Από το Μόναχο στη Μόσχα

Η αιτιολογία του Βλαντίμιρ Πούτιν για την εισβολή στην Ουκρανία δεν ήταν πολύ πραγματική. Οπως έχουν σημειώσει και άλλοι, ο ισχυρισμός του ότι ήταν επιβεβλημένη εξαιτίας της «γενοκτονίας» εις βάρος πολιτών ρωσικής εθνικότητας στην περιοχή του Ντονμπάς φέρνει στη μνήμη τη στρατηγική του Χίτλερ για να καταστρέψει την Τσεχοσλοβακία στην πορεία προς τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Χίτλερ δεν είχε λόγο να εισβάλει για να προσαρτήσει στο Ράιχ περιοχές στις οποίες ζούσε γερμανόφωνος πληθυσμός. Κι αυτό επειδή οι ηγέτες του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Ιταλίας έχοντας κατά νου την τραγωδία του προηγούμενου Μεγάλου Πολέμου, υπέκυψαν στις απαιτήσεις του στη Διάσκεψη του Μονάχου, το 1938. Μέσα σε έξι μήνες, ωστόσο, οι ναζί παραβίασαν τη συγκεκριμένη συμφωνία και ίδρυσαν το Προτεκτοράτο της Βοημίας και της Μοραβίας, δημιουργώντας ένα ανεξάρτητο κράτος-μαριονέτα της Σλοβακίας. Τότε, ο Χίτλερ άρχισε να εγείρει απαιτήσεις για ένα τμήμα της Πολωνίας.

Η επίθεση του Πούτιν στην Ουκρανία ξεκίνησε με έναν ανάλογο τρόπο, με την κατάληψη της Κριμαίας και την ίδρυση δύο κρατιδίων, με τη στήριξη του Κρεμλίνου, στη ρωσόφωνη περιοχή του Ντονμπάς, το 2014. Επρόκειτο για μια κατάφωρη παραβίαση του Μνημονίου της Βουδαπέστης για τις Εγγυήσεις Ασφαλείας, σύμφωνα με το οποίο η Ουκρανία, μαζί με τη Λευκορωσία και το Καζακστάν, θα παρέδιδαν το πυρηνικό οπλοστάσιο το οποίο είχαν κληρονομήσει από την ΕΣΣΔ. Σε αντάλλαγμα, Ρωσία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ τους έδωσαν εγγυήσεις ότι θα σέβονταν την κυριαρχία και την ανεξαρτησία και των τριών, εντός των υφιστάμενων συνόρων τους.

Ο Χίτλερ είχε πει τότε για τη Σουδητία ότι «είναι η τελευταία μου εδαφική διεκδίκηση στην Ευρώπη». Ομως, όποιος είχε διαβάσει το «Ο Αγών Μου» θα έπρεπε να γνωρίζει τις φιλοδοξίες του να δημιουργήσει έναν ζωτικό χώρο για τους Γερμανούς στην Ανατολική Ευρώπη. Κατ’ αναλογία, μπορούμε ευλόγως να υποθέσουμε ότι ο Πούτιν, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει ως καταστροφή τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, επιδιώκει να αναστήσει τη ρωσική κυριαρχία σε όλη τη σοβιετική επικράτεια. Εάν καταφέρει, λοιπόν, να κατακτήσει την Ουκρανία και να εγκαταστήσει εκεί ένα καθεστώς-μαριονέτα, μήπως οι επόμενες θα είναι οι πρώην σοβιετικές Βαλτικές Δημοκρατίες, κυρίως η Εσθονία και η Λετονία, με τις πολυπληθείς ρωσόφωνες μειονότητές τους;

Ο Πούτιν διαθέτει δε ένα πλεονέκτημα σε σύγκριση με τον Χίτλερ: τα πυρηνικά όπλα. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε κανείς να τον σταματήσει;

Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, πάνω από ένα εκατομμύριο γενναίοι Ρώσοι είχαν υπογράψει το ψήφισμα «Σταματήστε τον Πόλεμο». Μεγάλος αριθμός δημοτικών συμβούλων από πολλές πόλεις είχε υπογράψει μια επιστολή καταδικάζοντας την επίθεση ως «βιαιότητα άνευ προηγουμένου», προσθέτοντας ότι «οι ελπίδες για μια καλή ζωή στη Ρωσία καταρρέουν μπροστά στα μάτια μας».

Αυτό που απαιτείται άμεσα είναι οι ρώσοι στρατιώτες στην Ουκρανία να σταματήσουν να πολεμούν σε έναν άδικο πόλεμο. Η υπακοή στις εντολές δεν αποτελεί δικαιολογία, όπως δεν αποτελούσε δικαιολογία ούτε για εκείνους που ήταν στις διαταγές του Χίτλερ.

Από εδώ και στο εξής, όσο ο Πούτιν παραμένει ηγέτης της Ρωσίας, η χώρα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως διεθνής παρίας. Οι κυρώσεις πρέπει να είναι τόσο ισχυρές ώστε να διασφαλίζουν ότι οι Ρώσοι θα δουν τις ελπίδες τους για μια καλή ζωή να συντρίβονται.

Αυτό είναι εξαιρετικά άδικο για όσους έχουν δημοσίως αντιταχθεί στον πόλεμο. Ομως, πώς αλλιώς μπορούν να ελπίζουν ότι θα αντικαταστήσουν τον Πούτιν με κάποιον ο οποίος θα είναι έτοιμος να δεσμευτεί στις ηθικές αρχές και το διεθνές δίκαιο; Ορισμένες φορές, οι ηττημένοι καταλήγουν να αντιμετωπίζουν τον πόνο τους ως απελευθέρωση. Απλώς ρωτήστε τους Γερμανούς του σήμερα.

Ο Πίτερ Σίνγκερ είναι καθηγητής Βιοηθικής στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον, ιδρυτής της ΜΚΟ The Life You Can Save