Το συμπαγές χάος

Βρετανοί «Α αρσενικοί», «αυτόχθονες ιθαγενείς», οι Γερμανοί, Ισπανοί, Αμερικάνοι, Ρουμάνοι ομόλογοί τους. Η «διεθνής» του χάους. Στην Ευρώπη ευρείες ομάδες πολιτών, έχουν διαμορφωμένα ισχυρά και ευδιάκριτα πρωτο-φασιστικά, χαρακτηριστικά. Οχι μόνο οι μικρές παραδοσιακές, λούμπεν ομάδες. Παρόλη τη γραφειοκρατική ή λομπίστικη παραγωγή πολιτικής, η Ευρώπη εξακολουθεί σε ένα βαθμό, να έχει δημοκρατικό βάθος και να διαθέτει εργαλεία ελέγχου της εξουσίας, σε αντίθεση με τις χώρες της κεντρικής Ασίας ή της Λατινικής Αμερικής. Τα φαινόμενα βιαιοκεντρικού εκφασισμού, φαίνεται ότι σε κάποιο βαθμό, οφείλονται σε ένα πολυεστιακό  κύμα οικονομικής και θεσμικής διαταραχής. Υπάρχει ιστορικό ανάλογο.

Οι περισσότεροι ιστορικοί και μελετητές έχουν  καταλήξει, ότι το «κραχ του 1929» είχε μεγάλη συμμετοχή στην ωρίμανση των προϋποθέσεων και την έκρηξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οτι ενεργοποίησε, σαν κύμα, τις πιο σκληρές και αιμοσταγείς μεσοπολεμικές δικτατορίες. Του Χίτλερ και της λουμπενικής συμμορίας του στη Γερμανία, του Μουσολίνι στην Ιταλία, του συμπλεγματικού Φράνκο στην Ισπανία κ.λπ. Επιρροή άσκησε και στη μιλιταριστική εξέλκωση της Ιαπωνίας. Στην Ελλάδα η δικτατορία του Μεταξά , ήταν μια φάση στους αλυσιδωτούς εμφυλίους που ουσιαστικά έληξαν με τον δύσκολο εκδημοκρατισμό της χώρας το 1974.

Ομως το κύριο στοιχείο είναι, ότι στις περισσότερες περιπτώσεις, υπήρξε μια ισχυρή, λαϊκή αποδοχή των φασιστικών εκτροπών. Για παράδειγμα, η δημοφιλία του ναζιστικού κόμματος. Οι μάζες που παραληρούσαν, την ίδια στιγμή που  δολοφονούνταν κομμουνιστές, φιλελεύθεροι  δημοκράτες, εβραίοι, αντίπαλοι κ.λπ. δείχνει το ήδη σχηματισμένο φασιστικό λαϊκό υπόστρωμα.

Κάνοντας μια ιστορική αφαίρεση, αναγωγή, η κατάρρευση της Lehman Brothers, η μεγάλη κρίση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, έχει παίξει τον αποσταθεροποιητικό του ρόλο. Είναι όμως η ιστορική αναλογία ικανή να ερμηνεύσει ένα τόσο πολυεπίπεδο και βαθύ φαινόμενο, αυτό της δομικής πολιτικής κρίσης; Γιατί οι έλληνες  «ιθαγενείς», οι βρετανοί «Α αρσενικοί», οι ομόλογοι τους στην Ιταλία, τη Γαλλία, τη  Γερμανία, τη Ρουμανία κ.λπ. είναι μεν φαινόμενα ανορθολογισμού που εξελίσσονται αξιωματικά, σε φασιστικές παγιώσεις, αλλά είναι ικανά να συστήσουν ερμηνεία για την ιστορική επανάληψη; Ή πρόκειται για τις εξέχουσες μορφές ενός βαθύτερου μαζικού αποδημοκρατισμού; Και φταίει η ελεγχόμενη οικονομική φούσκα που σπάει κατά καιρούς, ή μια «αυτοδύναμη» πολιτιστική, ταυτοτική,  αστάθεια;

Οι πλανητικές αλλαγές οικονομικών και θεσμικών πρωτοκόλλων (οι χρηματιστηριακές καταρρεύσεις, η κλιματική κρίση, η ενεργειακή κρίση, οι γεωπολιτικοί ανακαθορισμοί, οι περιστασιακές και μεταβαλλόμενες  συμμαχίες και εχθρότητες, όλα απολύτως συνδεόμενα μεταξύ τους), φαίνεται ότι αφήνουν ένα πολύ βαθύ πολιτιστικό αποτύπωμα. Οχι πια την υποσχετική του συστήματος για τη δυνατότητα πλουτισμού, αλλά την ισχυρή πεποίθηση καταστροφής. Τα δυνατολογικά στοιχεία του καπιταλισμού δίνουν τη θέση τους σε μια πεισιθάνατη ώση που αποδομεί εκ των έσω το σύστημα. Το μέλλον είναι το τέλος.

Συμβαίνει μια μέγιστη λαϊκή ανάθεση σε αρχαϊκές ταυτοτικές – πολιτιστικές συμβολοποιήσεις. Οι οποίες μάλιστα είναι διαπολιτικές. Και οι οποίες είναι συμπαγείς έχοντας απέναντί τους ένα αδύναμο και αναποφάσιστο δημοκρατικό εκλεκτικισμό. Λίγη ανεκτικότητα, λίγη ανεξιθρησκία (αλλά ανεκτικότητα στη θρησκοληψία), λίγη υποχώρηση των δημοκρατικών κανόνων,  «πράσινη» ανάπτυξη με ραδιενεργά απόβλητα κ.λπ. Αντιφάσεις ενός καλοχτισμένου χάους. Η οικονομική είναι   οντολογική ανασφάλεια.