Γυναικείες ιστορίες

Η πρώτη δεν είναι ακριβώς ιστορία. Πρόκειται για μια τηλεοπτική εικόνα με την οποία είμαστε τόσο πολύ εξοικειωμένοι ώστε πρέπει να είμαστε αφηρημένοι για να την προσέξουμε. Η τηλεπαρουσιάστρια δημοφιλής, ευπαρουσίαστη, σε άλλους περισσότερο, σε άλλους λιγότερο συμπαθής (έτσι πάνε αυτά) και, οπωσδήποτε, όχι αυτό που λέμε «γλάστρα». Ηλικίας άνω των 55, η ίδια άλλωστε ποτέ δεν το έκρυψε. Συζητάει με την καλεσμένη της αλλά ο τηλεοπτικός φακός είναι ανελέητος και, κατά κανόνα, αποκαλύπτει πανηγυρικά όσα κάποιος προσπαθεί να κρύψει. Η παρουσιάστρια κάθεται στην πολυθρόνα σε μια στάση εντελώς αφύσικη για το ανθρώπινο σώμα. Στην πραγματικότητα ποζάρει ενώ συγχρόνως παρακολουθεί τη συνομιλήτριά της. Ρουφάει μάγουλα (για να αναδείξει τα «μήλα» του προσώπου), σουφρώνει τα χείλη, ρίχνει έμπειρες κλεφτές ματιές στο μόνιτορ. Κακό; Οχι βεβαίως. Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο – όχι εγώ, ο Ντοστογιέφσκι το λέει – και η οιαδήποτε και ο οιοσδήποτε δικαιούνται να διεκδικήσουν μερίδιο στη σωτηρία όπως αυτή ή αυτός φαντάζεται.

Ιστορία δεύτερη με πρωταγωνίστρια τη, συνομήλικη της παρουσιάστριας, Λίντα Εβαντζελίστα. Από τα κορυφαία τοπ μόντελ της δεκαετίας του 1990 (της εποχής δηλαδή που τα προβαλλόμενα πρότυπα ομορφιάς έμοιαζαν ότι είχαν ξεφύγει από τα ανθρώπινα μέτρα), αυτή που είχε δηλώσει ότι δεν σηκώνεται από το κρεβάτι της για λιγότερα από 10.000 δολάρια την ημέρα. Το 2015, σε ηλικία πενήντα ετών – μια γυναίκα, δηλαδή, πάνω στην ακμή της σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα – αποφάσισε να κάνει κρυολιπόλυση σε πρόσωπο και σώμα. Τώρα πόσο περιττό λίπος είχε σε αυτήν την ηλικία μία γυναίκα σαν τη Λίντα Εβαντζελίστα που η ομορφιά της ήταν «πέραν του κόσμου τούτου» και κατά πόσον αυτό το «περιττό λίπος» απειλούσε την εμφάνισή της είναι άλλη ιστορία αλλά αφού η ίδια ήθελε να προχωρήσει σε αυτήν την επέμβαση, με γεια της και χαρά της.

Μόνο που το αποτέλεσμα δεν ήταν ούτε για την υγεία ούτε για τη χαρά της. Μια σπάνια επιπλοκή είχε ως αποτέλεσμα να συγκεντρωθεί ακόμη περισσότερο λίπος σε εκείνες ακριβώς τις περιοχές από τις οποίες ήθελε να το αφαιρέσει. Επεσε σε κατάθλιψη, απομονώθηκε για χρόνια και πριν από λίγο καιρό αποφάσισε να καταγγείλει τους γιατρούς της, να μοιραστεί στο Instagram την τραυματική εμπειρία της και να δημοσιοποιήσει την παραμόρφωσή της. Εντάξει, και στις «μετά την επέμβαση» φωτογραφίες την εκπάγλου καλλονής Λίντα εξακολουθούσα να βλέπω, με κάμποσα κιλά παραπάνω.

Σώματα γυναικών, βλέμματα ανδρών

Κι ύστερα ήρθε η Εμα Τόμσον. Στη φετινή Berlinale, στη συνέντευξη Τύπου για την ταινία «Good luck to you, Leo Grande» όπου πρωταγωνιστεί. Εκεί, με λόγο άμεσο, μίλησε για τις «απαιτήσεις» που έχουν όλοι από τα γυναικεία σώματα. Και που κάνει τις γυναίκες, όταν βρίσκονται απέναντι από έναν καθρέφτη να ποζάρουν. Ασυνείδητα και λόγω ενός υπαγορευμένου αυτοματισμού, να ρουφιούνται, να στρέφουν κάπως το σώμα ή το πρόσωπό τους. «Αν σταθώ μπροστά στον καθρέφτη πάντα ρουφάω κάτι μέσα, στέκομαι αλλιώς, κάτι θα κάνω. Δεν μπορώ απλά να στέκομαι εκεί. Γιατί να το κάνω αυτό; Είναι τρομακτικό […]Προσπαθήστε να σταθείτε σε έναν καθρέφτη, βγάλτε τα ρούχα σας και μην κουνιέστε. Μην κουνιέστε και απλά αποδεχτείτε το και μην το κρίνετε. Είναι το δυσκολότερο πράγμα που χρειάστηκε ποτέ να κάνω. Εκανα κάτι που δεν έχω κάνει ποτέ σαν ηθοποιός».

Την έβλεπα να μιλά στους δημοσιογράφους και θυμήθηκα το βιβλίο «Σώματα γυναικών, βλέμματα ανδρών» του J.C. Kaufmann που είχε κάνει θραύση όταν κυκλοφόρησε στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Είκοσι πέντε χρόνια μετά, με το Body Shaming στο στόχαστρο του διαδικτυακού ακτιβισμού, με υπέρβαρα κορίτσια να ποζάρουν χαμογελαστά σε εξώφυλλα περιοδικών μόδας, σκέφτομαι πόσο επίκαιρο είναι ακόμη αυτό το βιβλίο. Και πόσο υποκριτές, χάρη της πολιτικής ορθότητας, εμείς.