Περί παίδων αγωγής

Ο υπέρτιτλος Tabula Rasa αυτής της φιλόξενης σελίδας σήμερα θα είναι κυριολεκτικός. Θα αναφερθεί και θα προσπαθήσει, μέσω ενός επιστημονικού εκπαιδευτικού συγγράμματος, να διερευνήσει την επιστήμη που ερευνά τα προβλήματα και τη δυνατότητα της ανθρώπινης ψυχής να ενταχθεί στην κοινωνία, αναπτύσσοντας και εξασκώντας τις δυνατότητές της, είτε αυτές αναφέρονται στη γνώση, είτε στα συναισθήματα, είτε στην αισθητική, είτε στη φαντασία. Την Παιδαγωγική Επιστήμη.

Η Παιδαγωγική Επιστήμη είναι οργανωμένη γνώση γύρω από το μέγα πρόβλημα της καθοδήγησης μεθοδικά ενός νέου ανθρώπου, ακόμη και από την κούνια και τη νηπιότητα, να ενταχθεί στην κοινωνία, εφοδιασμένος με δεξιότητες ικανές να τον καταστήσουν χρήσιμο και παραγωγικό, πειθαρχημένο και ευρηματικό στον χώρο της έννομης τάξης, των γνωστικών θησαυρών και μεθόδων, της συντροφικότητας και της πολιτικής και πολιτιστικής ιστορικής και καθημερινής πραγματικότητας.

Η Παιδαγωγική Επιστήμη είναι επιστήμη λίγων αιώνων. Συμβολικά θα μπορούσα να αναφέρω ως σημαντική του αφετηρία το έξοχο βιβλίο του Ρουσό «Αιμίλιος ή Περί αγωγής», άρα ως προάγγελος της Γαλλικής Επανάστασης που έθεσε τις βάσεις για τη δημόσια εκπαίδευση, δηλαδή τις μεθόδους διδασκαλίας στο σύνολο των τέκνων ενός λαού, ανεξαρτήτως τάξης και περιουσίας των αρχών, των ιδεών και των μέσων που εφοδιάζουν έναν νεαρό πολίτη με τις ικανότητες και τα εργαλεία για να ενταχθεί σε μια κοινωνία που απαιτεί, διαχειρίζεται και αναζητά οργανωμένες γνώσεις παραγωγής αγαθών και ιδεών, με σκοπό την αύξηση του ατομικού και του δημόσιου πλούτου από όλους τους τομείς του δημόσιου βίου.

Το παιδί, από την πρώτη του ένταξη στην κοινωνία, από τη νηπιακή ηλικία, είτε από την επιστήμη, είτε από την οικογένεια, την κοινότητα και το κράτος, είναι αποδέκτης στοχευμένων, εμπειρικών ή επιστημονικών, οργανωμένων μεθοδικά γνωστικών δεξιοτήτων. Αν προσπαθήσει κανείς να συγκροτήσει μια ιστορία των παιδαγωγικών μεθόδων τους τελευταίους δύο αιώνες, θα συναντηθεί με μεθοδικές θεωρίες και πρακτικές μιας κλασικής, ρομαντικής, ρεαλιστικής, δημοκρατικής, αριστοκρατικής, φασιστικής, ναζιστικής, μαρξιστικής, μαοϊκής, νοτιοαμερικανικής δικτατορικής εκπαιδευτικής «επιστήμης» της περί των παίδων αγωγής. Πρόλαβα στη Φιλοσοφική Σχολή, τη χρονιά της συνταξιοδότησής του, τον Ν. Εξαρχόπουλο, που είχα στη βιβλιοθήκη του πατέρα μου ανακαλύψει το τετράδιο με τις σημειώσεις από τις παραδόσεις του.

