Κυκλικοί κόμβοι: φιλικοί και ασφαλείς

Οι διασταυρώσεις είναι το κεντρικό νευρικό σύστημα του οδικού δικτύου και της κυκλοφορίας. Στις διασταυρώσεις διαδραματίζονται τα σημαντικά γεγονότα του οδικού περιβάλλοντος. Εκεί συμβαίνουν οι καθυστερήσεις, μαζεύονται οι πεζοί, δημιουργούνται οι συμφορήσεις, προκαλούνται τα περισσότερα τροχαία ατυχήματα. Επομένως εκεί πρέπει να στραφεί όλο το ενδιαφέρον και η έμφαση του σχεδιασμού. Στόχος είναι η φιλικότητα, η υψηλή ασφάλεια, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, η αισθητική.

Το κυκλοφοριακό πρόβλημα εμφανίζεται με πολλές μορφές στις αστικές περιοχές. Ως πρόβλημα ομαλής ροής ή συμφόρησης, στάθμευσης, κινδύνου για τους πεζούς, οδικής ασφάλειας και γενικά περιβαλλοντικής και αισθητικής υποβάθμισης. Σε καθένα από αυτά οι σύγχρονες μέθοδοι της επιστήμης παρουσιάζουν πρόσφορες λύσεις. Πάνω στο σώμα του οδικού δικτύου, με τις χιλιάδες διασταυρώσεις, είναι σαφές πως το σύνολο των παραπάνω προβλημάτων συναντώνται συσσωρευμένα ακριβώς σε αυτές τις τομές των δρόμων, δηλαδή στις μικρές ή μεγάλες διασταυρώσεις.

Βελτίωση. Εκτός από τις νέες εθνικές οδούς, οι διασταυρώσεις σε όλη τη χώρα είτε είναι ακόμη ασχεδίαστες ή έχουν αναχρονιστική επίλυση ή ακόμη μπορούν να βελτιωθούν σε πολύ μεγάλο βαθμό. Ισχύει για όλες τις ελληνικές πόλεις, την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και, πολύ περισσότερο, το επαρχιακό δίκτυο. Η μέχρι σήμερα διαχείριση εξαντλείται στην τοποθέτηση σηματοδότησης, είτε στην αδύναμη τοποθέτηση ρυθμιστικής σήμανσης προτεραιότητας με το δημοφιλές αλλά ατελές σήμα του STOP.

Θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπ’ όψιν ότι ένας μεγάλος αριθμός τροχαίων ατυχημάτων συμβαίνει στις διασταυρώσεις των αστικών περιοχών. Αν επομένως μπορούσαμε να παρέμβουμε με έναν αποτελεσματικό τρόπο ακριβώς στα σημεία αυτά, θα ήταν δυνατή η ριζική μείωση χιλιάδων τροχαίων ατυχημάτων. Το επιστημονικό εργαλείο που μας προσφέρεται είναι οι κυκλικοί κόμβοι, είτε σε μεγάλους κόμβους είτε σε διασταυρώσεις γειτονιάς, υποκαθιστώντας είτε σηματοδοτούμενους κόμβους είτε εντελώς αδιαμόρφωτους. Ειδικά οι κόμβοι γειτονιάς κερδίζουν μεγάλο έδαφος σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια. Λέγονται mini roundabout, εφαρμόζονται σε τοπικούς δρόμους και τα οφέλη τους είναι πολλαπλά σε περιβαλλοντικό, κυκλοφοριακό και αισθητικό επίπεδο.

Οφέλη. Με ένα πρόγραμμα σχεδιασμού κυκλικών κόμβων σε προβληματικές διασταυρώσεις μιας αστικής περιοχής, μπορεί να προσφερθούν τα παρακάτω σημαντικά οφέλη:

• Μπορεί στο 50% των περιπτώσεων να υποκαταστήσουν κόμβους που λειτουργούν σήμερα με σηματοδότηση. Καταργείται έτσι η σηματοδότηση, κερδίζεται χρόνος, δημιουργείται χώρος πρασίνου, εξοικονομείται ενέργεια, αναβαθμίζεται η αισθητική της περιοχής.
• Μπορεί να εφαρμοστούν στο 60% προβληματικών σήμερα διασταυρώσεων που προκαλούν μεγάλο αριθμό τροχαίων ατυχημάτων. Τέτοιες διασταυρώσεις υπάρχουν εκατοντάδες σε όλες τις πόλεις, στο επαρχιακό δίκτυο, στα νησιά.

Αστική κινητικότητα. Μια μαζική και συντεταγμένη τέτοια παρέμβαση, που εναρμονίζεται πλήρως με τους στόχους της βιώσιμης αστικής κινητικότητας, θα μπορούσε να μεταστρέψει ριζικά την περιβαλλοντική ποιότητα του οδικού δικτύου. Θα μείωνε πάνω από 50% τα τροχαία ατυχήματα, θα δημιουργούσε υποδομές διαβάσεων πεζών σε όλες τις διασταυρώσεις, θα μείωνε την ταχύτητα, θα λειτουργούσε ως επιταχυντής αισθητικής αναβάθμισης, θα πρόσφερε εκατοντάδες νέες νησίδες πρασίνου.

Οι κυκλικοί κόμβοι είναι η φιλικότερη στο περιβάλλον παρέμβαση για την κυκλοφορία στις διασταυρώσεις, έχουν εγγυημένα αποτελέσματα από την ευρωπαϊκή εμπειρία, και θα ήταν μια αξιοσημείωτη πρωτοβουλία της κεντρικής κυβέρνησης για όλους τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τους δήμους και τις Περιφέρειες.

Ο Σταύρος Κωνσταντινίδης είναι πολιτικός μηχανικός – συγκοινωνιολόγος και συγγραφέας