχλήσεις του πρεσβευτή τους επικαλούμενη τις περιοριστικές διατάξεις της γερμανικής νομοθεσίας σχετικά με τις εξαγωγές πολεμικού υλικού.

Οι ουδέτεροι δεν διαλέγουν πλευρά

«Η Σουηδία πρέπει να έχει ισχυρή άμυνα». Ετσι αιτιολόγησε η πρωθυπουργός Μαγκνταλένα Αντερσον την κυβερνητική απόφαση να αυξηθούν κι άλλο οι στρατιωτικές της δαπάνες. Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου μέχρι και την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 η χώρα μείωνε σταθερά τα ποσά που ο προϋπολογισμός της προέβλεπε για στρατιωτικούς εξοπλισμούς. Η δε συζήτηση για ένταξη στο ΝΑΤΟ, που είχε αρχίσει δειλά από το 2018, σήμερα γίνεται επί άλλης βάσης. Παράλληλα, για πρώτη φορά από το 1939 – όταν είχε στηρίξει έμπρακτα τη Φινλανδία που δεχόταν επίθεση από την ΕΣΣΔ – η Στοκχόλμη ανακοίνωσε πως θα στείλει όπλα στο Κίεβο. Το ίδιο κι η Νορβηγία, αφήνοντας στην άκρη την καθιερωμένη από τη δεκαετία του 1950 πολιτική της να μην παρέχει στρατιωτικό υλικό σε άλλες χώρες πλην εκείνων του ΝΑΤΟ που βρίσκονται σε πόλεμο ή κινδυνεύουν να εμπλακούν σε ένοπλη σύγκρουση. Πυρομαχικά και όπλα προσφέρει και η Φινλανδία, η οποία από την Τρίτη συζητά στο κοινοβούλιό της την προοπτική να προσχωρήσει στη Βορειοατλαντική Συμμαχία – μια κι η πλειοψηφία της κοινής γνώμης στηρίζει πλέον μια τέτοια εξέλιξη χάρη στις απειλές της Μαρίας Ζαχάροβα. Μέχρι και η χώρα-συνώνυμο της ουδετερότητας, η Ελβετία, ακολούθησε την ευρωπαϊκή γραμμή και επέβαλε κυρώσεις στη Ρωσία. Οπως και η «παιδική χαρά των ολιγαρχών», το Μονακό, δεσμεύει περιουσιακά στοιχεία Ρώσων και επιβάλλει κυρώσεις. Τελικά, μόνο η Τουρκία παρέμεινε επιτήδεια ουδέτερη.

Οι Ελληνες τάσσονται
πάντα με τη Ρωσία

Εντός ελληνικών συνόρων, προτού οι ρωσικοί πύραυλοι αρχίσουν να σκοτώνουν αμάχους, επικρατούσαν σχεδόν ακλόνητα φιλορωσικά αισθήματα. Αυτά ήταν μάλιστα τόσο έντονα, ώστε η πλειονότητα της ελληνικής κοινής γνώμης να βλέπει με θετικό μάτι ακόμη και τον επικεφαλής ενός καθεστώτος που απέχει πολύ από τις σύγχρονες δημοκρατίες. Από τις 24 Φεβρουαρίου, όμως, η δημοτικότητα του Βλαντίμιρ Πούτιν, η οποία το μακρινό 2016 είχε αγγίξει το 74% σε μέτρηση της Public Issue – ενώ έκτοτε σπάνια έπεσε κάτω από 50% -, κατρακυλά. Σε δημοσκόπηση της Κάπα Research στις αρχές της εβδομάδας το 75% των Ελλήνων εξέφρασε αρνητική και μάλλον αρνητική γνώμη για τον ρώσο πρόεδρο, μόλις το 22% δήλωσε πως νιώθει «πιο κοντά» με τη Ρωσία και το 48% απάντησε ότι βρίσκεται εγγύτερα στη Δύση.