Η παγίδα της αυτοδυναμίας

Με τον πολιτικό χρόνο να τρέχει με τις ταχύτητες των πυκνών εξελίξεων που καταγράφονται σε όλα τα πεδία, τίποτα δεν είναι περισσότερο αναγκαίο για τα κόμματα από την προσαρμογή τους στα διαρκώς μεταβαλλόμενα δεδομένα της εποχής και την προετοιμασία τους για τη διαχείριση καταστάσεων που δεν είχαν παρουσιαστεί στο παρελθόν.

Μια τέτοια ενδέχεται να αποδειχθεί και η κατάσταση που θα προκύψει μετά τις επόμενες εκλογές.

Ακόμα και αν αυτές, όπως διαβεβαιώνει ο Πρωθυπουργός, δεν θα είναι τελικά πρόωρες, δύο τουλάχιστον πράγματα παραμένουν προβλέψιμα μέσα στην περιρρέουσα αβεβαιότητα.

Το πρώτο είναι ότι οι κάλπες δεν πρόκειται να στηθούν αργότερα από την προσεχή άνοιξη. Εκλογές ενόψει θερινής και μάλιστα αυξανόμενης τουριστικής κίνησης δεν γίνονται ούτε από πολιτική διαστροφή.

Το δεύτερο είναι ότι στο όποιο υπολειπόμενο χρονικό διάστημα μοιάζει μάλλον απίθανο να συντρέξουν οι απαιτούμενες για τον σχηματισμό βιώσιμης κυβέρνησης προϋποθέσεις. Ως γνωστόν, η αμέσως επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα κριθεί με το σύστημα της έστω ενισχυμένης απλής αναλογικής. Ως εκ τούτου θα χρειαστεί τουλάχιστον μια δεύτερη που να δίνει στο πρώτο κόμμα περισσότερες, ίσως αρκετές, για απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία έδρες.

Η ΝΔ αισιοδοξεί ότι θα την εξασφαλίσει. Εξού και η εμμονή της στην στρατηγική της αυτοδυναμίας. Ωστόσο οι υποθέσεις που κάνει πάσχουν σε πολλά σημεία.

Το πρώτο σημείο είναι καθαρά αριθμητικό. Είναι σχεδόν αδύνατο ο παλιός δικομματισμός της ώριμης μεταπολίτευσης να αναβιώσει σε βαθμό που να δίνει σε ένα από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα εξουσίας ποσοστά ικανά να του προσφέρουν τη δυνατότητα σχηματισμού μονοκομματικής κυβέρνησης.

Το δεύτερο σημείο είναι περισσότερο γεωμετρικό. Η δημιουργία ζωτικού χώρου, αρκετού για να αναπτυχθεί δυναμικά ανάμεσα στους δύο ένας τρίτος ανταγωνιστικός πόλος, αλλάζει ριζικά την αρχιτεκτονική του κομματικού συστήματος. Ακόμα και αν το σημερινό ΚΙΝΑΛ δεν καταφέρει στο τέλος να τον μονοπωλήσει, είναι απίθανο το ποτάμι να γυρίσει τόσο πίσω, ώστε οι ψηφοφόροι να μην έχουν άλλη επιλογή από την προσχώρηση σε ένα από τα δύο ισχυρότερα ιδεολογικοπολιτικά μπλοκ.

Το τρίτο είναι στρατηγικής σημασίας και κατά πολύ κρισιμότερο. Μπορεί το κυβερνών κόμμα να προσδοκά ότι η βελτίωση της ελληνικής οικονομίας και η ώθηση που αναμένεται ότι θα της προσδώσει η φετινή αύξηση των τουριστικών εσόδων θα δημιουργήσει συνθήκες αρκετές και ικανές για να διατηρήσει άφθαρτες τις εκλογικές δεξαμενές του.

Μπορεί ακόμα να ευελπιστεί ότι με την πόλωση, που για την αξιωματική αντιπολίτευση είναι μάλλον μονόδρομος, θα αντλήσει από αυτές τις δεξαμενές τις δυνάμεις που θα στέρξουν στην ενίσχυση των ποσοστών του.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, ενδέχεται να αποδειχτεί αρκετά διαφορετική. Οχι μόνον στην περίπτωση που ο πληθωρισμός παρατεινόμενος, το κόστος ζωής αυξανόμενο, οι εισοδηματικές απώλειες μη υπερκαλυπτόμενες επιταχύνουν την ήδη προϊούσα κυβερνητική φθορά. Αλλά και σε περίπτωση που είτε οι διεθνείς οικονομικές εξελίξεις είτε οι ελληνοτουρκικές σχέσεις επιδεινωθούν εξαντλώντας τα περιθώρια που η κυβέρνηση θεωρεί ότι διαθέτει σήμερα για να διεκδικήσει με αξιώσεις την αυτοδυναμία, αγνοώντας μάλιστα τις πιέσεις που θα ασκηθούν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Ανάμεσά τους αυτές που θα προέλθουν από το ίδιο το εκλογικό σώμα δεν θα είναι οι πιο αμελητέες.

Η κατάκτηση αυτοδυναμίας υπό συνθήκες ανισοκατανομής του εθνικού προϊόντος, συνεχιζόμενου κατακερματισμού των κοινωνικών ομάδων και σύγκρουσης συμφερόντων ακόμα και εντός της μεσαίας τάξης είναι ούτως ή άλλως εξόχως προβληματική υπόθεση. Πολύ δε περισσότερο που ανεβαίνουν πλέον τα ποσοστά των πολιτών που δεν συνδέουν την πολιτική σταθερότητα με τη μονοκομματική διακυβέρνηση μεταστρεφόμενοι προς κυβερνήσεις συνεργασίας.
Εξού και τα κόμματα που αντιτίθενται στις τελευταίες κινδυνεύουν να χάσουν χρόνο, να αυτοπαγιδευτούν και να απομονωθούν παράγοντας τα αντίθετα των επιδιωκόμενων αποτελέσματα.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι επικοινωνιολόγος, πολιτικός αναλυτής