«Πέφτω σε λάθη από τον φόβο να μην κάθομαι»

Είναι μαγεία και τύχη να μιλάς με έναν ηθοποιό και σκηνοθέτη μακράς διαδρομής, όχι μόνο γιατί μοιράζεται μαζί σου ιστορίες του θεάτρου, της τηλεόρασης, του σινεμά, αλλά και γιατί συνειδητοποιείς πως η φωνή του, η παρουσία του είναι και μέρος της δικής σου αισθητικής αγωγής. Το σκέφτομαι καθώς κάθομαι στο ιστορικό ζαχαροπλαστείο Παύλου, στην Παπαδιαμαντοπούλου – γνώριμο για εμάς παλιότερα στα «ΝΕΑ» και στο «ΒΗΜΑ» – και ο ηθοποιός Μιχάλης Μητρούσης μού θυμίζει τη φωνή του Βλάση του βλίτου, του ίδιου δηλαδή, από τη μυθική «Φρουτοπία». Με περίπου 50 χρόνια πια στην τέχνη του, ο Μητρούσης δεν μοιάζει καθόλου κουρασμένος και μονίμως επεξεργάζεται την επόμενη ιδέα του, παράστασή του, βήμα του. Με μεγάλη αγάπη για το μουσικό θέατρο, την τζαζ, τα μπλουζ, βγαίνει από μια πετυχημένη παράσταση («Κι από Σμύρνη… Σαλονίκη») αλλά και την ταινία «Σμύρνη μου αγαπημένη» με τη Μιμή Ντενίση, συνεργασία για την οποία έχει μόνο καλά να πει. Την ίδια ώρα, στο κασετοφωνάκι το δημοσιογραφικό αφηγείται και πάει όλο και πιο πίσω στην πορεία του. Τότε που κατέβηκε από τη Θεσσαλονίκη, τη γόνιμη και λαμπρή θητεία του δίπλα στον μεγάλο Σπύρο Ευαγγελάτο στο περίφημο Αμφι-Θέατρο, το δικό του ρίσκο με τον πολυχώρο Χυτήριο που ο ίδιος ίδρυσε, αλλά και τα σημερινά θέματα του σιναφιού του: τον ιό, το κίνημα MeToo και το αγροτόσπιτό του στον πανέμορφο Λαύκο του Πηλίου που είναι συχνά το ησυχαστήριό του, αλλά μαντεύουμε πως εκεί οργανώνει και την επόμενη «μεταμόρφωσή» του.

Πού σας βρίσκουμε καλλιτεχνικά, κύριε Μητρούση;

Τελείωσα τις παραστάσεις μου «Κι από Σμύρνη… Σαλονίκη» της Μιμής Ντενίση που πήγαν για δεύτερη χρονιά. Ξεκινήσαμε αισίως φέτος και στα τέλη του Ιανουαρίου τελείωσε λόγω πανδημίας. Στη ζωή μου ο χρόνος της Covid-19 είναι σαν να μην υπήρξε. Τώρα περιμένω ένα σίριαλ, αλλά επειδή λατρεύω τη μουσική – κυρίως την τζαζ και τα μπλουζ – έχω κάνει δύο παραστάσεις με μια ομάδα που λέγεται Μιούζικαλ Τσέπης. Για τη Μέριλιν Μονρόε, που παίχτηκε σε Αθήνα και σε περιφέρεια, και με την Τζούλη Τσόλκα που έκανα την Μπίλι Χόλιντεϊ. Με πέντε ή δέκα κλασικά τραγούδια της και τη ζωή της. Εγώ είμαι αφηγητής. Ακούω στην καθημερινότητά μου όλη μέρα μουσική: τζαζ, κλασική μουσική, ρεμπέτικο. Με τον στενό μου φίλο Τίτο Πατρίκιο πάμε σε όλες τις εκδηλώσεις.