Εχω σήμερα στο γραφείο μου την «Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη» του καθηγητή της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης και πρώην αντιπρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης Ιωάννη Πυργιωτάκη στις Εκδόσεις Πεδίο (2011). Πρόκειται για έναν έξοχα οργανωμένο τόμο 750 σελίδων, με μια θηριώδη βιβλιογραφική ενημέρωση πάνω σε ένα πρόβλημα διδασκαλίας και οργάνωσης του τρόπου και των μέσων, με τα οποία ο δάσκαλος, και σήμερα και η τεχνολογία της γνώσης, διαμορφώνουν ενημερωμένους πολίτες, ώστε να εισέλθουν πάνοπλοι από μέσα, γνώσεις, τεχνικές και εργαλεία σε κοινωνίες απαιτητικές και ικανές να αντιμετωπίσουν πολύπλοκα προβλήματα ηθικά, νομικά, πολιτικά, πολιτισμικά, τεχνολογικά, οργανωτικά.

Στον σημερινό κόσμο, όπου η διακίνηση πληθυσμών για λόγους εργασίας, πολιτικών αλλαγών και έλλειψης αλλού χεριών και αλλού τροφής, τα κράτη αντιμετωπίζουν μείζονα αδιέξοδα, συχνά στην αφομοίωση ή και στην υποδοχή πολιτών, και κυρίως νέων ανθρώπων, που έχουν άλλες εκπαιδευτικές ρίζες και έχουν μαθητεύσει σε άλλα ηθικά, θρησκευτικά, πολιτικά και παραδοσιακά συστήματα ιδεών.

Ο Γιάννης Πυργιωτάκης προσφέρει στους φοιτητές του, αλλά και σε κάθε ευαισθητοποιημένο έλληνα πολίτη, ένα σοφά αρθρωμένο και πλήρως εμπεριστατωμένο παιδαγωγικό βοήθημα που η αφομοίωση των προτάσεών του, δομημένων χωρίς δογματικές παρωπίδες, μορφώνουν κάθε ευαίσθητο σήμερα σε τέτοια θεμελιώδη ζητήματα, ώστε να κατανοήσει τον διπλανό του, να σεβαστεί τις ιδέες και τα ήθη του και συνάμα να συγκροτήσει έναν προσωπικό κώδικα κατανόησης του άλλου, ώστε να υπάρχει το περιθώριο για μια πολιτισμένη, και θα έλεγα, πολύτιμη αφορμή διείσδυσης στον ψυχισμό και στην ιδεολογία λαών με ανάλογη με την ελληνική και την ευρωπαϊκή ιστορία και πρακτική. Ο Πυργιωτάκης οικοδομεί το βιβλίο του σε επτά μέρη: Παιδαγωγική Επιστήμη, θεωρητική θεμελίωση, επιστημονικό πεδίο, μέθοδοι έρευνας της Παιδαγωγικής Επιστήμης, σχολείο, αγωγή και κοινωνία, το παιδαγωγικό ζεύγος: μαθητής και δάσκαλος, η παιδαγωγική σχέση και η διαπροσωπική επικοινωνία στην πολιτική τάξη, σκοποί, αντικείμενα διδασκαλίας και μάθησης, αναλυτικά προγράμματα, σχολικά βιβλία, σύγχρονα προβλήματα και παιδαγωγική. Σταθμεύοντας στο τελευταίο αυτό μέρος αναφέρω τα επιμέρους κεφάλαια για να αντιληφθεί κανείς το εύρος της προβληματικής: εκπαίδευση και παγκόσμια ειρήνη, περιβάλλον και εκπαίδευση, πολυπολιτισμικές κοινωνίες και εκπαίδευση, Ενωμένη Ευρώπη και εκπαίδευση, ρατσισμός και επιστήμη, Τσιγγάνοι και ελληνική παιδεία, παιδιά των φαναριών, παιδιά των δρόμων!!

Το 1959 έδινα πτυχιακές εξετάσεις στο Αθήνησι προφορικά, μαζί με τον αείμνηστο Ανδρέα Λεντάκη, στον τότε καθηγητή Παιδαγωγικών, ο Θεός να τον συγχωρέσει. Μας ζητήθηκε να καταδικάσουμε την Αγωγή του Περικλή, να δοξάσουμε την Αγωγή της Σπάρτης και να αναλύσουμε θετικά την Εκπαίδευση του Γ’ Ράιχ!! Αρνούμενοι να απαντήσουμε, μας πέταξε έξω!!

Ζηλεύω τους φοιτητές του Πυργιωτάκη.