Πρωτογενή πλεονάσματα

Μια από τις πιο σημαντικές στιγμές της περιόδου των μνημονίων ήταν η επικύρωση την άνοιξη του 2014 της επίτευξης πρωτογενούς πλεονάσματος 0,8% του ΑΕΠ για το 2013. Ηταν το πρώτο φως στο τούνελ. Ο στόχος που είχε τεθεί από την αρχή της περιπέτειας, το 2010 είχε γίνει πράξη. Με τα πλεονάσματα άλλαζε η τάση του χρέους. Αντί να αυξάνεται χωρίς φρένο, άρχιζε να συγκρατείται. Αυτά το 2014. Λίγους μήνες μετά ήρθε ο ΣΥΡΙΖΑ και η οικονομία ξεκίνησε ξανά από την αρχή. Μια «τσάμπα» νέα προσαρμογή με πολλά δισεκατομμύρια νέων μέτρων. Τη στιγμή που η δουλειά τελείωνε και χώρες που με αντίστοιχα προβλήματα όπως η Κύπρος, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία προχωρούσαν, εμείς ξαναμπαίναμε στην ίδια κατάσταση. Ξανά από την αρχή μια νέα ζημιά, που στο ποδόσφαιρο θα την έλεγαν «αυτογκόλ και μάλιστα χωρίς πίεση του παίκτη που έστειλε την μπάλα στα δίχτυα της ομάδας του». Ξεκίνησε, λοιπόν, μια νέα προσπάθεια επίτευξης πρωτογενών πλεονασμάτων. Ξανά νέα μέτρα. Αυξήσεις φόρων, μειώσεις δαπανών. Νέα μείωση αυτού που σήμερα καταγγέλλει την κυβέρνηση ο ΣΥΡΙΖΑ, του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών.

Η διαφορά των πλεονασμάτων πριν το 2015 και μετά το 2015, ήταν ότι στην πιο σύγχρονη εκδοχή τους τα πλεονάσματα δεν αρκούσαν στην τότε κυβέρνηση. Ηθελε να πετυχαίνει υπερπλεονάσματα, πλεονάσματα μεγαλύτερα του στόχου, προκειμένου να «μοιράζει» χρήματα με τον τρόπο που αυτή έκρινε, με στόχο κυρίως την ενίσχυση της κατανάλωσης.

Ολο αυτό το σκηνικό μπορεί να προκάλεσε καθήλωση της οικονομίας σε μηδενικούς ρυθμούς ανάπτυξης εκείνα τα χρόνια, αλλά η αλήθεια είναι ότι έδωσε μια σχετική ελευθερία κινήσεων στην τότε κυβέρνηση. Αλλο αν η επιλογή της ήταν να μην την αξιοποιήσει αναπτυξιακά. Προφανώς αν μέναμε στην οικονομική πολιτική ΣΥΡΙΖΑ η χώρα θα έμενε εγκλωβισμένη, χωρίς μέλλον, στη στασιμότητα και την υπερφορολόγηση για πολλά χρόνια.

Η φυσική πολιτική αλλαγή επήλθε και η χώρα προχώρησε. Το βάρος των φόρων επέστρεψε σε βιώσιμα αναπτυξιακά επίπεδα. Η μείωση των φόρων δεν ανακόπηκε ούτε μέσα στην πανδημία. Αυτό ήταν μια στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης, με το σχέδιό της να βρίσκεται σε πλήρη εφαρμογή όταν η πανδημία θα περνούσε σε ύφεση. Οι υποχρεωτικές ωστόσο δαπάνες που προκάλεσαν οι καραντίνες και η πρωτοφανής υγειονομική κρίση, οδήγησαν σε απόκλιση των δημοσιονομικών από τα πρωτογενή πλεονάσματα. Η απόκλιση ήταν μεγάλη, το αρνητικό αποτέλεσμα κινήθηκε για το 2021 κοντά στο 6% του ΑΕΠ.

Αυτή η ζημιά πρέπει να είναι στιγμιαία. Η απορρόφησή της δεν έχει περιθώρια μακρόπνοων πολιτικών σχεδιασμών. Σε πολύ καλύτερες συνθήκες, χωρίς την ανάγκη μέτρων με τα χαρακτηριστικά του 2012 και του 2015, η δουλειά μπορεί να γίνει γρήγορα και χωρίς πόνο. Πολύ πιο εύκολα και ανέφελα, με νέα αξιολόγηση του σημαντικού από το ασήμαντο και συγκράτηση των άχρηστων δαπανών. Η οικονομία μπορεί να επιστρέψει.

Πιθανότατα ήρθε η ώρα που η κυβέρνηση δίπλα στον εθνικό στόχο της επιστροφής του αξιόχρεου στην επενδυτική βαθμίδα, να βάλει ακόμα έναν. Την επιστροφή στα πρωτογενή πλεονάσματα. Πιο γρήγορα από τον στόχο, εκπλήσσοντας τους πάντες, κυρίως τις αγορές, θετικά…