Πέρασε από το μυαλό σας πως μπορεί η τέχνη σε ειδικές συνθήκες, όπως του ιού, να χαρακτηριστεί πλεονασματική;

Κατ’ αρχάς, ελπίζω. Είμαι αισιόδοξος. Και δεν φοβάμαι. Γιατί αν φοβάσαι, ο φόβος σκοτώνει την ελπίδα, το όνειρο, το όραμα. Αν δεν το ‘χα αυτό, δεν θα έκανα τίποτε. Είμαι 19 μήνες άνεργος, αλλά δεν κάθομαι. Εχω το αεικίνητο… πέφτω και σε λάθη λόγω ταχύτητας και από τον φόβο να μην κάθομαι. Θέλω να δουλεύω στο θέατρο. Εκανα τώρα δύο ταινίες: τον «Ανθρωπο του Θεού» και τη «Σμύρνη μου αγαπημένη». Αναβιώνω το Μιούζικαλ Τσέπης. Και με ένα γκρουπ που έχουμε φτιάξει θα κάνουμε τα τραγούδια της δεύτερης πλευράς του δίσκου. Αυτά που δεν ακούστηκαν πολύ. Ελληνικά και ξένα. Εγώ θα λέω, θα αφηγούμαι την ιστορία και την εποχή. Θα μιλώ για τους στιχουργούς. Τους θεωρώ ποιητές. Ο Μιχάλης Γκανάς ή η Λίνα Νικολακοπούλου που είχαμε συνεργαστεί στο Χυτήριο και στο «Σταγόνα στα γόνατα» είναι ποιητές.

Αγαπάτε την ποίηση…

Είναι ένα βήμα παραπάνω από αυτό που σκέφτεσαι στην καθημερινότητά σου. Αυτό που σε καταθλίβει. Διαβάζω πολύ.

Και έχετε φίλους ποιητές.

Ο καλύτερός μου φίλος είναι ο Τίτος Πατρίκιος. Πάντως δεν θέλω να κάθομαι. Αναδεικνύω την ποίηση.

Πώς συνδεθήκατε με τον Τίτο;

Οταν κάναμε την «Ιλιάδα» με τον Μαρωνίτη στο Χυτήριο πρωτογνωριστήκαμε. Λίγο μετά γίναμε φίλοι. Ταιριάξαμε, τον θαυμάζω. Εχει έναν φοβερό λόγο. Κάθε φορά μαθαίνεις κάτι από εκείνον στο τραπέζι. Σύγχρονος και οραματιστής. Διάβασα ποιήματά του μια φορά στον Λαύκο Πηλίου και χειροκρόταγαν όλοι.

Είπατε δεύτερη πλευρά δίσκου…

Γι’ αυτό ασχολούμαι με τη δεύτερη πλευρά του δίσκου. Την πιο αθέατη. Θα σου πω και κάτι ακόμη. Εχω φιλία με τον μεγάλο κιθαρίστα Παναγιώτη Μάργαρη. Θα κάνουμε μια παράσταση για τα 25 χρόνια του στη μουσική. Και οι δυο μας ντυμένοι στα μαύρα. Αυτός με κιθάρα. Εγώ με λόγο. Και λέω την ιστορία ενός ανθρώπου που ξεκίνησε με τρομπέτα και έγινε κιθαρίστας.

Σας μπλόκαρε ο ιός στα σχέδιά σας;

Μου στέρησε το διαδραστικό. Εγώ περπατώ. Τουλάχιστον 5 χλμ. την ημέρα. Αισθάνομαι ότι σταματά το μυαλό μου όταν δεν περπατώ ή δεν δουλεύω. Και σκέφτομαι πολύ. Μου αρέσει και το κέντρο της πόλης. Ζω συνέχεια εδώ, εκτός από ένα μικρό διάστημα, παρότι Πανοραμιώτης από τη Θεσσαλονίκη.

Βέβαια, Σαλονικιός και μαθητής – συνεργάτης του Σπύρου Ευαγγελάτου.

