Ανατροπές στο θαλάσσιο εμπόριο από το Ουκρανικό

Ανατροπές στις υφιστάμενες ισορροπίες στο θαλάσσιο εμπόριο θα επιφέρει η περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης στην Ουκρανία και η επιβολή κυρώσεων από την πλευρά της Δύσης στη Ρωσία. Η διεθνής ναυτιλία καταστρώνει τα σχέδια έκτακτης ανάγκης για να προσαρμοσθεί στα νέα δεδομένα, καθώς αλλάζουν όλα στα δρομολόγια και τη ζήτηση πλοίων σε όλους σχεδόν τους ναυτιλιακούς κλάδους. Το «πολεμικό κλίμα» δημιουργεί αβεβαιότητα η οποία θα επηρεάσει τις ναυτιλιακές αγορές καθώς οι ροές αργού πετρελαίου, φυσικού αερίου/LNG, άνθρακα και σιτηρών θα διαταραχθούν.

Οι πλοιοκτήτες μελετούν συνεχώς τα στοιχεία που δείχνουν το ειδικό βάρος στις οικονομικές σχέσεις της Ευρώπης με τη Ρωσία αλλά και τον ρόλο της Ουκρανίας στο διεθνές εμπόριο. Τα στοιχεία της Eurostat εντυπωσιάζουν καθώς η Ρωσία κάλυψε το 46,8% των εισαγωγών φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά το πρώτο εξάμηνο του περασμένου έτους. Το μερίδιο της Ρωσίας στο «ευρωπαϊκό» πετρέλαιο ήταν 24,7%, πολύ υψηλότερο από το 9,1% της Νορβηγίας και το 8,9% του Καζακστάν. Η Ρωσία είναι επίσης ο κορυφαίος προμηθευτής άνθρακα της Γηραιάς Ηπείρου με ποσοστό 49% ενώ ακολουθούν οι ΗΠΑ με 15,2%.

Επίσης, οι εξαγωγές σιταριού Ρωσίας και Ουκρανίας συνολικά αντιστοιχούν στο ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου. Οποιαδήποτε αλλαγή των υφιστάμενων ισορροπιών στο θαλάσσιο εμπόριο, είτε ως αποτέλεσμα κυρώσεων είτε των πολεμικών αψιμαχιών, αναπόφευκτα θα υποχρεώσει την Ευρώπη να αναζητήσει αλλού προμηθευτές οι οποίοι όμως βρίσκονται πολύ πιο μακριά από τη Ρωσία. Ηδη στο φυσικό αέριο καλύπτει ένα μέρος της ζήτησης από εισαγωγές αμερικανικού LNG με αποτέλεσμα τον Δεκέμβριο οι ΗΠΑ να ξεπεράσουν σε εξαγωγές το Κατάρ, εικόνα που αναμένεται να παραμείνει η ίδια και το 2022.

Επιπλέον, στον άνθρακα η ΕΕ θα πρέπει να αυξήσει τις εισαγωγές από ΗΠΑ ή από άλλες προμηθεύτριες χώρες όπως η Νότια Αφρική, ο Καναδάς κ.λπ. Αυτό σημαίνει, όπως υπογραμμίζουν οι ναυλομεσιτικοί οίκοι, αύξηση των τονομιλίων μεταφερόμενου φορτίου, λόγω μεγαλύτερης απόστασης μεταξύ των προορισμών. Αυτό σημαίνει ότι θα χρειασθούν πολύ περισσότερα πλοία για να μεταφέρουν την ίδια ποσότητα φορτίων με συνέπεια την αύξηση της ζήτησης πλοίων, κάτι που λειτουργεί θετικά για τους ναύλους εφόσον δεν υπάρχουν διαθέσιμα πολλά πλοία.

Από την άλλη πλευρά υπάρχουν και λίγες κατηγορίες πλοίων που προσωρινά τουλάχιστον θα πληγούν. Για παράδειγμα, το 70% των δυτικών εξαγωγών αργού της Ρωσίας αποστέλλονται μέσω aframax, με αποτέλεσμα εάν επιβληθούν περιορισμοί στην εξαγωγή ρωσικού αργού πετρελαίου αυτό το τμήμα των δεξαμενοπλοίων θα πληγεί, επεσήμανε η BRS. Αλλοι παράγοντες της διεθνούς ναυτιλίας εκτιμούν ότι ο ναυτιλιακός κλάδος θα έρθει αντιμέτωπος λόγω της ρωσοουκρανικής κρίσης και με άλλες απειλές όπως είναι οι κυβερνοεπιθέσεις.

Ο Lars Jensen, διευθύνων σύμβουλος της Vespucci Maritime, μιλώντας σε διεθνές συνέδριο πριν από λίγες ημέρες ανέφερε ως πιθανό σενάριο σε περίπτωση στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας από τη μια πλευρά και Ουκρανίας μαζί με δυτικές δυνάμεις από την άλλη, τις κυβερνοεπιθέσεις. Εάν δούμε κυρώσεις κατά της Ρωσίας από τις χώρες του ΝΑΤΟ, η Ρωσία είναι πολύ πιθανό στη συνέχεια να απαντήσει με κυβερνοεπιθέσεις, είπε ο Jensen.

Πρόσθεσε ότι το σενάριο αυτό δεν είναι φανταστικό, καθώς τις τελευταίες δύο εβδομάδες υπήρξαν προειδοποιήσεις από τις υπηρεσίες πληροφοριών στον κυβερνοχώρο στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, τον Καναδά και τη Δανία και υπενθύμισε την επίθεση που είχαν δεχθεί τα συστήματα της Maersk το 2017. Το πολεμικό κλίμα προβληματίζει και τους ναυτασφαλιστικούς οργανισμούς οι οποίοι ανασύρουν ρήτρες ακύρωσης των ασφαλιστηρίων συμβολαίων που τίθενται σε εφαρμογή στην περίπτωση πολεμικών συγκρούσεων.

Οπως αναφέρει το Tradewinds μια βασική ρήτρα αποκλεισμού στα ασφαλιστήρια συμβόλαια θαλάσσιας ασφάλισης που αφορά τους κινδύνους πολέμου προβλέπει την απόσυρση της ασφαλιστικής κάλυψης εάν κάποια από τις κορυφαίες χώρες του κόσμου εισέλθει σε ένα είδος σύγκρουσης, η φύση της οποίας δεν είναι σαφώς καθορισμένη.

Μια διατύπωση της ρήτρας προβλέπει ότι σε περίπτωση πολέμου ή πολεμικών συνθηκών μεταξύ οποιουδήποτε από τα ακόλουθα κράτη, Ηνωμένο Βασίλειο, Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, Γαλλία, Ρωσική Ομοσπονδία, Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, η ασφάλιση κατά των πολεμικών κινδύνων θα τερματιστεί αυτόματα.