Φταίει το κράτος, φταίμε κι εμείς

Φταίει το κράτος. Αυτή η φράση είναι η επωδός κάθε κριτικής για όσα συνέβησαν από νωρίς το απόγευμα της Δευτέρας, με την κορύφωση της ασυνήθιστα σοβαρής χιονόπτωσης στην Αθήνα. Σε άλλο σημείο της εφημερίδας, έχοντας μιλήσει με αρμόδιους από κάθε τομέα κρατικής ευθύνης, εξηγώ γιατί το υπεύθυνο κράτος δεν καταφέρνει να φτιάξει σοβαρές δομές πολιτικής προστασίας – και επιχειρώ να επιμερίσω τις ευθύνες για το προχθεσινό χάος, ευθύνες και υπαρκτές και σοβαρές.

Δικαίως διαμαρτύρονται οι παθόντες – αλλά όχι όλοι. Δεν έχουν δίκιο να διαμαρτύρονται κυρίως όσοι οδηγούσαν στη ΛΕΑ της Αττικής Οδού, διότι άθελά τους βεβαίως συνέβαλαν στο χάος – κανενός το μυαλό δεν πάει στο κακό όταν προσπαθεί να επωφεληθεί από μια παρανομία. Και ας είναι πιο φειδωλοί στη διαμαρτυρία όσοι επέλεξαν να κινήσουν τα αυτοκίνητά τους μέσα στο χιόνι χωρίς να έχουν αντιολισθητικές αλυσίδες ή ειδικά ελαστικά. Μπορεί να μην έφταιγε αυτό για τον αποκλεισμό τους στην Αττική Οδό, αλλά σίγουρα συνέβαλε στις δυσχέρειες.

Οι παραβάτες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας σχετικά με την οδήγηση στα χιόνια ήταν πολλοί. Προφανώς, στην Ελλάδα η Τροχαία δεν ελέγχει ιδιαίτερα την τήρηση του Κώδικα, όχι μόνο ως προς την κυκλοφορία στο χιόνι αλλά γενικώς. Σαν να έχει παραιτηθεί από την υποχρέωσή της να επιβάλει την οδική ασφάλεια και, απλώς, να σπεύδει στους δρόμους είτε στο πλαίσιο κάποιας σχετικής καμπάνιας ή, το πλέον σύνηθες, για να εισπράξει χρήμα από τα πρόστιμα. Οι οδηγοί, από τη σκοπιά τους, αποδέχονται αυτή τη λειτουργία της αστυνόμευσης των δρόμων και αδιαφορούν για τους κανόνες οδήγησης. Ετσι συνέβη και στο χιόνι.

Η οδηγική συμπεριφορά των Ελλήνων είναι ενδεικτική του ελλείμματος κοινωνικής ευθύνης, που τουλάχιστον σε άλλους τομείς της ζωής (στο θέμα της πανδημίας του κορωνοϊού, π.χ., όπου μεγάλο πλήθος αντιμετωπίζει με επιπόλαια ανευθυνότητα τις υποχρεώσεις του έναντι της κοινωνίας) επικρίνεται συχνά. Οι οδηγοί, σε μεγάλο ποσοστό, οδηγούν όσο δεν παίρνει επικίνδυνα, γι’ αυτό άλλωστε έχουμε τόσο πολλά και τόσο εντυπωσιακά δυστυχήματα, όχι μόνο σε απομακρυσμένους δύσκολους δρόμους αλλά στο εθνικό οδικό δίκτυο και στον αστικό ιστό.

Υπάρχουν τρεις θανατηφόρες παραβάσεις, για τις οποίες το κράτος κάνει συνήθως τα στραβά μάτια (για τις μικρότερες, ας μη συζητάμε). Η μία είναι η παραβίαση του κόκκινου σηματοδότη. Δεν υπάρχει οδηγός που να μην έχει γκαζώσει στο κόκκινο. Κάθε τόσο, ανακοινώνεται και κάποιο αυστηρό μέτρο για να αποτραπούν οι οδηγοί να παραβιάζουν τον φωτεινό σηματοδότη. Οποιος ενημερώσει πόσες παραβιάσεις βεβαιώθηκαν σε συγκεκριμένα φανάρια της παραλιακής, όπου το καλοκαίρι με τυμπανοκρουσίες αναγγέλθηκε η πιλοτική τοποθέτηση κάμερας που θα αποδεικνύει την παράβαση, κερδίζει χρυσούν ωρολόγιον.

Οι άλλες δύο σχετικές παραβάσεις είναι η υπερβολική ταχύτητα και η οδήγηση παρά τη χρήση αλκοόλ. Στην πρώτη περίπτωση, απλώς γίνονται μπλόκα στις εθνικές οδούς, στη δεύτερη περίπτωση γίνονται κάποια μπλόκα κάποια Σαββατοκύριακα. Αστειότητες.

Η Τροχαία θαρρεί κανείς και έχει παραιτηθεί από την υποχρέωσή της να τηρεί τους κανόνες της κυκλοφορίας. Το ξέρουν όλοι. Το ήξεραν και όσοι βγήκαν στο χιόνι χωρίς αλυσίδες (είτε εγκλωβίστηκαν εξαιτίας αυτής της έλλειψης είτε για άλλους λόγους). Και επειδή μεταξύ κατεργαρέων ειλικρίνεια, κανείς δεν τους έκανε μια παρατήρηση. Κάποιους απ’ αυτούς τους είδαμε, τη νύχτα, στα πλάνα της τηλεόρασης, να τα βάζουν με το κράτος που είχαν μείνει ώρες με το αυτοκίνητο στο χιόνι.

Προφανώς φταίει το κράτος. Αλλά φταίμε, σοβαρά, κι εμείς.