Λογοκρίθηκε ο Τσαϊκόφσκι;

Οταν τα στρατεύματα του Πούτιν εισέβαλαν στην Ουκρανία, μερικές χιλιάδες ρώσοι πολίτες αντέδρασαν. Κατέβηκαν στη διαδήλωση ενώ γνώριζαν ότι θα συλληφθούν – οι περισσότεροι, χιλιάδες, κρατούνται επειδή εξέφρασαν την αντίρρησή τους στην ισχύ του αυταρχικού αρχηγού! Κάποιοι καλλιτέχνες (ο Μίνταουγκας Καρμπάουσκις, καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου Βλαδίμηρος Μαγιακόφσκι, η Ελενα Κοβάλσκαγια, διευθύντρια του Κρατικού Θεάτρου Βσέβολοντ Μέγερχολντ της Μόσχας κ.ά.) παραιτήθηκαν από τις θέσεις τους, κάνοντας ταυτόχρονα καταδικαστικές δηλώσεις για τον πόλεμο – με κόστος όχι μόνο επαγγελματικό. Ο Κιρίλ Σαβτσένκοφ και η Αλεξάνδρα Σουκάρεβα, οι εικαστικοί που επρόκειτο να εκπροσωπήσουν τη Ρωσία τον Απρίλιο στην Μπιενάλε της Βενετίας, απέσυραν την υποψηφιότητά τους (πριν ανακοινωθούν τα ευρωπαϊκά μέτρα) από τον αξιοζήλευτο για κάθε καριέρα θεσμό.

Το PEN CLUB της Ρωσίας, η ανεξάρτητη ένωση συγγραφέων, λέει στην ανακοίνωσή της: «Την αυγή της 24ης Φεβρουαρίου τα ρωσικά στρατεύματα άρχισαν να βομβαρδίζουν ουκρανικές πόλεις. Πρόκειται για έγκλημα κατά της ανθρωπότητας […]. Είναι ένα έγκλημα κατά του ουκρανικού και ρωσικού λαού! […]». Τα ίδια λένε με ανακοινώσεις τους διάφορες ενώσεις καλλιτεχνών.

Σπουδαίες προσωπικότητες του καλλιτεχνικού χώρου έχουν αναγκαστεί να βγουν εκτός της χώρας. Ο σκηνοθέτης Σοκούροφ κινδύνεψε από τους Τσετσένους, ο συνάδελφός του Ζβιάγκνιτσεφ προπηλακίστηκε για τα θέματά του και την αισθητική του. Ο επιμελητής τέχνης Μαράτ Γκέλμαν αναγκάστηκε σε παραίτηση και σήμερα ζει στο Μαυροβούνιο – πολλοί σαν κι αυτόν δεν έχουν θέση στη Ρωσία.

Οι άνθρωποι αυτοί αγωνίζονται για την ελευθερία τους και την καλλιτεχνική τους αλήθεια, μόνοι τους. Την τύχη τους τη μάθαμε από τον ξένο Τύπο ή από μεμονωμένα ελληνικά δημοσιεύματα. Οι ευαίσθητοι καλλιτέχνες του κινήματος «support art workers», που διεκδικούν κρατικά επιδόματα και παρεμβαίνουν συχνά για διάφορα θέματα έκφρασης, ουδέποτε τοποθετήθηκαν για τα ζητήματα ελευθερίας της έκφρασης καλλιτεχνών όπως οι παραπάνω. Η ελευθερία που προπαγανδίζουν είναι «η συνδικαλιστική εκδοχή της ελευθερίας» (όπως την έλεγε ο μακαρίτης Γιώργος Μπράμος). Ελάχιστες είναι οι φωνές σε αυτό τον χώρο που διεκδίκησαν τον πλουραλισμό, ή συγκεκριμένες φωνές, ή συγκεκριμένες αισθητικές. Το μόνο που διεκδικούσαν ήταν τα συμφέροντά τους ή η ιδεολογία τους – διεκδικήσεις κλειστών οριζόντων.

Οι άνθρωποι αυτοί, λοιπόν, την ώρα που οι γενναίοι καλλιτέχνες οι οποίοι αρνήθηκαν να συναινέσουν στα εγκλήματα πολέμου του Πούτιν θεωρώντας ότι οι πολεμικές πρακτικές του τους ντροπιάζουν, βγήκαν επιθετικά στο Διαδίκτυο να επικρίνουν την υπουργό Πολιτισμού και τη Δύση επειδή υλοποιεί ευρωπαϊκή πολιτική αποκλεισμού της ρωσικής παρουσίας στην Ευρώπη. Δήθεν ενοχλούνται διότι δήθεν λογοκρίνεται ο Τσαϊκόφσκι – και ανησυχούν και τον Αλέξη Τσίπρα με αποτέλεσμα να έρχεται τσαντισμένος στη Βουλή.

Οι άνθρωποι αυτοί ας καταλάβουν ότι ουδείς λογόκρινε κανέναν. Αλλ’ οι ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται σε αντιπαράθεση με έναν τύραννο που κάνει πόλεμο κατά ανεξάρτητης χώρας και, εμμέσως, με όλη την Ευρώπη – για την ώρα ο πόλεμος είναι οικονομικός, ευχόμαστε να τελειώσει εκεί. Αλλά κάθε πόλεμος έχει συνέπειες. Μία απ’ αυτές είναι η αποκοπή της Ρωσίας του Πούτιν από τα διεθνή δρώμενα – οικονομικά, πολιτιστικά, αθλητικά. Ο Πούτιν αποφάσισε ότι υπάρχουν σύνορα. Και είμαστε υποχρεωμένοι να τα φυλάξουμε. Ανάλογη αποκοπή της χώρας από την Ευρώπη ζητούσαν, και πέτυχαν, οι έλληνες καλλιτέχνες τα χρόνια της χούντας.

Θα χαιρόμουν αν όσοι φοβούνται μη λογοκριθεί ο Τσαϊκόφσκι υποστήριζαν τις αδύναμες φωνές του Καρμπάουσκις, της Κοβάλσκαγια, του Σαβτσένκοφ, της Σουκάρεβα, του Σοκούροφ, του Ζβιάγκνιτσεφ, του Γκέλμαν. Των χιλιάδων που, στη σημερινή Ρωσία, δεν μπορούν να μιλήσουν.