Ηταν η σπουδαιότερη συνεργασία μου. Ο,τι έχω πετύχει ως ηθοποιός και άνθρωπος το οφείλω στον Σπύρο. Ηταν εγγράμματος, με αγωγή, παντογνώστης και οραματιστής. Γκρεμίζει όλη τη σκηνή και βάζει χώμα. Το 1976. Για τον «Ερωτόκριτο». Υπάρχει πιο πρωτοπόρο από αυτό;

Πώς τον γνωρίσατε; Μυήστε μας, πώς μπήκατε εν γένει στο θέατρο;

Φοίτησα στη Σχολή του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης. Ημουν συμμαθητής με Τάνια Τσανακλίδου, Ιορδανίδη, Ναζίρη. Παράλληλα με τη σχολή δούλευα ως κομπάρσος στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, σε είκοσι παραστάσεις. Με Θάνο Κωτσόπουλο, Κωστή Μιχαηλίδη, Χαρατσάρη και άλλους. Εκεί ο Ευαγγελάτος με χρησιμοποίησε σε παραστάσεις, και μάλιστα στο «Ονειρόδραμα» του Στρίντμπεργκ έλεγα και δύο ατάκες και έγινε θέμα! Αποφοίτησα από τη σχολή το 1973. Και κατεβαίνω στην Αθήνα. Ο Ευαγγελάτος με ήξερε. Αρχίζω και συνεργάζομαι μαζί του και γίνομαι στέλεχος στο Αμφι-Θέατρο. Και κάνω 12 διεθνή φεστιβάλ, 7 χρόνια σε Επίδαυρο – Ηρώδειο – Λυκαβηττό – Φεστιβάλ Εδιμβούργου. Παίξαμε στο Ράουντχαουζ, σε θέατρο με τέντα. Εχω κάνει 25 έργα με τον Σπύρο.

«Πέρσες»;

Οχι. Στον «Ερωτόκριτο» όμως, ναι, ήμουν. Κάναμε και στο Ηρώδειο τη «Λυσιστράτη» και τους «Βατράχους» σε μετάφραση Κώστα Ταχτσή. Μέχρι το 2011 – τελευταία – έπαιξα στη «Διαβολογυναίκα». Επειδή κάποτε έπαιξα στον «Ρήσο», έχασα συμμετοχή σε μια ταινία με τον Μπαρτ Ρέινολντς και την Νταϊάν Κίτον. Ηταν το γύρισμα την ημέρα της γενικής δοκιμής. Από οντισιόν με είχαν επιλέξει.

Μεθοδολογικά τι κρατάτε από τον Ευαγγελάτο;

Είχε όραμα. Πήγαμε να παίξουμε στην Επίδαυρο τους «Επιτρέποντες». Ο Γιάννης Μαρκόπουλος δεν είχε τελειώσει τη μουσική. «Δώσε μου ό,τι έχεις», του λέει ο Σπύρος. Και το κάνουμε με πέντε τρόπους: ρωμαϊκό θέατρο, μπουλβάρ κ.λπ. Λέει: «Αν φάμε ντομάτες από το κοινό, θα πάρω εγώ την ευθύνη». Αποθεωθήκαμε. Πήγαμε και στην Αμερική.

Παράλληλα κάνατε τηλεόραση;

Οχι, κάναμε πολλά έργα με τον Ευαγγελάτο. Μόνον την «Αστροφεγγιά». Εξαιρετική δουλειά ήταν. Φτάνουμε στην Αυστραλία να παίξουμε τους «Επιτρέποντες» του Μενάνδρου. Ανοίγουμε στο ξενοδοχείο την τηλεόραση και είναι η «Αστροφεγγιά». Το 1980-81. Τι χαρά! Το πρώτο έγχρωμο.

Σας θυμάμαι και από τη «Φρουτοπία».

Εκανα τρεις χαρακτήρες: είμαι ο Βλάσης το βλίτο, ο Αρχέλαος το λαχανιασμένο λάχανο και ο Βρασίδας το κρεμμύδι. Ηταν η ωραιότερη εκπομπή. Και το «Ομιλείτε ελληνικά» – περηφανεύομαι γι’ αυτά. Το δεύτερο είναι τομή στην ελληνική γλώσσα. Χωρίς γλώσσα δεν έχεις πολιτισμό. Αγάπησα την ελληνική γλώσσα με τον Γ. Μπαμπινιώτη στο «Ομιλείτε ελληνικά» και με τον Ευαγγελάτο, που εκτός από σκηνοθέτης ήταν και λαμπρός φιλόλογος. Σταματούσε την πρόβα για να μας διορθώσει γλωσσολογικά.

