Τα ρομπότ της αρχαιότητας

Οι νύχτες των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς, των Φώτων είναι κατά κανόνα γεμάτες μαγεία, θαυμαστά συμβάντα, αναπάντεχες συναντήσεις ακόμα και με ξωτικά, καθώς και έργα με ιδιότητες θαυμαστές, κατασκευασμένα από καλλιτέχνες ημίθεους όπως ο Ηφαιστος και πολυτάλαντους θνητούς με τεράστια φήμη και γνώση όχι μόνο της τέχνης αλλά και της τεχνικής όπως ο Δαίδαλος και πολλοί νεότεροί του.

Ο Δαίδαλος είχε φιλοτεχνήσει στα ανάκτορα του μεγάλου άνακτα Μίνωα στην Κνωσό, ανάμεσα στα άλλα θαυμαστά, ένα από τα πιο γνωστά στην αρχαιότητα έργα του, τον χορό της Αριάδνης, της πανέμορφης κόρης του Μίνωα. Οταν ο Θησέας σάλπαρε με το πλοίο του από την Κρήτη, μετά τον φόνο του τρομερού Μινώταυρου, παίρνοντας μαζί του την κόρη του Μίνωα Αριάδνη και τους 14 νέους και νέες της Αθήνας, άραξε στη Δήλο όπου χόρεψε με τους διασωθέντες και τον κύκλιο χορό γέρανο, γνωστό και ως χορό της Αριάδνης. Ο Θησέας κατάφερε να εισδύσει στον σκοτεινό λαβύρινθο, να σκοτώσει τον φοβερό μινώταυρο, να ελευθερώσει τα δεκατέσσερα αγόρια και κορίτσια και να βρει τον δρόμο της εξόδου μέσα από τα αδιέξοδα, σκολιά δρομάκια του λαβύρινθου χάρη στην κόρη του βασιλιά Μίνωα, που κεραυνοβόλα τον ερωτεύθηκε και του έδωσε το μαγικό κουβάρι της, τον μίτο.

Ξέφυγε ο Θησέας με το ταχύπλοο ιστιοφόρο του από την οργή του Μίνωα που τον καταδίωκε, παίρνοντας μαζί του την κόρη Αριάδνη. Πρώτος σταθμός του ζευγαριού και της νεανικής παρέας η Δήλος, το λαμπρό ιερό νησί του Απόλλωνα, όπου χόρεψαν τον γέρανο, γιορτάζοντας ομαδικά τη σωτηρία τους και ευχαριστώντας τον θεό. Δεύτερος σταθμός της νεανικής παρέας η Νάξος. Εδώ συμβαίνουν τα ακατανόητα. Σαλπάρει αθόρυβα τη νύχτα με το πλοίο του για την Αθήνα ο Θησέας, εγκαταλείποντας κοιμώμενη την Αριάδνη μόνη και απροστάτευτη, τη βασιλοπούλα της Κρήτης που τον εμπιστεύτηκε, τον αγάπησε και τον βοήθησε. Αδηλα και «σκοτεινά» τα κίνητρα του αθηναίου ήρωα.

Τελικά, αντάξιος της κόρης Αριάδνης στάθηκε ένας πανίσχυρος, ακατανίκητος θεός, ο Διόνυσος. Με την πρώτη ματιά την ερωτεύεται, την αγκαλιάζει, την παίρνει μαζί του, την παντρεύεται.

ΤΑ ΟΠΛΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ. Σύμφωνα με την «Ιλιάδα» (Σ, στ. 590-592), ο τεχνίτης των θεών, ο χωλός Ηφαιστος, σκάλισε κύκλιο χορό αγοριών και κοριτσιών, παρόμοιο με τον γέρανο του Δαίδαλου, πάνω στη θαυμαστή ασπίδα που του παρήγγειλε η Νηρηίδα Θέτις για τον αγαπημένο γιο της Αχιλλέα που θρηνούσε απαρηγόρητος τον άδικο θάνατο του καρδιακού του φίλου Πάτροκλου και τα όπλα του που άρπαξαν οι Τρώες. Εργο θαυμαστό, αριστούργημα μοναδικό, αξεπέραστο ήταν η ολόσωμη πανοπλία που κατασκεύασε ο Ηφαιστος για να προστατεύει το αθάνατο (εκτός της φτέρνας του) κορμί του Αχιλλέα. Ο θώρακας λαμποκοπούσε σαν τη φλόγα, η περικεφαλαία ήταν πανώρια με λοφίο υψηλό πλουμισμένη, οι κνημίδες λεπτοδουλεμένες. Μα πάνω από όλα ήταν η στρογγυλή σφυρήλατη ασπίδα του ήρωα που ακτινοβολούσε δύναμη και τέχνη θεϊκή με πέντε ζώνες πλουμισμένη. Στη μέση πρόβαλλε η γη, η θάλασσα και τα ουράνια σώματα, ο ήλιος ο ακάματος, το ολόγιομο φεγγάρι και τ’ αστέρια. Στις άλλες ζώνες πρόβαλλαν δυο πολιτείες σε πόλεμο άγριο και σε ειρήνη, εργάτες θεριστές και ζευγολάτες, παλικάρια σε τρύγο, βόδια και πρόβατα πολλά και τέλος ένας χορός με αγόρια και κορίτσια χέρι χέρι κυκλικά, όπως ο γέρανος, μα και ο καλαματιανός. Μια δεύτερη ασπίδα θαυμαστή, παρόμοια με αυτήν του Αχιλλέα, κρατούσε, λένε, και ο Ηρακλής στη σύγκρουσή του με τον Αρη που περιγράφεται σε έπος του βοιωτού ποιητή Ησιόδου, σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες.

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΦΑΙΑΚΩΝ. Στο ανάκτορο του Αλκίνοου, όπου φιλοξενήθηκε ο θαλασσοδαρμένος Οδυσσέας, χρυσοί και ασημένιοι σκύλοι φύλαγαν μέρα – νύχτα τον βασιλιά του μεγάλου νησιού, ενώ χρυσές νεαρές γυναίκες με νου και λαλιά έκαναν αενάως όλες τις δουλειές, χωρίς να τις κουρδίζουν. Δεν έλειπαν από το θαυμαστό ανάκτορο και τα τροχήλατα αυτόματα οχήματα που μετέφεραν παντού τον βασιλιά στις εξορμήσεις του. Τέτοια ρομπότ και αυτοκινούμενα οχήματα οραματίζονται και αρχίζουν να κατασκευάζουν εμπνευσμένοι επιστήμονες του αιώνα μας. Ανθρωποειδή νοήμονα ρομπότ και οχήματα χωρίς τον οδηγό φαίνεται ότι γίνονται πραγματικότητα, δεν είναι πια αποκυήματα φαντασίας επιστημονικής, κινηματογραφικής και μυθιστορηματικής. Τα τηλεκατευθυνόμενα ντρόουν μπήκαν για τα καλά στη ζωή μας και τα ιπτάμενα ταξί – ντρόουν δεν είναι μακριά, πιστεύω.

O Πέτρος Θέμελης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας