Ολες οι επιλογές στο τραπέζι

Η αναγνώριση από τον Βλαντίμιρ Πούτιν ως ανεξάρτητων των δύο υποστηριζόμενων από τη Ρωσία αυτονομιστικών περιοχών στην Ανατολική Ουκρανία, μαζί με την επακόλουθη ανάπτυξη στρατευμάτων και τανκς στις περιοχές, έχει φέρει την Ευρώπη πιο κοντά στο χείλος του πολέμου.

Παρά τις πολλές διαφορές, υπάρχουν απόηχοι του 1938 στις τρέχουσες εξελίξεις. Ο Πούτιν μπορεί να μην είναι ο Χίτλερ. Η Ουκρανία το 2022 δεν είναι η Τσεχοσλοβακία του 1938. Και ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς και οι δυτικοί συνάδελφοί τους δεν είναι, συλλογικά, κάποιου είδους Τσάμπερλεν. Ομως το 1938 φέρει σημαντικά διδάγματα: το πιο σημαντικό είναι ότι η αποτροπή μπορεί να φαίνεται πιο ακριβή και επικίνδυνη από τη διευκόλυνση σήμερα, αλλά είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια της Ευρώπης.

Αυτό που έχει κοινό ο Πούτιν με τον Χίτλερ, ωστόσο, είναι μια μυστικιστική πίστη σε ένα έθνος που εκτείνεται πέρα ​​από τα σημερινά σύνορα της χώρας του. Ο Πούτιν βλέπει την Ουκρανία ως το κλειδί αυτού του «ρωσικού κόσμου». Στην ομιλία του τη Δευτέρα, ανακοινώνοντας την αναγνώριση των «λαϊκών δημοκρατιών του Ντoνέτσκ και του Λουγκάνσκ», μίλησε για την Ουκρανία ως «αναπόσπαστο μέρος της δικής μας ιστορίας, πολιτισμού και πνευματικού χώρου». Πέρυσι έγραψε ότι δεν υπήρχε ιστορική βάση για έναν ουκρανικό λαό ξεχωριστό από τους Ρώσους.

Η Ουκρανία το 2022 είναι πιο σημαντική στρατηγικά και οικονομικά από ό,τι η Τσεχοσλοβακία το 1938. Είναι η μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης μετά τη Ρωσία. Πολλοί από τον πληθυσμό της, των 44 εκατομμυρίων, θα γίνονταν πρόσφυγες αν ξεσπούσε πόλεμος. Σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι σημαντικός εξαγωγέας αραβοσίτου και σιταριού και βασικός προμηθευτής γεωργικών προϊόντων στην ΕΕ. Οι παγκόσμιες τιμές των τροφίμων θα εκτοξεύονταν αν τα χωράφια της Ουκρανίας ήταν γεμάτα τανκς και όχι τρακτέρ. Η Ουκρανία είναι και μια σημαντική οδός διέλευσης για την ενέργεια της Ευρώπης.

Οι δυτικοί ηγέτες που τώρα παλεύουν με την κλιμακούμενη επιθετικότητα της Ρωσίας έχουν ένα πλεονέκτημα έναντι του Νέβιλ Τσάμπερλεν το 1938: γνωρίζουν ότι ο κατευνασμός μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες. Μπορούν επίσης να δουν, χάρη στις προτάσεις του Δεκεμβρίου της Ρωσίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ότι οι φιλοδοξίες του Πούτιν δεν περιορίζονται στον έλεγχο της Ουκρανίας: θέλει να αντιστρέψει τις αλλαγές στις μεταψυχροπολεμικές ρυθμίσεις ασφαλείας της Ευρώπης. Αν θέλουν να αποτρέψουν έναν φρικτό πόλεμο – σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα από τους βαλκανικούς πολέμους της δεκαετίας του 1990 – πρέπει να επικεντρωθούν στην αποτροπή του Πούτιν και όχι στην αποδοχή του.

Η δυτική επιθυμία να μην κλιμακωθεί η κατάσταση είναι κατανοητή. Ο Πούτιν κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για να δείξει ότι η Ουκρανία έχει αρκετή σημασία για αυτόν ώστε να χυθεί αίμα πάνω της, και έχει παρελθόν: στον πόλεμο που εξαπέλυσε στην Τσετσενία σκοτώθηκαν χιλιάδες ρώσοι στρατιώτες, σύμφωνα με ρωσικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αλλά αν ο Πούτιν συνεχίσει να επιτίθεται στην υπόλοιπη Ουκρανία, όπως υποδηλώνει η στάση του, το κόστος του πολέμου που θα προκύψει για τη Δύση θα είναι πολύ υψηλότερο από αυτό των εκτεταμένων κυρώσεων ή της παροχής στρατιωτικής υποστήριξης στην Ουκρανία. Η Ευρώπη θα αποσταθεροποιηθεί για δεκαετίες. Στις 21 Φεβρουαρίου ο Πούτιν προχώρησε, αλλά όχι πολύ. Εάν πρόκειται να αποτραπεί από το να πάει πιο μακριά, ακόμη και σε αυτό το τελευταίο στάδιο, η Δύση πρέπει να τον κάνει να μην είναι βέβαιος ότι το κέρδος θα αξίζει τον πόνο. Ολα πρέπει να είναι στο τραπέζι.

Ο Ιαν Μποντ είναι διευθυντής εξωτερικής πολιτικής στο ανεξάρτητο think tank Centre for European Reform (Κέντρο για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση) και πρώην βρετανός διπλωμάτης.