Πώς ήλθε η «Φρουτοπία» στη ζωή σας;

Με είδε η οικογένεια Σοφιανού – που τη μετέφερε τηλεοπτικά – σε μια παράσταση. Τους άρεσα. Εκανα και την «Ψαροκωστούλα, αγάπη μου». Μια σπουδαία σατιρική εκπομπή, πέντε λεπτά πριν από το δελτίο του Αnt1.

Η «Φρουτοπία» ήταν για μεγάλους ή για μικρούς;

Απευθυνόταν κυρίως στους μεγάλους. Το θέμα των σχέσεων των φρούτων, κάθε φρούτο είχε χαρακτήρα, όλα αυτά. Εγινε με κινηματογραφική μέθοδο. Αδύνατον να παίξεις με το χέρι κούκλα πάνω από πέντε λεπτά. Αδιανόητο. Το «Ομιλείτε ελληνικά», η «Ψαροκωστούλα», η «Αστροφεγγιά» και η «Φρουτοπία» είναι μεγάλες στιγμές.

Μετά έρχεται το Χυτήριο, ο δικός σας χώρος;

Ηταν όραμα. Και με πήγε μπροστά, αλλά και με δέσμευσε καλλιτεχνικά. Εχασα πολλές δουλειές εξαιτίας του. Από το χτίσιμό του το 1994 μέχρι το 2000 που χωρίσαμε με τη σύζυγό μου Ρουμπίνη Βασιλακοπούλου. Θεωρώ πως είναι ο ωραιότερος χώρος. Εχει εξωτερική αυλή, έκανα παραστάσεις ειδικές για άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας, βγάζαμε τα καθίσματα. Φιλοξένησα πολλά γκρουπ. Μεταξύ αυτών, την πρώτη της Σπείρας Σπείρας του Σταμάτη Κραουνάκη. Εκθέσεις ζωγραφικής. Μουσική. Βασικά, ήθελα να παντρέψω τις τέχνες. Πιστεύω πως είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Ηταν ο πρώτος πολυχώρος. Εκανα και κάναμε πολύ ωραία πράγματα. Διάβασε εκεί ο Μίμης Μαρωνίτης όλη την «Ιλιάδα». Για να τελειώσει – διάβαζε κάθε Δευτέρα -, πήγαμε εγώ, ο Βασίλης Παπαβασιλείου και η Ρένη Πιττακή και διαβάσαμε για να προλάβουμε τη σεζόν! Ηταν τόπος έκφρασης και χωρίς καμία κρατική βοήθεια. Γεμάτο ήταν συνέχεια.

Θα το χώραγε η Αθήνα σήμερα;

Η Αθήνα, νομίζω, έχει κορεστεί. Με το Ιντερνετ, έχουν γίνει όλες οι ιδέες. Εχει μείνει μόνον η αλήθεια. Αυτή που μεταφέρουν ο χαρακτήρας και το έργο. Αυτό δεν χάνεται. Το ελληνικό θέατρο πάντως, και σ’ το υπογράφω, δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από το εξωτερικό.

Η τάση σήμερα είναι η συνάντηση του θεάτρου με τις σειρές;

Εχουμε πολύ καλές σειρές και πολύ κακές. Και πολύ φροντισμένες. Είναι η αλήθεια αυτό που λέω. Είναι η συνάντηση του σινεμά με την τηλεόραση. Αυτό είναι η καλή σειρά.

Το ρεύμα MeToo πώς το σχολιάζετε;

Λυπηρό. Στον εμφύλιο πόλεμο δεν υπάρχουν νικητές. Πρέπει να προσέξουμε το θέατρο.

Καταγγελίες έχουμε όμως.

Αυτή η έπαρση που διακατέχει ορισμένους συναδέλφους μου και συναδέλφισσές μου σε νεότερους ή ανίσχυρους είναι καταστροφική. Είναι η έπαρση της εξουσίας.

Το λέω για την κόρη σας που μόλις μπήκε στη δουλειά σας, είναι ηθοποιός, τραγουδίστρια.

Την έχω εκπαιδεύσει. Τώρα μάλιστα παίξαμε στην παράσταση της Μιμής μαζί. Ηταν πολύ συγκινητικό. Δεν έχω σκηνή μαζί της, αλλά έχω μεγάλη συγκίνηση. Σπούδασε θεατρολογία, έχει κάνει στο ωδείο δέκα χρόνια πιάνο, τώρα φοιτά στο ΕΚΠΑ στο Τμήμα Ασιατικών Σπουδών και τελειώνει τα τουρκικά.

Πώς ήταν η συνεργασία σας με τη Μιμή Ντενίση;

Την αγαπώ πολύ. Είναι εγγράμματη. Το «Σμύρνη μου αγαπημένη» για μένα είναι ό,τι καλύτερο έχει γίνει στο ελληνικό θέατρο ως ποιότητα και εμπορικότητα. Είχαμε χίλια άτομα κάθε βράδυ. Δεν μιλάμε για εκατό. Εχει γνώσεις, αγωγή και είναι ικανή η Μιμή. Στην ταινία, όπου επίσης παίζω, έκανε πρόταση να κρατήσουν τα σκηνικά στο Φάληρο, αλλά τελικά τα γκρέμισαν. Κρίμα. Αν κάνεις βόλτα, η προκυμαία είναι ίδια με τη Σμύρνη. Υπήρχε το 1922 μαγαζί που είχε 60 είδη μπίρας.

Παίζατε από το πρώτο θεατρικό για τη «Σμύρνη» της Ντενίση αλλά και στην ταινία. Θα δεθήκατε με την ιστορία της Σμύρνης.

Η καταγωγή μου από πατέρα και μάνα είναι μικρασιατική. Ο παππούς μου από τον πρώτο διωγμό ήλθε στη Σαλονίκη το 1915. Μετά πολέμησε εναντίον των Τούρκων. Ολος ο πολιτισμός στην Ελλάδα ξεκινάει από τους Μικρασιάτες. Είχαμε τη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμών και με θάλασσα στη μέση.

Κάτι τελευταίο: έχετε ησυχαστήριό σας τον Λαύκο στο Πήλιο. Εκεί διάφοροι καλλιτέχνες, συγγραφείς κ.λπ. έχετε φτιάξει ένα είδος μικρής κοινότητας.

Ο Λαύκος είναι ο παράδεισος και η επιλογή μου. Εχει πολύ καλό κλίμα. Εχει ζωή, είναι ήπιο το Πήλιο, χώρος που λατρεύω. Εχω ένα εξοχικό. Εκεί είναι ο Πιατάς, ο Βαγιόπουλος, ο Σιάφκος. Μια μικρή παροικία έχουμε φτιάξει, ναι. Για να έλθεις στο δικό μου σπίτι – του 1800 – πρέπει να ακολουθήσεις μονοπάτι. Δεν είναι μεγάλο το σπίτι, αλλά είναι ήρεμο. Δεν ακούω αυτοκίνητα ή μηχανές. Πάω τακτικότατα. Είναι μια σανίδα σωτηρίας για μένα.

Ζήσατε την εποχή της κασέτας, της επιθεώρησης, της άνοιξης της τηλεόρασης. Συνεργαστήκατε όμως και με μεγάλους συναδέλφους σας.

Εκανα κασέτα, όχι πολλά έργα. Ηταν μόδα και είχε και λεφτά. Ηταν τάση, σχεδόν όλοι έπαιξαν. Συνεργάστηκα με σπουδαίους στην πορεία μου, ναι, από την άλλη. Εκανα την «Τούτσι» με τον Βουτσά, με τον Κούρκουλο τη «Φωλιά του κούκου», με την Αλίκη το «Η κυρία δεν με μέλει». Ηταν να με πάρει ο Κούρκουλος ή η Αλίκη τότε. Πήγα με τον Κούρκουλο. Η Αλίκη επέμενε. Εφόσον είχα συμφωνήσει με τον Νίκο, δεν έφυγα. Υστερα από χρόνια, με ξαναπαίρνει η Αλίκη. Γίναμε φίλοι. Κάναμε το «Η κυρία δεν με μέλει». Μεγάλη ηθοποιός, αν έβλεπες πρόβες, έβλεπες Μολιέρο. Την κυνηγούσε βέβαια η εικόνα του εαυτού της.